[]

[]

Ten ebook jest chroniony znakiem wodnym

ebookpoint.pl Kopia dla:

Pawel Domanski pawel.domanski@outlook.com G07252420110
pawel.domanski@outlook.com

Agnieszka Ciborowska, Jarosław Lipiński

WordPress 5

dla początkujących

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości
lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest
zabronione.
Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także
kopiowanie
książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie
praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi
bądź towarowymi ich właścicieli.

Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w
tej książce
informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej
odpowiedzialności ani  za ich wykorzystanie, ani za związane z tym
ewentualne naruszenie praw 
patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą 
również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z
wykorzystania
informacji zawartych w książce.

Redaktor prowadzący: Małgorzata Kulik

Projekt okładki: Studio Gravite / Olsztyn

Obarek, Pokoński, Pazdrijowski, Zaprucki

Grafika na okładce została wykorzystana za zgodą Shutterstock.com

Wydawnictwo HELION
ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE
tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63
e-mail: helion@helion.pl
WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek)

Drogi Czytelniku!
Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres
http://helion.pl/user/opinie/wp5poc_ebook
Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję.

ISBN: 978-83-283-6137-9

Copyright © Helion 2019

-   Poleć książkę
-   Kup w wersji papierowej
-   Oceń książkę

-   Księgarnia internetowa
-   Lubię to! » nasza społeczność

Wstęp

Ponieważ czytasz tę książkę, prawdopodobnie planujesz sam wykonać lub
zmodernizować stronę internetową poświęconą swojej firmie, organizacji,
swojemu projektowi lub hobby.

Jeżeli Twoje możliwości czasowe na to pozwalają, jest to naszym zdaniem
najlepsze z możliwych rozwiązań.

Samodzielnie zrobiona strona:

-   będzie dokładnie taka, jak chcesz (o ile poświęcisz jej
    wystarczająco dużo czasu);
-   będzie mieć nieograniczone możliwości rozwoju i modyfikacji.

Ponadto wykonując samodzielnie witrynę, zyskasz doświadczenie, które
zaowocuje w przyszłości, również przy realizacji innych projektów.

Nawet jeżeli nie masz pojęcia o tworzeniu stron, nie zniechęcaj się. W
obecnych czasach, aby samodzielnie stworzyć stronę internetową, nie
potrzeba specjalistycznej wiedzy ani drogiego oprogramowania — wystarczy
komputer z dostępem do internetu, przeglądarka internetowa, materiały do
umieszczenia na stronie, serwer (lub hosting), domena oraz trochę
samozaparcia.

Spośród wielu różnych możliwości i narzędzi do tworzenia stron
wybraliśmy jedno, naszym zdaniem najlepsze (szczególnie dla
początkujących) — WordPress — i to właśnie jemu będzie poświęcona
niniejsza książka.

+----------------------------------------------------------------------+
| Jeżeli chciałbyś poznawać tajniki WordPressa pod okiem instruktora,  |
| zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą szkoleń dostępną na      |
| stronie wpwizard.pl.                                                 |
|                                                                      |
| W sprawie szkoleń i konsultacji z WordPressa można się z nami        |
| skontaktować mailowo pod adresem info@wpwizard.pl                    |
|                                                                      |
| Zapraszamy!                                                          |
+----------------------------------------------------------------------+

+----------------------------------------------------------------------+
| Dlaczego WordPress?                                                  |
+----------------------------------------------------------------------+
| -   Pozwala tworzyć zaawansowane strony internetowe osobom zupełnie  |
|     początkującym, nieznającym się na tworzeniu stron, kodowaniu     |
|     itp.                                                             |
| -   Jest intuicyjny i łatwy w obsłudze (przejrzysty układ panelu     |
|     administracyjnego sprawia, że nawet nowy użytkownik bez problemu |
|     się w nim odnajdzie).                                            |
| -   Oferuje bardzo szeroki wachlarz możliwości (za jego pomocą       |
|     możesz stworzyć blog, statyczną stronę organizacji, portal       |
|     tematyczny, bazę danych, serwis społecznościowy, sklep           |
|     internetowy i wiele innych).                                     |
| -   Dzięki niemu najprostszą stronę internetową można zrobić w       |
|     niecałą godzinę.                                                 |
| -   Jest darmowy (płatne są niektóre szablony i wtyczki, ale nie ma  |
|     obowiązku korzystania z nich).                                   |
|                                                                      |
| Jest dostępny w języku polskim (także wiele popularnych szablonów i  |
| wtyczek posiada polskie wersje językowe, a te, które ich nie         |
| posiadają, można w łatwy sposób przetłumaczyć samodzielnie).         |
+----------------------------------------------------------------------+

Rozdział 1. WordPress

WordPress to najpopularniejszy darmowy system zarządzania treścią (CMS).
Ma miliony użytkowników na całym świecie i tysiące w Polsce. Około 33%
(czyli ponad 75 milionów) wszystkich stron w internecie opartych jest na
tym systemie.

Właściwie WordPress został stworzony do obsługi blogów i początkowo temu
służył, jednak na przestrzeni lat ewoluował i został dostosowany do
wielu innych zastosowań — od stron firmowych, przez magazyny i portale
informacyjne, sklepy internetowe, po zaawansowane serwisy tematyczne o
zróżnicowanych funkcjonalnościach.

Innymi słowy — korzystając z WordPressa, stworzysz zarówno prostą stronę
– wizytówkę, jak i rozbudowany portal: społecznościowy, e-learningowy
czy ogłoszeniowy. Ogranicza Cię tylko Twoja wyobraźnia. I, co warto
podkreślić, uzyskasz to wszystko bez konieczności posiadania wiedzy
programistycznej.

Dlaczego WordPress?

Ponieważ czytasz tę książkę, prawdopodobnie już zdecydowałeś, że
WordPress stanie się Twoim narzędziem do tworzenia stron internetowych.
Jeśli masz jednak jeszcze jakieś wątpliwości, spróbujemy je rozwiać.

Dlaczego warto wybrać WordPressa?

-   Jest łatwy. Pozwala tworzyć zaawansowane strony internetowe osobom
    zupełnie początkującym, nieznającym się na tworzeniu stron,
    kodowaniu itp.
-   Jest intuicyjny. Jest intuicyjny i łatwy w obsłudze (przejrzysty
    układ panelu administracyjnego sprawia, że nawet początkujący
    użytkownik bez problemu się w nim odnajdzie).
-   Jest wszechstronny. Oferuje bardzo szeroki wachlarz możliwości (za
    jego pomocą możesz stworzyć blog, statyczną stronę organizacji,
    portal tematyczny, bazę danych, serwis społecznościowy, sklep
    internetowy i wiele innych).
-   Jest szybki w obsłudze. Najprostszą stronę internetową można zrobić
    w niecałą godzinę. Sklep internetowy — w kilka godzin.
-   Jest szybki w działaniu. Nowa instalacja WordPressa, oparta na
    domyślnym motywie, uzyskuje w narzędziu Google PageSpeed Insights
    (służącym do analizy szybkości działania stron internetowych) wynik
    100/100, zarówno w wersji na komputery, jak i na komórki.
-   Jest po polsku. Jest dostępny w języku polskim (także wiele
    popularnych szablonów i wtyczek posiada polskie wersje językowe, a
    te które nie posiadają, można w łatwy sposób przetłumaczyć
    samodzielnie).
-   Jest darmowy. Jest darmowy (płatne są niektóre szablony i wtyczki,
    ale nie ma obowiązku korzystania z nich). Wiele fantastycznych
    serwisów internetowych można stworzyć bez wydawania choćby jednej
    złotówki.
-   Jest responsywny. Strony stworzone na WordPressie są w pełni
    responsywne — świetnie prezentują się na różnych urządzeniach i
    różnych przeglądarkach. Także zdecydowana większość dostępnych
    motywów i wtyczek do WordPressa jest przygotowana z uwzględnieniem
    potrzeb użytkowników mobilnych.
-   Rozwija się. WordPress nie stoi w miejscu — często aktualizowane są
    zarówno jego rdzeń (usuwane są błędy i luki bezpieczeństwa, a
    dodawane nowe funkcjonalności), jak i motywy oraz wtyczki. Każdego
    tygodnia pojawiają się także zupełnie nowe rozszerzenia.

Historia

Historia WordPressa rozpoczęła się w 2002 roku, kiedy 18-letni Matt
Mullenweg założył na platformie b2/cafelog blog, na którym publikował
zdjęcia z wakacji. Rok później twórca tej platformy, Michel Valdrighi,
zaprzestał dalszego rozwijania projektu.

Matt Mullenweg postanowił stworzyć własną platformę blogową w oparciu o
kod b2/cafelog. Pomysł spodobał się jego koledze, Mike’owi Little’owi,
który postanowił pomóc w rozwijaniu systemu. Niedługo później do
projektu dołączył także… Michel Valdrighi, czyli twórca pierwowzoru
WordPressa.

27 maja 2003 roku światło dzienne ujrzała pierwsza wersja WordPressa,
opatrzona numerem 0.70 (rysunek 1.1). Od tamtej pory projekt nabierał
coraz większego rozpędu i z prostego narzędzia do prowadzenia blogów w
ciągu kilku lat przerodził się w potężny CMS o praktycznie
nieograniczonych możliwościach, a po drodze przeszedł prawdziwą
metamorfozę (tabela 1.1).

[]

Rysunek 1.1. Pierwsza wersja WordPressa (z 2003 roku)

Tabela 1.1. Kroki milowe w historii rozwoju WordPressa

  -------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Kroki milowe w historii rozwoju WordPressa   
  2001                                         Powstanie platformy b2/cafelog
  2003                                         Powstanie pierwszej wersji WordPressa na bazie platformy b2/cafelog
  2004                                         Wprowadzenie wtyczek
  2005                                         Wprowadzenie tematów, statycznych stron oraz ról użytkowników
  2007                                         Wprowadzenie automatycznego zapisywania, sprawdzania pisowni, widgetów, przyjaznych adresów oraz unowocześnionego systemu taksonomii
  2008                                         Wprowadzenie widgetów w panelu administracyjnym, shortcodów oraz automatycznej aktualizacji
  2009                                         Wprowadzenie kosza na śmieci oraz edycji zdjęć
  2010                                         Wprowadzenie niestandardowych typów postów oraz możliwości zarządzania wieloma stronami (MultiSite)
  2011                                         Wprowadzenie formatów postów, paska administratora (ang. admin bar) oraz wskazówek dla początkujących
  2012                                         Wprowadzenie personalizacji oraz przeglądarki motywów, a także nowego menedżera mediów
  2013                                         Wprowadzenie możliwości dodawania osadzonych plików audio i wideo oraz automatycznej aktualizacji
  2018                                         Pojawienie się kolejnej, 5. wersji WordPressa oraz wprowadzenie edytora tekstu opartego na blokach, nazwanego Gutenberg
  -------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ciekawostki

-   Nazwę systemu „WordPress” wymyśliła przyjaciółka Matta Mullenwega —
    Christine Tremoulet.
-   Poszczególne wersje są nazywane na cześć gwiazd jazzowych, ponieważ
    Matt Mullenweg jest wielkim fanem jazzu.
-   Tajemnicza wtyczka „Hello Dolly” to pomysł twórcy WordPressa na
    oddanie hołdu Louisowi Armstrongowi, a zarazem sposób na pokazanie
    początkującym użytkownikom mechanizmu działania wtyczek.
-   W 2004 roku popularna platforma blogowa Movable Type wprowadziła
    wiele ograniczeń dla swoich użytkowników, za których usunięcie
    zażądała opłaty licencyjnej. Z tego powodu wielu z nich zrezygnowało
    z Movable Type i przeniosło się na WordPressa.
-   Założona w 2005 roku przez Matta Mullenwega firma Automattic, będąca
    właścicielem WordPress.com, jest warta obecnie ponad miliard
    dolarów, a zatrudnia tylko nieco ponad 300 pracowników.
-   Twórca WordPressa, Matt Mullenweg, jest wielkim zwolennikiem idei
    open source i angażuje się w wiele projektów tego typu. Ponadto
    wspiera on akcję Charity Water, mającą na celu zapewnienie dostępu
    do wody wszystkim ludziom na świecie.
-   Oprogramowanie WordPressa działa w oparciu o PHP, MySQL, JavaScript,
    HTML i CSS.
-   WordPress jest obecnie w pełni przetłumaczony na 68 języków (oraz
    częściowo na wiele innych).
-   Logo WordPressa (litera W wpisana w okrąg) zostało zaprojektowane
    przez Jasona Santa Marię w 2005 roku.

Licencja

WordPress jest udostępniany na licencji GNU General Public License.
Oznacza to, że:

-   jest całkowicie darmowy;
-   można z niego korzystać w dowolnym celu (również komercyjnym);
-   można analizować jego działanie i dostosowywać go do własnych
    potrzeb (modyfikować);
-   można go udoskonalać i publicznie rozpowszechniać własne ulepszenia
    (na tej samej licencji).

Społeczność

Ogromną siłą i przewagą konkurencyjną WordPressa jest jego społeczność,
która obecnie liczy miliony użytkowników na całym świecie. Jej członkami
są użytkownicy WordPressa, administratorzy, programiści, twórcy wtyczek
i motywów, deweloperzy, webmasterzy i wszyscy inni ludzie, których praca
lub zainteresowania są związane z WordPressem.

Członkowie tej społeczności:

-   Testują i zgłaszają błędy. Przed wypuszczeniem każdej kolejnej
    wersji (a także gdy już się ukaże) WordPress jest testowany przez
    liczną grupę ochotników — wolontariuszy. Użytkownicy mogą zgłaszać
    znalezione błędy za pośrednictwem platformy Tool. Udostępnia ona
    także oś czasu — tablicę z informacjami o postępach w usuwaniu
    zgłoszonych błędów, kanał RSS oraz forum dyskusyjne dla
    zainteresowanych.
-   Pomagają sobie nawzajem na forach dyskusyjnych. Pomoc oferowana
    przez innych użytkowników dostępna jest m.in. na forach dyskusyjnych
    — oficjalnym angielskojęzycznym, znajdującym się pod adresem
    https://wordpress.org/support/, oficjalnych forach w różnych
    językach (np. polskojęzycznym https://pl.wordpress.org/support/)
    oraz licznych nieoficjalnych forach i grupach. Poza tym potrzebne
    rady można znaleźć na licznych blogach poświęconych WordPressowi.
    Większość problemów można rozwiązać dzięki tysiącom tutoriali
    dostępnych w internecie (głównie w języku angielskim).
-   Tworzą motywy i wtyczki. WordPress nie byłby tak funkcjonalnym
    narzędziem, gdyby nie potężna baza około 55 000 wtyczek tworzonych
    przez członków społeczności, dostępna w oficjalnym repozytorium.
    Opracowano ponadto ich liczne rozszerzenia oraz wersje PRO, a także
    wtyczki płatne, co daje trudną do oszacowania, wielką liczbę
    możliwości rozbudowania podstawowej wersji platformy.

Wiele tysięcy motywów — w tym ponad 7000 darmowych, dostępnych w
repozytorium — pozwala tworzyć atrakcyjne wizualnie i różnorodne strony.

-   Organizują różnorodne wydarzenia i spotykają się na nich.
    Oficjalnymi, a zarazem największymi wydarzeniami tego typu są
    WordCampy, czyli coroczne imprezy organizowane dla użytkowników i
    deweloperów, pozwalające spotkać się miłośnikom WordPressa i
    porozmawiać o wszystkim, co dotyczy tej platformy.

    Pierwszy WordCamp został zorganizowany w 2006 roku w San Francisco
    przez Matta Mullenwega — twórcę WordPressa. Od tamtej pory na całym
    świecie odbyło się prawie 1000 WordCampów, w 65 krajach, na 6
    kontynentach, organizowanych przez lokalne społeczności. Raz do roku
    organizowane są także w Polsce. Ponadto w wielu miastach miłośnicy
    WordPressa spotykają się na mniejszych imprezach — tzw. WordUpach.

    Wszyscy organizatorzy i prelegenci WordCampów to wolontariusze
    niepobierający wynagrodzenia za swoją pracę.

    Listę nadchodzących wydarzeń związanych z WordPressem, które mają
    się odbyć w Twojej okolicy, znajdziesz w panelu administracyjnym
    WordPressa — Kokpit/ Wydarzenia i nowości.

-   Utrzymują się z WordPressa. Platforma WordPress dała pracę wielu
    tysiącom ludzi, którzy za jej pośrednictwem mogli założyć sklepy
    internetowe, komercyjne strony i blogi, opracowywać płatne wtyczki i
    szablony lub oferować odpłatne wsparcie techniczne w zakresie
    tworzenia stron w WordPressie. Najbardziej dochodowymi firmami
    związanymi z WordPressem są Automattic, Envato oraz WPEngine.

Znane serwisy

Z WordPressa korzysta wiele potężnych i znanych na całym świecie firm,
organizacji oraz osób. Oto niektóre z nich:

-   Microsoft — https://news.microsoft.com/
-   New York Post — https://nypost.com/
-   Toyota — https://www.toyota.com.br/
-   Marks and Spencer — https://marksandspencerforbusiness.com/
-   Mozilla — https://blog.mozilla.org/
-   Sony Music — https://www.sonymusic.com/
-   Facebook — https://newsroom.fb.com/
-   Vouge — https://www.vogue.in/
-   The Walt Disney Company — https://blog.mozilla.org/

Platformy używają również takie organizacje pozarządowe jak:

-   UNICEF — https://www.unicef.org.uk/
-   Amnesty International — https://amnesty.or.kr/
-   The Jane Goodall Institute — http://www.janegoodall.org/
-   Fauna & Flora International — https://www.fauna-flora.org/
-   The Obama Foundation — https://www.obama.org/

Wśród użytkowników można znaleźć także znane osoby i zespoły muzyczne,
takie jak:

-   The Rolling Stones — http://www.rollingstones.com/
-   Snoop Dogg — http://www.snoopdogg.com/
-   Blondie — http://www.blondie.net/
-   Katy Perry — https://www.katyperry.com/
-   Alanis Morissette — http://alanis.com/

Możliwości WordPress.com

Oprócz platformy WordPress.org istnieje jeszcze usługa pokrewna o nazwie
WordPress.com, rozwijana i zarządzana przez firmę Automattic. Oba
rozwiązania bazują na tym samym oprogramowaniu, jednak można wskazać
między nimi wiele różnic (tabela 1.2).

Tabela 1.2. Różnice pomiędzy WordPress.com a WordPress.org

  ----------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------
                                                  WordPress.org                                                                             WordPress.com
  Własny serwer                                   Potrzebny                                                                                 Niepotrzebny
  Własna domena                                   Potrzebna                                                                                 Niepotrzebna
  Cena                                            Darmowy + płatne rozszerzenia                                                             Darmowy + płatne rozszerzenia
  Wtyczki                                         Można zainstalować nieograniczoną liczbę i tworzyć własne                                 Można zainstalować ograniczoną liczbę podstawowych rozszerzeń
  Motywy                                          Można wybierać spośród tysięcy dostępnych i tworzyć własne                                Można wybierać tylko spośród dostępnych w katalogu
  Wersja językowa                                 Jest dostępna polska wersja językowa, a szablony i wtyczki można samodzielnie tłumaczyć   Polska wersja językowa jest niekompletna, a wiele szablonów jest nieprzetłumaczonych
  Personalizacja i konfiguracja                   Nieograniczone możliwości                                                                 Ograniczone możliwości
  Dostęp do kodu (i możliwość jego modyfikacji)   Jest                                                                                      Nie ma
  Dostęp do FTP i bazy danych                     Jest                                                                                      Nie ma
  Aktualizacje                                    Trzeba o nich pamiętać                                                                    Przeprowadzane automatycznie
  Reklamy (np. AdSense)                           Można umieścić                                                                            Nie można umieścić
  Statystyki                                      Trzeba zainstalować odpowiednią wtyczkę (lub motyw je obsługujący)                        Są od razu dostępne, ale mają ograniczoną funkcjonalność
  Kopie zapasowe                                  Trzeba o nie zadbać samodzielnie                                                          Wykonują się same
  Umiejętności techniczne                         Zalecane                                                                                  Niepotrzebne
  ----------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------

Różnice pomiędzy WordPress.com a WordPress.org

W skrócie: WordPress.org udostępnia użytkownikom oprogramowanie, które
mogą ściągnąć, a następnie zainstalować na własnym serwerze i podpiąć
pod własną domenę. Dodatkowo użytkownicy mogą wyposażyć swoją instalację
WordPressa w wiele dodatków — wtyczek — oraz samodzielnie ją
modyfikować.

WordPress.com to z kolei platforma do tworzenia blogów i stron, która
pozwala użytkownikom zakładać strony na już istniejącej instalacji
WordPressa. Nie trzeba mieć własnego serwera i żadnych umiejętności
technicznych. Jeżeli kiedykolwiek prowadziłeś blog na platformie takiej
jak blogspot.com czy nieistniejąca już blog.pl, ucieszy Cię zapewne, że
WordPress.com działa na podobnej zasadzie. W związku z tym, także ze
względu na inne swoje cechy, nadaje się szczególnie dla osób, które
nigdy nie miały styczności z tworzeniem stron internetowych oraz tych,
które nie mają wygórowanych wymagań — wystarczy im miejsce do pisania
postów bez żadnych dodatkowych funkcjonalności i „fajerwerków”.

Jeżeli chcesz mieć pełną kontrolę nad stroną, móc ją rozwijać w dowolnym
kierunku i realizować swoje pomysły, koniecznie wybierz WordPress.org.

Rozdział 2. Pierwsze kroki w WordPressie

Aby założyć serwis internetowy, potrzebne są trzy elementy: domena,
serwer oraz strona internetowa. W niniejszym rozdziale zajmiemy się po
kolei każdym z nich.

Wybór domeny

Domena to adres strony internetowej. Składa się z dwóch części: nazwy
głównej oraz końcówki (rozszerzenia).

Wybór adresu strony

Adres strony (nazwa główna domeny) powinien być:

-   Znaczący. Najlepiej, aby była to nazwa firmy, projektu lub
    organizacji, bądź jej skrót. Warto zastanowić się także nad
    możliwością użycia w adresie słowa kluczowego (np. dla firmy o
    nazwie Monika produkującej meble — meblemonika.pl lub
    meble-monika.pl)
-   Krótki. Nie należy stosować zbyt długich domen, ponieważ trudniej je
    zapamiętać i łatwiej o pomyłkę podczas wpisywania adresu do
    przeglądarki.
-   Prosty. Ważne, by słowa będące adresem strony były łatwe do
    zapamiętania oraz wymówienia i przeliterowania.
-   Zawierający małą liczbę znaków specjalnych. Najlepiej nie używać w
    adresie znaków specjalnych (np. myślników) lub stosować je z
    umiarem. Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że rozdzielenie słów
    myślnikiem sprawi, że adres będzie bardziej czytelny, ale za to
    trudniej będzie go przekazać słownie.
-   Bez polskich liter — jeśli w nazwie firmy bądź projektu występują
    polskie znaki diakrytyczne, warto zarejestrować dwie domeny: bez
    polskich znaków (i ją wykorzystywać jako domenę główną), oraz drugą,
    w wersji z polskimi znakami. Z tej drugiej warto utworzyć
    przekierowanie do domeny głównej.

Rozszerzenie (końcówka) domeny

Obecnie na rynku dostępne są domeny z wieloma różnorodnymi końcówkami.

Wśród domen pierwszego poziomu wyróżniamy:

-   domeny generyczne — międzynarodowe (np. com, edu, org, net, biz,
    info, eu),
-   domeny krajowe (np. pl, de, it, fr, me, hr),
-   domeny sponsorowane (np. aero, tel, travel).

Domeną najwyższego poziomu dla Polski jest domena .pl. Wśród polskich
domen stosuje się następujący podział:

-   domeny funkcjonalne (np. com.pl, net.pl, info.pl, biz.pl, org.pl,
    edu.pl, auto.pl, sklep.pl, media.pl, nieruchomosci.pl, sklep.pl,
    turystyka.pl),
-   domeny regionalne — zawierające nazwy regionów lub miejscowości (np.
    krakow.pl, wroclaw.pl, warszawa.pl, waw.pl, mazury.pl, podhale.pl).

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Domena gov.pl jest zarezerwowana dla stron rządowych. Firmy komercyjne i osoby prywatne nie mogą zarejestrować adresu z tą końcówką.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Oprócz domen płatnych można zarejestrować jeden z wielu adresów
darmowych. W tym przypadku nic nie płacimy za utrzymanie adresu
internetowego, ale często dostawca takich domen ma z faktu udostępniania
adresów inne korzyści — np. automatycznie zamieszcza na stronie reklamy.

Pomimo konieczności poniesienia wydatku na utrzymanie płatnej domeny
(rejestracja i pierwszy rok zazwyczaj kosztują niewiele — od kilku do
kilkunastu złotych), opłaca się w nią zainwestować z kilku powodów. Po
pierwsze, adres będzie brzmiał bardziej profesjonalnie. Po drugie, na
stronie nie będą pojawiały się niechciane reklamy. Po trzecie, mamy
pewność, że dostawca nie zamknie działalności, co zmusiłoby nas do
przeniesienia strony pod inny adres.

Warto wybrać odpowiedniego dostawcę domen. W Polsce działa ich wielu, a
usługi poszczególnych firm różnią się ceną za rejestrację domeny, za
przedłużenie jej na kolejny rok (od 40 do ponad 100 zł netto) oraz
jakością usług.

Przed zarezerwowaniem domeny z daną końcówką warto sprawdzić, jakie
strony znajdują się pod podobnymi adresami posiadającymi inną końcówkę.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Zanim zarezerwujesz domenę www.abc.pl sprawdź, jakie strony znajdują się pod adresami www.abc.com.pl, www.abc.net, www.abc.org itd. Może się okazać, że pod tymi adresami działa Twoja konkurencja i możesz z tego powodu stracić użytkowników, którzy przez przypadek wejdą nie na Twoją stronę, a na stronę konkurencji, której adres różnił się nieznacznie (np. tylko końcówką) od Twojego.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wybór hostingu

Gdy mamy już wybrany adres strony internetowej, musimy znaleźć miejsce,
w którym ją umieścimy. Możliwości jest kilka — od utrzymywania strony na
własnym serwerze, przez wykupienie serwera dedykowanego, po zakup konta
hostingowego. Dla osób początkujących polecamy trzecią z wymienionych
opcji.

Konto hostingowe jest wydzielonym miejscem na serwerze, które możemy
wynająć od operatora, by umieścić na nim swoją stronę. Jest to korzystne
rozwiązanie, ponieważ wszystkie kwestie techniczne związane z
utrzymaniem serwera, zapewnieniem ciągłości jego działania oraz
konfiguracją spoczywają na usługodawcy.

Na rynku dostępnych jest wiele firm świadczących usługi hostingowe.
Podczas wyboru odpowiedniej warto zwrócić uwagę na następujące elementy:

-   Przestrzeń dyskowa. Musi być wystarczająca, aby zamieścić stronę
    WWW, grafiki, zdjęcia, pliki publikowane na naszej stronie.
-   Pakiet transferu. Maksymalna ilość informacji, jaka może zostać
    przesyłana w danej jednostce czasu. Jeżeli spodziewamy się dużej
    liczby odwiedzających, ważne jest, aby przekroczony limit transferu
    nie uniemożliwił im wejścia na stronę.
-   Bazy danych (MySQL). Są niezbędne, aby utrzymywać na serwerze stronę
    bazującą na WordPressie. Warto zainwestować w hosting, który
    zapewnia możliwość stworzenia nie jednej, tylko wielu baz (dzięki
    temu będziemy mogli utrzymywać na naszym koncie hostingowym wiele
    stron).
-   Pomoc techniczna. W niektórych sytuacjach jest bardzo przydatna,
    czasami wręcz niezbędna, warto więc wybrać firmę, która ją zapewnia,
    najlepiej 7 dni w tygodniu.
-   Kopia bezpieczeństwa. Niektóre serwery samoistnie zapisują kopie
    bezpieczeństwa, dzięki czemu nasze dane są bezpieczne mimo
    przypadkowego skasowania (sprawdź, czy odzyskiwanie kopii
    bezpieczeństwa nie jest dodatkowo płatne — niektórzy usługodawcy
    stosują takie praktyki).

Instalacja WordPressa

Autoinstalator WordPress

Obecnie prawie każdy hostingodawca udostępnia opcję instalacji
WordPressa za pomocą autoinstalatora. Jest to narzędzie, które pozwala
zainstalować WordPressa za pomocą kilku kliknięć myszą — bez
konieczności logowania się do serwera FTP i wgrywania plików oraz
ręcznego tworzenia bazy danych; wszystkie te czynności wykonują się
automatycznie.

Installatron

Wielu dostawców usług hostingowych w Polsce korzysta z Installatrona —
automatycznego instalatora skryptów (WordPressa i wielu innych, np.
Joomli czy Drupala). Przyjrzyjmy się, jak wygląda proces instalacji
WordPressa za jego pośrednictwem.

Na początku musisz zalogować się do panelu administratora swojego konta
hostingowego. Zwróć uwagę na fakt, że wielu usługodawców stosuje
oddzielne panele do obsługi technicznej konta oraz do obsługi klienta.

W panelu klienta znajdziemy najczęściej informacje o fakturach,
płatnościach oraz wykupionych usługach.

W panelu administratora (często występującym pod nazwą DirectAdmin)
możesz natomiast zarządzać kontem hostingowym — dodawać skrzynki email,
tworzyć bazy danych czy zmieniać ustawienia serwera. To właśnie tutaj
znajdziesz także Installatrona (może też występować pod ścieżką
Aplikacje/Moje aplikacje/Instalacja aplikacji).

Po wybraniu Installatrona wyświetli się lista aplikacji do
automatycznego zainstalowania (rysunek 2.1). WordPressa znajdziesz w
grupie System Zarządzania Treścią.

[]

Rysunek 2.1. Installatron

Po wybraniu aplikacji WordPress, zostaniesz przeniesiony do ekranu
zawierającego informacje na temat tego systemu. W prawym górnym rogu
znajdziesz przycisk Instaluj tę aplikację, za pomocą którego
rozpoczniesz proces instalacji.

Następnym krokiem jest wypełnienie formularza dotyczącego instalowanej
aplikacji (rysunki 2.2 i 2.3).

[]

Rysunek 2.2. Ekran instalacji WordPressa w Installatronie — część górna

[]

Rysunek 2.3. Ekran instalacji WordPressa w Installatronie — część dolna

W części Lokalizacja musisz wybrać Domenę dla swojej instalacji
WordPressa. W menu rozwijanym powinieneś widzieć wszystkie swoje domeny
powiązane z kontem hostingowym. Jeżeli nie widzisz swojej domeny,
skontaktuj się ze swoim usługodawcą (czasami przypięcie domeny do konta
hostingowego wymaga dodatkowych kroków).

W polu Ścieżka wpisz nazwę katalogu, w którym ma zostać zainstalowany
WordPress. Jeżeli chcesz, aby został zainstalowany w katalogu głównym
domeny, pozostaw to pole puste.

W części Wersja możesz wybrać, jaka wersja WordPressa ma zostać
zainstalowana, a także określić język systemu. Poniżej przedstawiono
opcje dotyczące automatycznej aktualizacji WordPressa, motywów i
wtyczek.

Ważną częścią formularza instalacji są Ustawienia — w tym miejscu możesz
wybrać login administratora oraz hasło (tymi danymi będziesz logować się
do zainstalowanego WordPressa, więc warto je zapisać). Na email
administratora będą przychodzić różne powiadomienia dotyczące strony (o
instalacji, aktualizacjach, nowych komentarzach — w zależności od
ustawień powiadomień). Następnie możesz wpisać Tytuł strony oraz jej
opis (Motto WWW). Można te pola wypełnić tutaj, ale można także zostawić
wartość domyślną, a zmiany wprowadzić już w panelu administracyjnym
WordPressa.

Zaznaczenie opcji Two-Factor Authentication sprawi, że WordPress
zostanie zainstalowany wraz z wtyczką Jetpack (zawierającą wiele opcji
dodatkowych, w tym dwuetapową weryfikację przez SMS lub aplikację
mobilną). Radzimy jednak, by na samym początku przygody z WordPressem
wstrzymać się z zaznaczeniem tej opcji (aby nie powodować bałaganu w
panelu administracyjnym). Wtyczkę Jetpack (lub inną służącą do
weryfikacji dwuetapowej) możesz bez problemu zainstalować później.

Na uwagę zasługuje natomiast opcja Ograniczenie prób logowania, dzięki
której uniemożliwimy ataki typu brute force (technika łamania haseł
polegająca na sprawdzeniu wszystkich możliwych kombinacji).

Kolejna opcja — Multi-site — umożliwia obsługę wielu stron w ramach
jednego panelu administracyjnego. Na początkowym etapie nauki WordPressa
nie jest ona potrzebna.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| W przypadku większości hostingodawców proces instalacji WordPressa   |
| za pomocą autoinstalatora przebiega bardzo podobnie. Szukaj w panelu |
| administracyjnym takich zakładek jak Kreator, Autoinstalator lub     |
| Aplikacje.                                                           |
|                                                                      |
| Większość firm hostingowych posiada na swoich stronach rozbudowaną   |
| dokumentację. Aby znaleźć szczegółową instrukcję dotyczącą           |
| instalacji WordPressa na Twoim koncie wpisz w wyszukiwarkę hasło     |
| autoinstalator WordPress+nazwa twojego hostingodawcy.                |
+----------------------------------------------------------------------+

Instalacja ręczna

Poniżej omówimy etapy samodzielnie wykonywanej instalacji.

1.  Wejdź na stronę http://pl.WordPress.org/.
2.  Naciśnij przycisk Pobierz WordPressa i zapisz plik na dysku.
3.  Rozpakuj ściągnięty plik.
4.  Zaloguj się na serwer przy użyciu odpowiedniego programu — klienta
    FTP.
5.  Utwórz katalog, w którym ma się znajdować strona (np. Strona).
6.  Skopiuj rozpakowane pliki na serwer (do utworzonego katalogu — np.
    Strona).
7.  Stwórz bazę danych MySQL.
8.  W pasku przeglądarki wpisz adres strony wraz z końcówką
    installer.php (np. http://adresstrony.pl/intaller.php).

Instrukcja dla zupełnie zielonych

Jeżeli nie wiesz, co to jest klient FTP, jak stworzyć bazę danych itp.,
skorzystaj z poniższej instrukcji krok po kroku przeznaczonej dla osób
zupełnie początkujących (lub rozważ skorzystanie z autoinstalatora —
wróć do punktu „Autoinstalator WordPress” w tym rozdziale).

1.  Wejdź na stronę https://pl.WordPress.org/.

2.  Naciśnij przycisk Pobierz WordPressa (rysunek 2.4) i zapisz plik na
    dysku (aby znaleźć przycisk, przewiń stronę w dół).

    []

    Rysunek 2.4. Pobieranie paczki instalacyjnej WordPressa

3.  Wejdź do katalogu, w którym zapisałeś plik.

4.  Rozpakuj ściągnięty plik.

5.  Jeżeli posiadasz klienta FTP, otwórz go, jeżeli nie — postępuj
    zgodnie z poniższymi wskazówkami:
    1.  Wejdź na stronę https://filezilla.pl
    2.  Naciśnij czerwony przycisk z napisem Filezilla.
    3.  Wybierz wersję odpowiednią dla Twojego systemu operacyjnego.
    4.  Wybierz wersję płatną lub darmową (do instalacji WordPressa
        wystarczająca będzie wersja darmowa).
    5.  Zapisz plik na swoim komputerze.
    6.  Wejdź do katalogu, w którym zapisałeś plik, i kliknij go
        dwukrotnie.
    7.  Zainstaluj program.
    8.  Włącz program FileZilla.

6.  Zaloguj się na swój serwer przez klienta FTP (np. FileZilla) w
    następujący sposób:
    1.  Otwórz Menedżera Stron (przycisk w lewym górnym rogu ekranu —
        rysunek 2.5).

    2.  Wprowadź dane serwera i naciśnij przycisk Połącz (rysunek 2.6).
          ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
          SKĄD WZIĄĆ DANE SERWERA?
          Dane dostępu do serwera (jego adres, nazwa użytkownika i hasło) powinny przyjść w mailu informującym o rejestracji konta hostingowego. Jeżeli nie możesz ich odnaleźć, skontaktuj się z administratorem serwera. Hasło możesz także zmienić, logując się do panelu administracyjnego swojego konta hostingowego.
          ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    3.  Po lewej stronie ukaże się drzewo katalogów Twojego komputera, a
        po prawej — zawartość Twojego serwera.

        []

        Rysunek 2.5. Ekran główny programu FileZilla

        []

        Rysunek 2.6. Ekran Menedżera Stron programu FileZilla

7.  Skopiuj rozpakowane pliki WordPressa na serwer (do katalogu
    twoja-domena.pl/public_html lub do nowego, utworzonego w tym celu
    katalogu).
      ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Uwaga!
      Struktura katalogów jest różna w zależności od dostawcy hostingu. Na przykład w przypadku części kont hostingowych pliki należy wrzucić do już istniejącego katalogu public_html, na innych trzeba w nim utworzyć nowy katalog. W związku z tym najlepiej odszukać tutorial z dokładną instrukcją krok po kroku dotyczącą konkretnego konta hostingowego. Nie jest to trudne — większość dostawców hostingu na rynku posiada na swoich stronach bazy wiedzy z dokładnymi instrukcjami dotyczącymi korzystania z ich usług.
      ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

8.  Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, w odpowiednim katalogu
    powinny znajdować się wszystkie niezbędne katalogi i pliki
    WordPressa (na niektórych serwerach będą też inne, dodatkowe, wgrane
    automatycznie przez dostawcę hostingu).

    []

    Rysunek 2.7. Lista plików — rozpakowana paczka instalacyjna
    WordPressa

9.  Otwórz przeglądarkę internetową (np. Mozilla Firefox lub Chrome) i
    wpisz następujący adres:

    http://adres-twojego-serwera.pl/nazwa-utworzonego-katalogu

    lub

    http://twoja-nowa-domena.pl (jeżeli pod konto podpięta jest już
    domena).

10. Pojawi się ekran powitalny WordPressa informujący o tym, że właśnie
    zaczynasz instalację. Zostaniesz także poinformowany, jakie dane
    musisz przygotować.
    +----------------------------------------------------------------------+
    | Potrzebne dane:                                                      |
    +----------------------------------------------------------------------+
    | -   nazwa bazy danych,                                               |
    | -   nazwa użytkownika bazy danych,                                   |
    | -   hasło użytkownika bazy danych,                                   |
    | -   adres serwera bazy danych.                                       |
    |                                                                      |
    | Ostatnim polem formularza (Prefiks tabel) na razie się nie przejmuj  |
    | — będziemy instalować po jednym WordPressie w jednej bazie danych.   |
    +----------------------------------------------------------------------+

      ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Uwaga!
      Jeżeli nie posiadasz bazy danych MySQL i musisz ją stworzyć samodzielnie, przejdź do podrozdziału „Tworzenie bazy danych MySQL” w tym rozdziale).
      ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

11. Naciśnij przycisk Zaczynamy i wypełnij pierwsze trzy pola formularza
    (Nazwa bazy danych, Nazwa użytkownika, Hasło) danymi bazy danych,
    które znajdziesz w panelu administracyjnym serwera (rysunek 2.8).
    Jeżeli nie możesz ich znaleźć, skontaktuj się z administratorem
    swojego serwera.

    []

    Rysunek 2.8. Formularz startowy WordPressa — informacje na temat
    bazy danych

    W polu Adres serwera bazy danych pozostaw słowo localhost
    (odpowiednie dla zdecydowanej większości przypadków, choć niektóre
    firmy hostingowe wymagają wpisania innego adresu — w takim przypadku
    będziesz musiał skontaktować się z pomocą techniczną firmy
    hostingowej lub znaleźć adres serwera w bazie wiedzy).

    W polu Prefiks tabel pozostaw wp_ — innych prefiksów używa się w
    przypadku instalacji w jednej bazie danych wielu stron. My na razie
    poprzestaniemy na jednej.

12. Naciśnij przycisk Wyślij, a w kolejnym kroku Uruchomienie
    instalacji.

13. Wypełnij formularz dotyczący Twojej nowej strony internetowej
    (rysunek 2.9):
    -   Tytuł witryny — to tytuł strony, który będzie się wyświetlał
        między innymi w górnym pasku przeglądarki, a także w wynikach
        wyszukiwania Google (np. Fundacja ABC — oficjalna strona). Tytuł
        będzie można później zmienić w panelu administracyjnym.

        []

        Rysunek 2.9. Formularz startowy WordPressa — informacje na temat
        witryny

    -   Nazwa użytkownika — za jej pomocą będziesz logować się do panelu
        administracyjnego swojego serwisu. Może to być np.
        administrator, admin lub nazwa własna. Nazwy użytkownika raczej
        później się nie zmienia (jest to możliwe, ale wymaga większych
        umiejętności — należy dokonać zmian bezpośrednio w bazie
        danych).

    -   Hasło — podobnie jak Nazwa użytkownika, służy do logowania, z
        tym że będzie można je później zmienić.

    -   Twój email — adres e-mail do obsługi strony (będziesz na niego
        dostawać informacje o swojej stronie, z jego wykorzystaniem będą
        także wysyłane wiadomości do użytkowników). Ważne jest, aby
        wpisać poprawny adres.

    -   Widoczność dla wyszukiwarek — zaznacz pole Proś wyszukiwarki o
        nieindeksowanie tej witryny. Dzięki temu strona nie będzie
        wyświetlać się w wynikach wyszukiwania Google i innych
        wyszukiwarek, dopóki nie skończysz nad nią pracować.

14. Naciśnij przycisk Zainstaluj WordPressa.

15. To już koniec. W następnym kroku będziesz mógł zalogować się do
    panelu administracyjnego swojej nowej strony internetowej.
      -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Gratulacje!
      Twoja pierwsza strona internetowa na platformie WordPress już istnieje i jest dostępna w internecie. Oczywiście na razie nie posiada żadnej treści (oprócz wpisu powitalnego) i jej wygląd pozostawia wiele do życzenia, ale tym właśnie zajmiemy się w kolejnym rozdziale.
      -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Na rysunku 2.10 przedstawiona jest nowa strona w WordPressie. Na razie
dosyć na niej pusto, ale już za chwilę to zmienimy!

[]

Rysunek 2.10. Widok nowej strony internetowej w WordPressie zaraz po
instalacji (motyw Twenty Nineteen)

Tworzenie bazy danych MySQL

Strona w WordPressie to nie tylko pliki na serwerze, ale również baza
danych, zawierająca różne informacje na temat strony (np. treści
postów). Informacje dotyczące stron bazujących na WordPressie są
przechowywane w bazach danych MySQL. Na przykład jeśli dodasz wpis do
swojej strony, jego treść zostanie zapisana w odpowiedniej tabeli bazy
danych MySQL. Gdy użytkownik wchodzi na stronę, przeglądarka wysyła
żądanie do serwera, na którym znajdują się pliki i baza danych, o
zwrócenie odpowiednich informacji. Przeglądarka po ich otrzymaniu
przetwarza je i wyświetla stronę internetową.

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Baza danych jest zbiorem danych zapisanych zgodnie z określonymi regułami, najczęściej w formie tabeli lub zbioru tabel. MySQL jest natomiast systemem zarządzania bazami danych.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aby stworzyć bazę danych MySQL:

1.  Zaloguj się do panelu administracyjnego swojego hostingu.
2.  Znajdź menu Bazy danych.
3.  Wybierz opcję tworzenia nowej bazy danych.
4.  Wypełnij formularz, który pojawi się na ekranie. Zazwyczaj zawiera
    on następujące pola:
    -   Nazwa bazy danych — może składać się z liter i cyfr (np.
        Strona1);
    -   Nazwa użytkownika bazy danych;
    -   Hasło do bazy danych — im trudniejsze, tym lepiej;
    -   Niekiedy również Opis bazy danych — warto go wpisać, nie będzie
        się nigdzie publicznie wyświetlać, ale dzięki niemu w
        przyszłości łatwiej zorientujesz się, czego dotyczyła dana baza
        (np. Baza danych strony internetowej „ABC”).
5.  Naciśnij przycisk Zapisz lub Utwórz.
6.  Kolejny ekran powinien zawierać potwierdzenie utworzenia bazy oraz
    podstawowe informacje na jej temat — nazwę, nazwę użytkownika oraz
    hasło. Te dane posłużą do wypełnienia formularza startowego
    (instalacyjnego) WordPressa.

Podstawowa konfiguracja

W tym podrozdziale dowiesz się, jak szybko stworzyć stronę internetową
posiadającą podstawowe funkcjonalności. Szczegółowe opisy dostępnych
opcji oraz informacje na temat większej liczby narzędzi i możliwości
urozmaicających stronę znajdziesz w dalszej części książki.

Warto najpierw poznać podstawowe funkcje WordPressa, tworząc
nieskomplikowaną stronę, aby przekonać się, jakie to proste i przyjazne
użytkownikowi narzędzie. Nie przejmuj się, że nie od razu wszystko
będzie wyglądało i działało idealnie. W dalszej części książki zajmiemy
się udoskonalaniem każdego szczegółu serwisu.

Na początku zadbaj o to, aby choć w minimalnym zakresie zapełnić treścią
swoją stronę. Gdy dodasz kilka wpisów (postów) i stron, dużo łatwiej
zorientujesz się w strukturze serwisu i przeznaczeniu poszczególnych
opcji panelu administracyjnego — nauka na „żywym organizmie” przychodzi
zdecydowanie szybciej, ponieważ od razu widzisz efekty swojej pracy.

+----------------------------------------------------------------------+
| Czym się różni wpis od strony?                                       |
+----------------------------------------------------------------------+
| Strony służą do zamieszczania informacji na stałe (np. kontakt, o    |
| nas, statut). Zazwyczaj linki do stron wyświetlane są w menu (górnym |
| lub bocznym).                                                        |
|                                                                      |
| Wpisy mogą służyć jako aktualności (lub pozycje w blogu) dotyczące   |
| firmy, organizacji lub projektu. Wyświetlane są w porządku           |
| chronologicznym (stare wpisy spadają na dół, a na górze pojawiają    |
| się najnowsze).                                                      |
+----------------------------------------------------------------------+

Wpisy

Przejdź do zakładki Wpisy w menu bocznym. Zobaczysz tabelkę z jednym
wpisem, zatytułowanym „Witaj, świecie!”. Możesz go skasować: najedź na
niego myszką i kliknij napis Do kosza.

Dodaj kilka pierwszych wpisów (wykorzystaj przycisk na górze, z napisem
Dodaj nowy, znajdujący się obok tytułu sekcji — Wpisy).

Na razie, dodając każdy wpis, wypełnij tylko dwa pola — Tytuł i Treść,
ewentualnie dodaj Obrazek wyróżniający (służy do tego przycisk na pasku
bocznym), nawiązujący do treści wpisu lub symboliczny.

Jeżeli nie masz pomysłu na pierwsze wpisy, możesz skorzystać z
przykładów podanych w tabeli 2.1.

Tabela 2.1. Propozycje pierwszych wpisów na stronie

  --------------- -------------------------------------------------------------
  Wpis pierwszy   Powitanie na nowej stronie internetowej
  Wpis drugi      Zaproszenie na zbliżające się wydarzenie
  Wpis trzeci     Informacja o nowej publikacji
  Wpis czwarty    Zaproszenie do polubienia strony serwisu w portalu Facebook
  --------------- -------------------------------------------------------------

Strony

Następnie przejdź do menu Strony, skasuj Przykładową stronę i dodaj
kilka stron (w analogiczny sposób jak Wpisy). Na przykład Twoje strony
mogą zawierać informacje według podziału tematycznego zaprezentowanego w
tabeli 2.2.

Tabela 2.2. Przykładowe tematy z podziałem na podstrony

  ----------------- ------------
  Strona pierwsza   O mnie
  Strona druga      Współpraca
  Strona trzecia    Oferta
  Strona czwarta    Partnerzy
  Strona piąta      Kontakt
  ----------------- ------------

Wygląd

Po dodaniu kilku przykładowych wpisów i stron przechodzimy do menu
Wygląd. Na potrzeby pierwszej, testowej strony internetowej będziemy
korzystać z domyślnego motywu Twenty Nineteen.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Każda strona w WordPressie musi działać w oparciu o wybrany motyw. Możesz korzystać z motywu domyślnego, jednego z kilku tysięcy darmowych, dostępnych w repozytorium lub kupić płatny — komercyjny. Więcej na temat motywów przeczytasz w rozdziale „Motywy”.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Naciśnij przycisk Dostosuj (lub Personalizacja — w zależności od
wersji). Zostaniesz przeniesiony do ekranu menu, w którym będziesz mógł
dostosować wygląd swojej pierwszej strony (rysunek 2.11).

[]

Rysunek 2.11. Personalizacja motywu

W trybie personalizacji znajdziesz następujące zakładki i opcje:

Tożsamość witryny

-   Logo — umożliwia wgranie logo w formie pliku graficznego.
-   Tytuł witryny i opis — w tym miejscu możesz zmienić tytuł swojej
    strony oraz dodać krótki opis wyświetlający się pod tytułem.
-   Ikona witryny — umożliwia wgranie obrazka, który będzie swojego
    rodzaju „okładką” strony, wyświetlającą się na przykład po
    uruchomieniu przeglądarki w sekcji Ostatnio odwiedzone strony.

Kolory

-   Primary color — możesz zmienić domyślny (niebieski) kolor na inny
    (dotyczy to między innymi koloru przycisków na stronie).
-   Apply a filter to featured images using the primary color —
    odznaczenie tej opcji spowoduje, że na zdjęciach nie będzie
    zastosowany kolorowy filtr.

Pozostałe zakładki — Menu, Widgety, Ustawienia strony głównej oraz Style
CSS omówimy w dalszej części książki.

Po wprowadzeniu wszystkich zmian na ekranie Personalizacja naciśnij
niebieski przycisk Opublikuj i wróć do głównego ekranu panelu
administracyjnego (krzyżyk w lewym górnym rogu ekranu).

Następnie przejdź do zakładki Menu. Podaj nazwę menu, np. Menu główne, i
naciśnij niebieski przycisk Utwórz menu.

W Ustawieniach, w części Ustawienia menu (rysunek 2.12) zaznacz opcję
Primary (dzięki temu Twoje menu będzie widoczne na stronie jako główne,
zwykle znajdujące się w górnej części strony). Za pomocą panelu bocznego
wybierz wszystkie strony i dodaj je do menu, a następnie kliknij Zapisz
menu.

[]

Rysunek 2.12. Dostosowywanie menu strony

Zaznaczenie opcji Automatycznie dodawaj strony spowoduje, że do menu
automatycznie zostaną dodane wszystkie nowo utworzone strony najwyższego
poziomu (czyli takie, które nie mają stron — przodków).

Po wykonaniu powyższych czynności na Twojej nowej stronie pojawi się
menu, zawierające odnośniki do podstron.

Teraz możesz przejść do swojej nowej strony internetowej, klikając ikonę
domku znajdującą się na górnym czarnym pasku w panelu administracyjnym.

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  To wszystko!
  Twoja pierwsza, testowa strona internetowa jest już gotowa. Posiada najważniejsze podstrony, do których użytkownicy dostaną się za pomocą czytelnego menu, oraz kilka wpisów (aktualności), widocznych bezpośrednio na stronie głównej. Prawda, że to nie było trudne? W takim razie teraz przejdziemy do udoskonalania i dopracowywania różnych elementów Twojej nowej strony.
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozdział 3. Panel administracyjny i zarządzanie witryną

Z poprzedniego rozdziału dowiedziałeś się, jak błyskawicznie stworzyć
prostą stronę internetową w WordPressie. Teraz bardziej dokładnie
przyjrzymy się poszczególnym zakładkom panelu administracyjnego oraz
nauczymy się po nim sprawnie poruszać.

Panel administracyjny to część serwisu (niewidoczna dla użytkowników
odwiedzających stronę), za pośrednictwem której administrator może
zarządzać witryną. Do panelu można się zazwyczaj zalogować dodając
końcówkę /wp-admin za adresem strony (np. adresstrony.pl/wp-admin).

[]

Rysunek 3.1. Formularz logowania do panelu administracyjnego

Z poziomu panelu administracyjnego możesz dodawać treści i nimi
zarządzać, zmieniać ustawienia, dostosowywać wygląd strony oraz dodawać
nowe funkcjonalności (wtyczki).

Do panelu administracyjnego mają dostęp użytkownicy z przypisanymi
określonymi rolami (Administrator, Redaktor, Autor, Współpracownik oraz
Subskrybent). Każda z ról posiada swoje uprawienia — więcej na ten temat
przeczytasz w rozdziale „Użytkownicy”.

Kokpit

Pierwszy ekran, jaki pojawia się po zalogowaniu do Panelu
administracyjnego, to Kokpit (rysunek 3.2). W kokpicie możemy znaleźć
najważniejsze informacje na temat naszej strony oraz wskazówki i
komunikaty od twórców WordPressa.

[]

Rysunek 3.2. Kokpit

Na samej górze ekranu (nad tytułem) znajdziemy informację na temat
dostępnej aktualizacji (jeżeli WordPress nie jest zaktualizowany do
najnowszej wersji).

Pierwsze okno, zatytułowane Witaj w WordPressie!, zawiera garść
przeznaczonych dla początkujących użytkowników wskazówek, które pomagają
rozpocząć przygodę z WordPressem. Znajdują się w nim odnośniki do
podstawowych opcji serwisu.

Kolejne okno — W skrócie — zawiera najważniejsze informacje na temat
naszej witryny. Dowiemy się z niego, ile wpisów, stron i komentarzy
zawiera nasz serwis, a także jakiej wersji WordPressa i jakiego motywu
używamy.

Szybki szkic to okienko, za pośrednictwem którego ekspresowo dodamy
draft nowego wpisu (sprawdza się w przypadku, gdy przychodzi nam do
głowy pomysł na wpis i nie chcemy, aby umknął). Możesz tu wpisać tylko
tekst (nie dodasz żadnych obrazków, nie będziesz miał też dostępu do
opcji formatowania). Jest to odpowiednie miejsce do wpisania pomysłów i
myśli do dalszego rozwinięcia — już w pełnowartościowym edytorze wpisów.

Okno Aktywność informuje nas o ostatnich działaniach na stronie —
opublikowanych wpisach oraz dodanych komentarzach.

Wydarzenia i nowości to okienko informacyjne dotyczące społeczności
WordPressa, głównie przedsięwzięć i wydarzeń z nią związanych.
Znajdziesz w nim informacje o najbliższych spotkaniach miłośników
WordPressa w Twojej okolicy, wiadomości, a także zaproszenia do udziału
w różnych projektach, np. związanych z tłumaczeniem elementów platformy.

Admin Bar

Admin Bar to czarny pasek administracyjny, widoczny dla zalogowanych
użytkowników, znajdujący się w górnej części strony.

[]

Rysunek 3.3. Admin bar

Na pasku administracyjnym znajdziesz kilka ważnych skrótów przydatnych w
zarządzaniu stroną.

-   WordPress — pierwsza ikona prowadzi do informacji o aktualnie
    zainstalowanej wersji WordPressa. W rozwijanym menu znajdziemy
    ponadto odnośniki do oficjalnej strony wordpress.org, dokumentacji
    oraz forum pomocy.
-   Tytuł witryny — ten link (z ikoną domku) prowadzi do serwisu, który
    tworzymy. Dzięki temu skrótowi możemy szybko podejrzeć wprowadzone
    zmiany.
-   Aktualizacje — ikona pętli strzałek symbolizuje oczekujące
    aktualizacje. Obok widnieje ich liczba. Po kliknięciu w odnośnik
    zostaniesz przeniesiony do strony z dostępnymi aktualizacjami.
-   Komentarze — obok ikony dymku znajdziesz liczbę komentarzy
    oczekujących na zatwierdzenie. Po kliknięciu w link zostaniesz
    przeniesiony do ekranu zarządzania komentarzami.
-   Dodaj — za pośrednictwem tego linku w szybki sposób rozpoczniesz
    dodawanie wpisu, strony, użytkownika oraz medium (obrazka, filmu lub
    pliku dźwiękowego).
-   Witaj, [nazwa użytkownika] — z prawej strony paska administracyjnego
    znajdziemy odnośnik do ekranu edycji profilu użytkownika. Także w
    tym miejscu mamy możliwość wylogowania się.

Panel administracyjny

Na początku przygody z WordPressem warto dobrze zorientować się w
organizacji panelu administracyjnego, gdyż miejsce to służy do
zarządzania stroną, wprowadzania wszelkich zmian i dodawania treści.
Sprawne poruszanie się po nim znacząco ułatwia pracę.

Tabela 3.1. Zakładki panelu administracyjnego

+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Zakładki panelu    |                    |                    |   |
| administracyjnego  |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Kokpit             |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Strona główna      | Ekran zawierający  | Więcej informacji  |   |
|                    | najważniejsze      | znajdziesz w tym   |   |
|                    | informacje         | rozdziale          |   |
|                    | na temat strony    |                    |   |
|                    | oraz wskazówki i   |                    |   |
|                    | komunikaty         |                    |   |
|                    | od twórców         |                    |   |
|                    | WordPressa         |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Aktualizacje       | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz w       |   |
|                    | listę oczekujących | rozdziale 17.      |   |
|                    | aktualizacji z     | „Aktualizacje”     |   |
|                    | podziałem na       |                    |   |
|                    | motywy i wtyczki   |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wpisy              |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wszystkie wpisy    | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wszystkie dodane   | w rozdziale 4.     |   |
|                    | wpisy              | „Wpisy”,           |   |
|                    | (aktualności),     | podrozdziale       |   |
|                    | służąca do         | „Zarządzanie       |   |
|                    | zarządzania nimi   | wpisami”           |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dodaj nowy         | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do dodawania       | znajdziesz w       |   |
|                    | nowych wpisów      | rozdziale 17.      |   |
|                    | (aktualności)      | „Aktualizacje”     |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Kategorie          | Zakładka do        | Więcej informacji  |   |
|                    | zarządzania        | znajdziesz         |   |
|                    | kategoriami wpisów | w rozdziale 4.     |   |
|                    | i dodawania nowych | „Wpisy”,           |   |
|                    |                    | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Kategorie”        |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Tagi               | Zakładka do        | Więcej informacji  |   |
|                    | zarządzania tagami | znajdziesz         |   |
|                    | i dodawania nowych | w rozdziale 4.     |   |
|                    |                    | „Wpisy”,           |   |
|                    |                    | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Tagi”             |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Media              |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Biblioteka         | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | zawartość          | w rozdziale 7.     |   |
|                    | biblioteki mediów  | „Media”,           |   |
|                    | (wszystkie wgrane  | podrozdziale       |   |
|                    | na serwer pliki    | „Biblioteka        |   |
|                    | graficzne,         | mediów”            |   |
|                    | dźwiękowe i wideo) |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dodaj nowe         | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do dodawania       | znajdziesz         |   |
|                    | nowych plików      | w rozdziale 7.     |   |
|                    | multimedialnych    | „Media”            |   |
|                    | (które można       |                    |   |
|                    | później dodawać do |                    |   |
|                    | wpisów i stron)    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Strony             |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wszystkie strony   | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wszystkie dodane   | w rozdziale 8.     |   |
|                    | strony statyczne,  | „Strony”,          |   |
|                    | służąca do         | podrozdziale       |   |
|                    | zarządzania nimi   | „Zarządzanie       |   |
|                    |                    | stronami”          |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dodaj nową         | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do dodawania       | znajdziesz         |   |
|                    | nowych stron       | w rozdziale 8.     |   |
|                    | statycznych        | „Strony”           |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Komentarze         | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wszystkie dodane   | w rozdziale 11.    |   |
|                    | komentarze,        | „Komentarze”       |   |
|                    | służąca do         |                    |   |
|                    | zarządzania nimi   |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wygląd             |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Motywy             | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | zainstalowane      | w rozdziale 15.    |   |
|                    | motywy,            | „Motywy”           |   |
|                    | z możliwością      |                    |   |
|                    | dodawania nowych   |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dostosuj/          | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
| Personalizacja     | do konfiguracji    | znajdziesz         |   |
|                    | motywu             | w podrozdziale     |   |
|                    | i wprowadzania     | „Podstawowa        |   |
|                    | zmian w wyglądzie  | konfiguracja”,     |   |
|                    | strony             | sekcji „Wygląd”    |   |
|                    |                    | (w rozdziale 2.    |   |
|                    |                    | „Pierwsze kroki    |   |
|                    |                    | w WordPressie”)    |   |
|                    |                    | oraz rozdziale 15. |   |
|                    |                    | „Motywy”,          |   |
|                    |                    | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Personalizacja    |   |
|                    |                    | motywu”            |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Widgety            | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | dostępne w motywie | w rozdziale 9.     |   |
|                    | paski boczne       | „Paski boczne i    |   |
|                    | (sidebary) z       | widgety”           |   |
|                    | możliwością        |                    |   |
|                    | wstawiania do nich |                    |   |
|                    | widgetów           |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Menu               | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zarządzania     | znajdziesz         |   |
|                    | menu strony, jego  | w rozdziale 10.    |   |
|                    | edycji i dodawania | „Menu”             |   |
|                    | nowych elementów   |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Edytor motywu      | Zakładka służąca   | -                  |   |
|                    | do wprowadzania    |                    |   |
|                    | zmian w kodzie     |                    |   |
|                    | motywów            |                    |   |
|                    | (niezalecane dla   |                    |   |
|                    | początkujących)    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wtyczki            |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Zainstalowane      | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
| wtyczki            | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | zainstalowane      | w rozdziale 16.    |   |
|                    | wtyczki,           | „Wtyczki”,         |   |
|                    | z możliwością      | podrozdziale       |   |
|                    | zarządzania nimi   | „Zarządzanie       |   |
|                    |                    | wtyczkami”         |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dodaj nową         | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do wyszukiwania i  | znajdziesz         |   |
|                    | dodawania nowych   | w rozdziale 16.    |   |
|                    | wtyczek            | „Wtyczki”,         |   |
|                    |                    | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Instalacja        |   |
|                    |                    | wtyczek”           |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Edytor wtyczki     | Zakładka służąca   | -                  |   |
|                    | do wprowadzania    |                    |   |
|                    | zmian w kodzie     |                    |   |
|                    | wtyczek            |                    |   |
|                    | (niezalecane dla   |                    |   |
|                    | początkujących)    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Użytkownicy        |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Wszyscy            | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
| użytkownicy        | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | listę wszystkich   | w rozdziale 12.    |   |
|                    | użytkowników,      | „Użytkownicy”,     |   |
|                    | służąca do         | podrozdziale       |   |
|                    | zarządzania nimi   | „Zarządzanie       |   |
|                    |                    | użytkownikami”     |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dodaj nowego       | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do dodawania       | znajdziesz         |   |
|                    | nowego użytkownika | w rozdziale 12.    |   |
|                    |                    | „Użytkownicy”,     |   |
|                    |                    | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Dodawanie nowego  |   |
|                    |                    | użytkownika”       |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Twój profil        | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | umożliwiająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wprowadzanie zmian | w rozdziale 12.    |   |
|                    | w profilu          | „Użytkownicy”,     |   |
|                    | aktualnie          | podrozdziale       |   |
|                    | zalogowanego       | „Edycja profilu    |   |
|                    | użytkownika        | użytkownika”       |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Narzędzia          |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dostępne narzędzia | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz w       |   |
|                    | dostępne           | rozdziale 13.      |   |
|                    | (aktualnie         | „Narzędzia”        |   |
|                    | zainstalowane)     |                    |   |
|                    | narzędzia          |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Import             | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | wyświetlająca      | znajdziesz         |   |
|                    | listę możliwości   | w rozdziale 13.    |   |
|                    | importu treści do  | „Narzędzia”,       |   |
|                    | WordPressa (z      | podrozdziale       |   |
|                    | innej strony       | „Import”           |   |
|                    | w WordPressie lub  |                    |   |
|                    | z innych platform) |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Eksport            | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | umożliwiająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wyeksportowanie    | w rozdziale 13.    |   |
|                    | treści             | „Narzędzia”,       |   |
|                    | z WordPressa       | podrozdziale       |   |
|                    | (wpisów, stron,    | „Eksport”          |   |
|                    | mediów).           |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Eksportuj dane     | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
| osobiste           | umożliwiająca      | znajdziesz         |   |
|                    | wyeksportowanie    | w rozdziale 13.    |   |
|                    | danych osobowych   | „Narzędzia”,       |   |
|                    | wybranego          | podrozdziale       |   |
|                    | użytkownika (i     | „Eksportuj dane    |   |
|                    | spełnienie wymogów | osobiste”          |   |
|                    | RODO)              |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Usuń dane osobiste | Zakładka           | Więcej informacji  |   |
|                    | umożliwiająca      | znajdziesz         |   |
|                    | usunięcie danych   | w rozdziale 13.    |   |
|                    | osobowych          | „Narzędzia”,       |   |
|                    | użytkownika        | podrozdziale „Usuń |   |
|                    |                    | dane osobiste”     |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Ustawienia         |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Ogólne             | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany ustawień | znajdziesz         |   |
|                    | ogólnych: tytułu i | w rozdziale 14.    |   |
|                    | opisu witryny,     | „Ustawienia”,      |   |
|                    | języka, ustawień   | podrozdziale       |   |
|                    | strefy czasowej,   | „Ogólne”           |   |
|                    | daty i godziny.    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Pisanie            | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany          | znajdziesz         |   |
|                    | domyślnej          | w rozdziale 14.    |   |
|                    | kategorii          | „Ustawienia”,      |   |
|                    | i formatu wpisów,  | podrozdziale       |   |
|                    | a także ustawień   | „Pisanie”          |   |
|                    | publikacji przez   |                    |   |
|                    | email oraz usług   |                    |   |
|                    | aktualizacji       |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Czytanie           | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany ustawień | znajdziesz         |   |
|                    | wyświetlania       | w rozdziale 14.    |   |
|                    | strony głównej,    | „Ustawienia”,      |   |
|                    | liczby oraz        | podrozdziale       |   |
|                    | sposobu            | „Czytanie”         |   |
|                    | wyświetlania       |                    |   |
|                    | wpisów, a także    |                    |   |
|                    | widoczności dla    |                    |   |
|                    | wyszukiwarek       |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Dyskusja           | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany ustawień | znajdziesz         |   |
|                    | dotyczących        | w rozdziale 14.    |   |
|                    | komentarzy, ich    | „Ustawienia”,      |   |
|                    | moderacji,         | podrozdziale       |   |
|                    | przeciwdziałania   | „Dyskusja”         |   |
|                    | spamowi oraz       |                    |   |
|                    | wysyłania          |                    |   |
|                    | powiadomień o      |                    |   |
|                    | nowych             |                    |   |
|                    | komentarzach       |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Ustawienia         |                    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Media              | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany          | znajdziesz         |   |
|                    | domyślnej          | w rozdziale 14.    |   |
|                    | wielkości obrazków | „Ustawienia”,      |   |
|                    | oraz ustawień      | podrozdziale       |   |
|                    | katalogu z plikami | „Media”            |   |
|                    | multimedialnymi    |                    |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Bezpośrednie       | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
| odnośniki          | do zmiany          | znajdziesz         |   |
|                    | domyślnej          | w rozdziale 14.    |   |
|                    | struktury adresów  | „Ustawienia”,      |   |
|                    | wpisów i stron     | podrozdziale       |   |
|                    |                    | „Bezpośrednie      |   |
|                    |                    | odnośniki”         |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+
| Prywatność         | Zakładka służąca   | Więcej informacji  |   |
|                    | do zmiany strony   | znajdziesz         |   |
|                    | zawierającej       | w rozdziale 14.    |   |
|                    | politykę           | „Ustawienia”,      |   |
|                    | prywatności        | podrozdziale       |   |
|                    | serwisu            | „Prywatność”       |   |
+--------------------+--------------------+--------------------+---+

Panel administracyjny WordPressa jest praktycznie w całości
przetłumaczony na język polski (choć zaraz po większej aktualizacji
przez jakiś czas potrafią wystąpić komunikaty w języku angielskim,
dopóki nie zostaną przetłumaczone przez społeczność).

Niestety, większość motywów i wtyczek nie posiada polskiej wersji
językowej. Przetłumaczone są jedynie najbardziej popularne dodatki,
zwykle o liczbie aktywnych instalacji przekraczającej kilkaset tysięcy.

Część motywów i wtyczek jest przetłumaczonych częściowo (niektóre
komunikaty występują w języku polskim, a niektóre w angielskim), a wiele
tłumaczeń jest niepoprawnych lub niedopracowanych.

Są jednak sposoby, aby motywy i wtyczki tłumaczyć samodzielnie.
Przeczytasz o nich w rozdziale „Tłumaczenie motywów i wtyczek”.

Rozdział 4. Wpisy

Wpisy są podstawowym i najważniejszym rodzajem treści w WordPressie. Na
blogach opartych na tym systemie służą jako notki (posty), na stronach
firmowych — jako aktualności, a w przypadku bardziej rozbudowanych
serwisów — jako artykuły. Wyświetlają się w porządku odwrotnie
chronologicznym (najnowszy zawsze na górze).

W przeciwieństwie do stron, wpisy można przypisywać do różnych kategorii
i tagów. Ze zbiorów wpisów powstają archiwa wyświetlające wpisy
podzielone ze względu na kategorie, tagi, autora i czas dodania.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Po instalacji WordPressa na liście wpisów w panelu administracyjnym znajdziesz jeden testowy wpis, zatytułowany „Witaj, świecie!” — pamiętaj, aby go zmodyfikować lub usunąć.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aby dodać nowy wpis, należy kliknąć przycisk Dodaj nowy, znajdujący się
powyżej listy wpisów. Można też wybrać zakładkę Wpisy/Dodaj nowy w menu.
Po wybraniu odpowiedniej opcji na ekranie pojawi się formularz dodawania
wpisu.

W piątej wersji WordPressa klasyczny edytor tekstowy (przypominający w
obsłudze dobrze znane edytory tekstu, takie jak Word czy OpenOffice
Writer) został zastąpiony zupełnie nowym, bazującym na blokach, zwanym
Gutenbergiem.

Wprowadzenie Gutenberga odbiło się szerokim echem w społeczności
użytkowników WordPressa. Edytor ten początkowo nie zaskarbił sobie
przychylności twórców stron. W ciągu kilku dni od jego wprowadzenia,
jedną z najpopularniejszych (najczęściej instalowanych) wtyczek w
repozytorium stała się wtyczka Classic Editor, deaktywująca Gutenberga i
przywracająca klasyczny wygląd edytora (wtyczkę tę można znaleźć pod
adresem https://wordpress.org/plugins/classic-editor/).

W niniejszej książce znajdziesz opisy i instrukcje zarówno jednego, jak
i drugiego edytora. Jeżeli korzystasz z klasycznego, jego omówienie
znajdziesz w rozdziale „Edytor klasyczny”, natomiast nowy opisujemy w
rozdziale „Edytor blokowy Gutenberg”.

W niniejszym rozdziale natomiast znajdziesz omówienie ogólnych zagadnień
dotyczących wpisów, niezależych od używanej wersji edytora.

Tytuł wpisu

Pierwszym polem, które powinieneś wypełnić, dodając wpis, jest tytuł.
Znajduje się ono na samej górze okna dodawania wpisu. Po dodaniu tytułu:

-   WordPress rozpocznie automatyczne zapisywanie szkicu wpisu co 60
    sekund (co umożliwi nam odzyskanie kopii zapasowej wpisu);
-   wygeneruje się odnośnik do wpisu (adres URL).

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Tytuł wpisu jest również istotnym czynnikiem z punktu widzienia pozycjonowania strony w wyszukiwarkach. Warto umieścić w nim frazy kluczowe ściśle związane z jego treścią.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kategorie

Kategorie są bardzo ważnym narzędziem służącym do porządkowania wpisów.
Dzięki nim użytkownicy mogą łatwiej trafić do wpisów o interesującej ich
tematyce.

Na przykład, serwis informacyjny może posiadać następujące kategorie
wpisów: Kraj, Świat, Sport, Biznes, Kultura itp.

Przypisywać wpisy do kategorii można w trakcie tworzenia nowego wpisu
oraz w trybie edycji. Służy do tego widget Kategorie, zlokalizowany na
pasku bocznym, obok edytora. Każdy wpis może zostać przypisany do jednej
lub kilku kategorii. Domyślnie stosowane jest przypisanie do kategorii
Bez kategorii (można to zmienić w menu Ustawienia: Pisanie).

Kategorie można dodawać zarówno z poziomu wpisu (na pasku bocznym, w
zakładce Kategorie), jak i w oddzielnym menu Wpisy/Kategorie.

Dodawanie kategorii

Tworząc kategorię podczas dodawania posta, musimy wpisać jej nazwę i
opcjonalnie podać kategorię nadrzędną.

-   Nazwa — nazwa kategorii musi być unikalna (nawet jeżeli kategorie
    mają dwie różne kategorie nadrzędne, każda z nich musi mieć unikalną
    nazwę).
-   Kategoria nadrzędna jest kategorią ogólną, o szerszym zakresie
    tematycznym, w ramach której występują bardziej szczegółowe
    podkategorie. Na przykład: do kategorii nadrzędnej Sport można dodać
    podkategorie: Piłka Nożna, Piła Ręczna, Piłka Siatkowa, Tenis Ziemny
    itp.

Jeżeli przypisujemy wpis do podkategorii, nie musimy dodatkowo zaznaczać
kategorii nadrzędnej (wpisy ze wszystkich podkategorii danej kategorii
nadrzędnej domyślnie zostają przypisane również do niej). Przykładowo,
wpisy przypisane do kategorii Piłka Nożna i Tenis Ziemny będą również
widoczne w ich kategorii nadrzędnej — Sport.

Dodając kategorie w menu Wpisy/Kategorie, mamy do wyboru nieco więcej
opcji:

-   Uproszczona nazwa — nazwa kategorii w wersji uproszczonej, która
    będzie wyświetlać się między innymi w adresach URL. Powinno się w
    niej stosować małe litery (bez polskich znaków), cyfry oraz
    myślniki. Przykładowo dla kategorii Rasy psów nazwa uproszczona
    mogłaby mieć postać rasy-psow. Jeżeli nic nie wpiszemy w tym polu,
    uproszczona nazwa wygeneruje się sama (na podstawie nazwy
    kategorii).
-   Opis kategorii — to pole powinno zawierać kilkuzdaniowy opis danej
    kategorii. Na przykład, można napisać kilka słów o samym
    zagadnieniu, którego dotyczy kategoria, oraz jakiego rodzaju wpisy
    będą w ramach niej zamieszczane.

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Opis kategorii nie jest wyświetlany we wszystkich motywach, ale jeżeli w Twoim jest wykorzystywany, to w połączeniu z dobrze zaplanowaną nazwą kategorii i nazwą uproszczoną może stanowić doskonałe narzędzie optymalizacji strony internetowej pod kątem pozycjonowania w wyszukiwarkach.
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zarządzanie kategoriami

Poza dodawaniem nowych pozycji w menu kategorii (rysunek 4.1) można:

-   Edytować istniejące kategorie (zmieniając ich nazwę, nazwę
    uproszczoną oraz opis). Co ważne, jeżeli zmienimy nazwę kategorii,
    to później nie musimy ręcznie podpinać wcześniej dodanych w ramach
    niej wpisów pod kategorię z nową nazwą — stare wpisy nadal będą się
    w niej znajdować.
-   Usuwać istniejące kategorie — usuwając kategorię, nie usuwamy
    należących do niej wpisów — przeniosą się one automatycznie do
    kategorii Bez kategorii. Jeżeli chcemy usunąć kilka kategorii
    jednocześnie, zaznaczamy je na liście i usuwamy za pomocą opcji
    Masowe działania.

[]

Rysunek 4.1. Ekran zarządzania kategoriami wpisów

Ostatnia kolumna — Liczba — informuje o tym, ile wpisów znajduje się w
danej kategorii.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Kategoria nie pojawi się w widocznym na stronie drzewie kategorii, dopóki nie zostanie do niej przypisany przynajmniej jeden wpis. Możesz jednak ręcznie stworzyć menu składające się ze wszystkich kategorii i wyświetlić je na stronie.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jak odpowiednio zaplanować drzewo kategorii?

Jeżeli planujemy stworzyć rozbudowany serwis z dużą liczbą aktualności
(ale także w pozostałych przypadkach), warto odpowiednio zaplanować
drzewo kategorii — zarówno dla wygody użytkowników, jak i własnej. W
przypadku małej strony w zupełności wystarczy jednopoziomowa lista
kategorii.

Zastanów się, o czym będziesz pisać. Pamiętaj przy tym, że kategorie
służą do porządkowania wpisów, a nie stron statycznych (tym zagadnieniem
zajmiemy się później).

Budując drzewo kategorii, przestrzegaj poniższych zasad:

-   Pamiętaj, aby zakres tematyczny kategorii nie był zbyt wąski — nie
    ma sensu tworzyć oddzielnej kategorii dla jednego lub kilku wpisów.
-   Zakres tematyczny kategorii nie powinien być także zbyt ogólny.
    Jeżeli w danej kategorii znacząco przybywa wpisów, podziel ją na
    bardziej ograniczone tematycznie podkategorie.
-   Staraj się nie powielać kategorii. Zanim dodasz nową, zastanów się,
    czy na Twojej stronie nie znajduje się już zbliżona tematycznie
    kategoria.
-   Drzewo kategorii można będzie później modyfikować według potrzeb,
    więc nie musisz od razu stworzyć idealnej listy (i nie stworzysz,
    wiele pomysłów przyjdzie Ci do głowy, gdy strona już będzie
    działać).
-   Jeżeli jakaś kategoria jest prawie pusta i rzadko wykorzystywana,
    możesz dla zachowania porządku przenieść jej zawartość (wpisy) do
    innej i usunąć tę zupełnie już pustą kategorię.
-   Nie ma potrzeby tworzenia kategorii ze względu na autorów oraz czas
    dodania wpisu, ponieważ taki podział już występuje w WordPressie —
    archiwa z podziałem na autorów i miesiące tworzą się samoistnie.
-   Nazwy kategorii powinny być krótkie i rzeczowe (maksymalnie 3 – 4
    słowa, najlepiej 1 – 2).
-   W nazwach kategorii powinny znaleźć się wybrane przez Ciebie słowa
    kluczowe, po wpisaniu których Twoja strona będzie wyświetlała się w
    wyszukiwarkach.
    +----------------------------------------------------------------------+
    | Przykładowe rozbudowane drzewo kategorii wpisów na stronie           |
    | organizacji pozarządowej                                             |
    +----------------------------------------------------------------------+
    | -   Aktualności                                                      |
    |     -   Bieżąca działalność                                          |
    |     -   Komunikaty                                                   |
    |     -   Wolontariat                                                  |
    |         -   Nabory                                                   |
    |         -   Spotkania                                                |
    |         -   Relacje                                                  |
    | -   Apele o pomoc                                                    |
    |     -   Podopieczni                                                  |
    |         -   Dzieci                                                   |
    |         -   Młodzież                                                 |
    |         -   Dorośli                                                  |
    |     -   Akcje i idee                                                 |
    | -   Wydarzenia                                                       |
    |     -   Dla dzieci                                                   |
    |     -   Dla młodzieży                                                |
    |     -   Dla dorosłych                                                |
    |     -   Dla seniorów                                                 |
    | -   Polecamy                                                         |
    |     -   Branżowe książki                                             |
    |     -   Branżowe filmy                                               |
    |     -   Branżowe strony                                              |
    | -   Baza wiedzy                                                      |
    |     -   Poradnik                                                     |
    |     -   Fakty i mity                                                 |
    |     -   Odpowiedzi na pytania czytelników                            |
    |     -   Wywiady z ekspertami                                         |
    +----------------------------------------------------------------------+

Tagi

Tagi to kolejne narzędzie służące do porządkowania wpisów. Różnią się
jednak — zarówno co do istoty, jak i wykorzystania — od omówionych w
poprzednim podrozdziale kategorii.

Czym się różnią tagi od kategorii?

Chociaż zarówno kategorie, jak i tagi są taksonomiami i służą do
porządkowania wpisów, spełniają nieco inne zadanie. W wielu książkach i
artykułach na temat WordPressa stosowane jest porównanie, które bardzo
nam się podoba, a ponadto doskonale oddaje różnicę pomiędzy nimi:

  -------------------------------------------------------------------------
  Kategorie są jak spis treści, a tagi jak indeks haseł na końcu książki.
  -------------------------------------------------------------------------

Oprócz tego pomiędzy kategoriami i wpisami występuje kilka różnic
technicznych:

-   Kategorie są hierarchiczne, a tagi płaskie (nie ma tagów podrzędnych
    i nadrzędnych).
-   Używanie kategorii jest wskazane (a nawet jeżeli nie dodasz posta do
    żadnej kategorii, trafi on do kategorii Bez kategorii), a tagów —
    opcjonalne.
-   Tagi są hasłami (słowami kluczowymi) i ich długość nie powinna
    przekraczać 1 – 2 słów, nazwy kategorii mogą być nieco dłuższe.
-   Tagi dotyczą zazwyczaj bardziej szczegółowych zagadnień niż
    kategorie.
-   Wpis może być przypisany do 1 – 2 kategorii, ale nawet do kilkunastu
    tagów.
-   Kategorie są zazwyczaj wyświetlane w formie uporządkowanej listy, a
    tagi — w formie ciągu fraz oddzielonych przecinkami lub chmury tagów
    (rysunek 4.2).

[]

Rysunek 4.2. Przykładowa chmura tagów serwisu kulinarnego

Tagi służą do łączenia postów w grupy tematyczne, ale w innym aspekcie
niż kategorie. Wyobraź sobie taką sytuację: prowadzisz stronę z
przepisami kulinarnymi, na której występuje podział na kategorie ze
względu na rodzaje posiłków. Wśród czytelników może się znaleźć osoba,
której nie interesuje to, czy dane potrawy przyrządza się na kolację,
czy na śniadanie, za to chce znaleźć wszystkie przepisy mające w swoim
składzie otręby. Tak się składa, że na Twojej stronie składniki potraw
występują jako tagi — użytkownik klika tag otręby i wyświetla mu się
lista wszystkich potraw mających je w swoim składzie (o ile zostały
odpowiednio otagowane).

Dla lepszego zrozumienia różnicy pomiędzy kategoriami a tagami,
przejrzyj kilka przykładów ich zastosowań w przypadku wpisów o różnej
tematyce (tabela 4.1).

Tabela 4.1. Przykłady zastosowania kategorii i tagów

+----------------------------------+----------------------------------+
| Przykładowe wpisy oraz sposób    |                                  |
| przypisania ich do kategorii i   |                                  |
| tagów                            |                                  |
+----------------------------------+----------------------------------+
| Przepis na żurek z białą         | Kategorie: Kuchnia Polska > Zupy |
| kiełbasą                         |                                  |
| (blog kulinarny)                 | Tagi: Wielkanoc, żury, barszcze, |
|                                  | zakwas, biała kiełbasa, jajko,   |
|                                  | majeranek                        |
+----------------------------------+----------------------------------+
| Artykuł o miejscowości Budva     | Kategorie: Świat > Europa >      |
| (portal turystyczny)             | Czarnogóra                       |
|                                  |                                  |
|                                  | Tagi: Bałkany, plaże, starówki,  |
|                                  | UNESCO, tanie podróżowanie       |
+----------------------------------+----------------------------------+
| Relacja z meczu piłki nożnej     | Kategorie: Sporty drużynowe >    |
| (serwis sportowy)                | Piłka nożna > Reprezentacja      |
|                                  | Polski                           |
|                                  |                                  |
|                                  | Tagi: mecz towarzyski,           |
|                                  | Lewandowski, Szczęsny, Stadion   |
|                                  | Narodowy                         |
+----------------------------------+----------------------------------+
| Plan diety kopenhaskiej          | Kategorie: Odchudzanie > Diety   |
| (strona o zdrowiu)               |                                  |
|                                  | Tagi: głodówki, krótkie diety,   |
|                                  | diety cud, diety niskokaloryczne |
+----------------------------------+----------------------------------+

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Nie trzeba używać tagów; wielu blogerów i webmasterów tego nie robi. Szczególnie jeżeli strona będzie zawierać kilka lub kilkanaście podstron i ma stanowić tylko wizytówkę firmy czy organizacji. W takiej sytuacji tagi będą zupełnie niepotrzebne.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jeżeli planujesz serwis bardziej rozbudowany, rozważ zastosowanie tagów
z następujących powodów:

-   Tagi są dodatkową metodą nawigacji i mogą zachęcić użytkowników do
    zapoznania się z innymi wpisami przypisanymi do danego tagu.
-   Umiejętnie stosowane, tagi mogą stanowić dodatkowy sposób
    optymalizacji strony i mieć pozytywny wpływ na pozycjonowanie.
-   Stosowanie tagów sprawia, że Twoja strona zyskuje dodatkowe archiwa
    z listą wpisów przypisanych do określonych tagów. Przykładowo —
    jeżeli oznaczysz różne wpisy na swojej stronie internetowej tagami
    (np. UNESCO, tanie podróżowanie, Bałkany, plaże), to później
    użytkownik będzie mógł w łatwy sposób wyszukać wpisy powiązane z
    tymi tagami (wyrażeniami), otwierając archiwum z wpisami
    przypisanymi do określonego tagu. WordPress automatycznie tworzy
    takie archiwum w momencie, gdy dodajesz nowy tag.

Jeżeli zdecydujesz się na korzystanie z tagów, kieruj się następującymi
zasadami:

-   Tagi to nie to samo, co słowa kluczowe.
-   Tagów powinno być znacznie mniej niż wpisów.
-   Do każdego tagu powinno być (docelowo) przypisanych przynajmniej
    kilka wpisów.
-   Tagi nie powinny się pokrywać z kategoriami, ale nawzajem
    uzupełniać.
-   Nie oznaczaj tym samym tagiem wszystkich (lub większości) wpisów.

Dodawanie tagów

Tagi przypisuje się podczas dodawania lub edycji wpisu. Wpisuj kolejne
tagi, oddzielając je przecinkami. Każdy dodany w tym polu tag od tej
pory będzie znajdował się na liście tagów Twojej strony.

Staraj się nie dodawać bardzo podobnych tagów, tylko korzystaj z już
istniejących (np. jeżeli jest już tag pomidory, nie ma sensu dodawać
kolejnego — pomidor). Wielkość liter w tagach nie ma znaczenia.

W widgecie dostępna jest też opcja Wybierz spośród najpopularniejszych
tagów — gdy ją klikniesz, pojawi się lista tagów, z których najczęściej
korzystasz (jest do nich przypisanych najwięcej wpisów).

Zarządzanie tagami

Tagami można zarządzać w menu Wpisy/Tagi (rysunek 4.3).

[]

Rysunek 4.3. Ekran zarządzania tagami wpisów

Z lewej strony ekranu znajduje się formularz dodawania nowego tagu.
Analogicznie jak w przypadku kategorii, mamy do wypełnienia pola:

-   Nazwa (np. pomidory),
-   Uproszczona nazwa (w tym przykładzie taka sama — pomidory),
-   Opis (kilka słów na temat słowa kluczowego oraz tego, jakie posty
    będą przypisywane do danego tagu — np. potrawy z pomidorami).

Pola wyboru tagu nadrzędnego nie ma, ponieważ w przypadku tagów nie
stosuje się hierarchizacji.

Z prawej strony ekranu znajduje się tabelka z dodanymi tagami. Dostępne
opcje pozwalają na edytowanie oraz usunięcie każdego z nich.

Ostatnia kolumna — Liczba — informuje o tym, ile wpisów jest
przypisanych do danego tagu.

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  UwaGa!
  Jeżeli kiedykolwiek uznasz, że Twój tag powinien być jednak kategorią, możesz użyć narzędzia do konwertowania tagów na kategorie i na odwrót, dostępnego w zakładce Narzędzia.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ustawienia wpisu

Bezpośredni odnośnik

Bezpośredni odnośnik to nic innego jak adres URL wpisu. Generuje się
automatycznie po dodaniu tytułu, ale można go modyfikować, klikając
przycisk Edytuj.

Więcej informacji na temat ustawień bezpośrednich odnośników znajdziesz
w rozdziale „Ustawienia”, w podrozdziale „Bezpośrednie odnośniki”.

Obrazek wyróżniający

Na pasku bocznym ekranu edycji wpisu (zarówno w nowym, jak i klasycznym
edytorze) znajduje się widget, za pomocą którego można dodać obrazek
wyróżniający (rysunek 4.4). Jest to najważniejsze zdjęcie we wpisie.

[]

Rysunek 4.4. Zakładka wyboru obrazka wyróżniającego do wpisu

W większości motywów wyświetla się ono:

-   na stronie głównej, razem z tytułem i zajawką wpisu (jako duże
    zdjęcie lub miniatura),
-   we wpisie jako zdjęcie główne (zazwyczaj duże zdjęcie),
-   w archiwach wpisów (zazwyczaj jako miniatura).

Obrazek wyróżniający może być zdjęciem, rysunkiem, screenem lub grafiką.
Powinien jak najlepiej odzwierciedlać treść wpisu i przyciągać uwagę.

Aby dodać obrazek wyróżniający, kliknij przycisk Wybierz obrazek
wyróżniający. Otworzy się okno Biblioteka mediów. Przejdź do zakładki
Dodaj pliki, naciśnij przycisk Wybierz pliki i wybierz plik (zdjęcie) z
dysku na swoim komputerze.

A co, jeżeli nie mam obrazka do każdego wpisu?

Dodawanie obrazka wyróżniającego nie jest obligatoryjne. Jeżeli nie
chcesz, nie musisz go dodawać. W takiej sytuacji, w zależności od
motywu, w miejscu obrazka wyświetli się puste pole lub domyślna grafika,
symbolizująca brak zdjęcia.

Zajawka

Zajawki są krótkimi opisami lub streszczeniami wpisu, które są
wykorzystywane przez niektóre motywy; na podobnej zasadzie jak fragment
tekstu przed znacznikiem Czytaj więcej wyświetlają się w archiwach
tagów, kategorii, autorów itp. oraz kanałach RSS (jeżeli takie są
ustawienia).

Długość zajawki jest nieograniczona (technicznie), jednak aby dobrze
spełniała swoje zadanie, nie powinna przekraczać kilku zdań. Niektóre
motywy wykorzystują zajawkę jako opis (description) wpisu w metatagach.

Jeżeli nie wypełnisz tego pola (rysunek 4.5) ani nie użyjesz tagu Czytaj
więcej, a Twój szablon je wykorzystuje, WordPress automatycznie
wygeneruje zajawkę na podstawie pierwszych 55 słów wpisu.

[]

Rysunek 4.5. Zakładka z polem do wprowadzania zajawki (krótkiego opisu)
wpisu

Mechanizm dodawania zajawki możesz znaleźć na pasku bocznym, w zakładce
Zajawka w edytorze blokowym (Gutenbergu). W edytorze klasycznym znajduje
się on w oknie Zajawka, znajdującym się pod treścią wpisu (jeżeli ta
opcja jest włączona w Opcjach ekranu – patrz podrozdział „Edytor
klasyczny”, podrozdział „Dodatkowe opcje”).

Dyskusja

W widgecie Dyskusja zaznaczamy, czy chcemy, aby dany post mógł być
komentowany przez innych użytkowników (rysunek 4.6). Opcja ta jest
niezależna od globalnych ustawień strony, tzn. nawet jeśli pozwalają one
na komentowanie wpisów, a we wpisie odznaczysz to pole, komentarze dla
danego wpisu będą zamknięte.

[]

Rysunek 4.6. Zakładka ustawień dyskusji dla danego wpisu

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Generalnie pozwolenie na zamieszczanie komentarzy (ale — ze względu na spam — wyłącznie moderowanych przez administratora) ma pozytywny wpływ na budowanie zaangażowania czytelników. Opcja zamykania komentarzy przydaje się jednak np. przy publikowaniu wpisów kontrowersyjnych, w przypadku których nie chcesz, aby rozpętała się burzliwa dyskusja.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Własne pola

Za pomocą opcji Własne pola można umieścić we wpisie różne dodatkowe
informacje (rysunek 4.7). Każde dodane własne pole posiada dwa atrybuty
— Nazwę (czyli identyfikator) oraz Wartość (czyli treść). Jeżeli w
jednym wpisie dodasz nowe własne pole, pojawi się ono jako pole do
wyboru również w innych wpisach. Możesz dodać dowolną liczbę własnych
pól.

[]

Rysunek 4.7. Okno dodawania własnych pól do wpisu

Nie wyświetlą się one jednak na stronie od razu po dodaniu. Aby się
pojawiły, należy odpowiednio zmodyfikować kod źródłowy motywu. Na
szczęście z pomocą przychodzi wiele wtyczek, nie trzeba więc robić tego
ręcznie.

Dodawanie własnych pól i zarządzanie nimi jest jednak przeznaczone dla
nieco bardziej zaawansowanych użytkowników, dlatego w niniejszej książce
nie będziemy szerzej opisywać tego tematu.

Zarządzanie wpisami

W niniejszym podrozdziale zajmiemy się ekranem zarządzania wszystkimi
dodanymi na Twojej stronie wpisami. W tym celu przejdź do menu
Wpisy/Wszystkie wpisy (rysunek 4.8).

[]

Rysunek 4.8. Ekran zarządzania wpisami

Znajduje się tu lista wszystkich wpisów. Domyślny widok wyświetla tytuły
wpisów wraz z informacją o autorze, kategorii, tagach, liczbie
komentarzy, statusie publikacji oraz dacie dodania. W prawym górnym rogu
ekranu, pod wyszukiwarką, znajduje się opcja przełączania widoków, za
pomocą której możemy wyświetlić na liście również treść postów.

Gdy najedziesz kursorem na tytuł pojedynczego wpisu, pojawi się kilka
opcji edycji:

-   Edytuj — po kliknięciu tego linku zostaniesz przeniesiony do ekranu
    edycji, który wygląda tak samo jak ekran dodawania wpisu.
-   Szybka edycja — ta opcja (rysunek 4.9) pozwala edytować niektóre
    elementy wpisu bez konieczności przeładowywania strony (zmian
    dokonujesz z poziomu listy wpisów). Możesz zmienić w ten sposób
    tytuł, uproszczoną nazwę, datę publikacji, ustawienia prywatności i
    hasło, kategorie, tagi, ustawienia komentarzy i pingbacków,
    ustawienia publikacji oraz przykleić bądź odkleić post. Nie możesz
    jednak zmienić nic w treści wpisu ani edytować obrazka
    wyróżniającego.
-   Kosz — ta opcja usuwa wpis, ale jeszcze nie definitywnie — ląduje on
    w koszu, z którego później będzie można go przywrócić.
-   Zobacz — po kliknięciu tego linku zostaniesz przeniesiony do danego
    wpisu.

[]

Rysunek 4.9. Okno szybkiej edycji wpisu

Ponadto dostępna jest opcja masowej edycji wpisów. Aby ją wykonać,
zaznacz wszystkie wpisy, które chcesz edytować, i z rozwijanej listy
Masowe działania, znajdującej się powyżej tabelki z wpisami, wybierz
Edytuj. Pojawi się formularz edycji, pozwalający na masową zmianę
kategorii, tagów, autora, formatu ustawień komentarzy, publikacji,
pingbacków oraz przyklejenie bądź odklejenie wybranych postów (rysunek
4.10).

[]

Rysunek 4.10. Okno masowej edycji wpisów

Masowe działania umożliwiają również jednoczesne umieszczenie wielu
wpisów w koszu.

Dostępne na górze, obok Masowych działań, opcje filtrowania umożliwiają
pokazanie wpisów wyłącznie z wybranego miesiąca (np. tylko
opublikowanych w lutym 2015 roku) lub wybranej kategorii. Klikając nazwę
użytkownika (w kolumnie Autor), otrzymamy listę wpisów dodanych
wyłącznie przez niego. Podobnie zadziała naciśnięcie nazwy dowolnej
kategorii lub tagu spośród wyświetlanych (kolumna Kategorie lub Tagi) —
ukażą się tylko wpisy przypisane do wybranej kategorii bądź tagu.
Klikając dymek z liczbą komentarzy, zostaniesz przeniesiony do ekranu
zarządzania komentarzami wybranego posta.

Wpisy można filtrować także za pomocą wyszukiwarki, znajdującej się w
prawym górnym rogu ekranu. Po skorzystaniu z niej na liście pojawią się
tylko te, w których treści lub tytule znalazła się wyszukana fraza.

Rozdział 5. Edytor blokowy Gutenberg

Po kliknięciu przycisku dodawania nowego wpisu pojawi się blokowy
edytor. W klasycznym edytorze praca nad treścią wpisu polegała po prostu
na wprowadzaniu tekstu, ewentualnie urozmaiconego innego rodzaju
elementami — zdjęciami, filmami czy cytatami.

W Gutenbergu praca nad wpisem polega na dodawaniu bloków wypełnionych
różnego rodzaju treściami (na wzór wierszy i widgetów znanych bardziej
zaawansowanym użytkownikom z Page Builderów).

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Założeniem twórców Gutenberga było umożliwienie użytkownikom prostego tworzenia rozbudowanych, urozmaiconych treści, bez znajomości kodu HTML i bez konieczności stosowania zewnętrznych wtyczek — Page Builderów (które Gutenberg bardzo przypomina).
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Obecnie Gutenberg skupia się na blokowym konstruowaniu treści wpisów i
stron. W przyszłości planowane jest rozszerzenie jego funkcjonalności na
motywy, czyli dostosowywanie wyglądu strony. Jak zapowiadają twórcy
WordPressa, edytor blokowy jest pierwszym z trzech kroków prowadzących
do uczynienia z WordPressa nowoczesnego, wszechstronnego kreatora stron.

Bloki

Bloki są obszarami wpisu, które można wypełniać różnego rodzaju treścią.
Jako domyślny traktowany jest blok tekstowy, który doda się
automatycznie, gdy rozpoczniesz pisanie tekstu.

Jeżeli chcesz dodać inny blok, użyj przycisku dodawania bloków (plus w
kółku), znajdującego się w lewym, górnym roku edytora lub z lewej strony
akapitu (pojawia się po najechaniu kursorem na obszar wpisu).

Po kliknięciu w przycisk pojawi się dość obszerna lista bloków,
podzielona na grupy (w pierwszej z nich znajdziesz najczęściej używane
bloki). Przyjrzyjmy się im z bliska.

[]

Rysunek 5.1. Ekran dodawania nowego wpisu — edytor Gutenberg

Podstawowe bloki

W grupie podstawowych bloków znajdziemy (znane z klasycznego edytora)
najpopularniejsze typy treści:

Akapit

Blok Akapit służy do wprowadzania zwykłego tekstu.

[]

Rysunek 5.2. Blok Akapit

Powyżej bloku znajdziemy kilka użytecznych opcji.

Pierwsza ikona (symbolizująca typ aktualnie używanego bloku) służy do
zmiany rodzaju bloku na inny, również tekstowy. Blok Akapit możemy
przełączyć na Listę, Nagłówek, Cytat, Tekst Preformatowany oraz Werset
(bloki te szerzej opisujemy w dalszej części tego rozdziału).

Następnie możemy skorzystać z kilku opcji znanych z klasycznego edytora
(tabela 5.1).

Tabela 5.1. Blok Akapit — narzędzia edycji tekstu

[]

Na pasku bocznym znajdziemy dodatkowe ustawienia bloku Akapit:

-   Rozmiar liter

Na uwagę zasługuje możliwość ustawienia rozmiaru wpisywanego tekstu
(niedostępna w edytorze klasycznym). Można wybrać rozmiar z listy
rozwijanej lub wpisać wielkość czcionki w pikselach.

-   Inicjał

Inicjał to kolejna nowość — za pomocą tej opcji możemy włączyć
wyświetlanie pojedynczej, wielkiej litery na początku akapitu.

Ostatnią opcją dostępną na pasku narzędzi bloku Akapit (oraz wszystkich
innych bloków) jest rozwijana lista Więcej opcji. Dodatkowe informacje
na jej temat znajdziesz w podrozdziale „Więcej opcji” (na końcu
rozdziału o blokach).

Obrazek

Blok Obrazek służy do dodawania pojedynczych grafik (zdjęć, ilustracji,
infografik).

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Za pomocą tego bloku możesz dodać tylko jedno zdjęcie. Do dodawania wielu grafik jednocześnie służy inny blok — Galeria.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Po wybraniu tego bloku możemy umieścić w nim grafikę na jeden z
następujących sposobów:

-   Wyślij na serwer — otwiera przeglądarkę plików na dysku twardym.
    Możemy dodać zdjęcie z komputera.
-   Biblioteka mediów — otwiera bibliotekę dodanych wcześniej mediów,
    spośród których możemy wybrać grafikę do wstawienia.
-   Adres URL — umożliwia wpisanie adresu URL grafiki. Uwaga! Należy
    wpisać dokładny adres grafiki, którą chcemy umieścić (a nie strony,
    na której on się znajduje).

Więcej informacji na temat mediów i ich dodawania do stron w WordPressie
znajdziesz w rozdziale „Media”.

Po dodaniu obrazka (w dowolny z powyższych sposobów), blok wypełni się w
całości dodaną grafiką (rysunek 5.3).

[]

Rysunek 5.3. Blok Obrazek

Na górnym pasku, poza możliwością zmiany rodzaju bloku na inny (pierwsza
ikona, z symbolem obrazka), znajdziemy następujące opcje przedstawione w
tabeli 5.2.

Tabela 5.2. Blok obrazek — narzędzia układu i edycji obrazka

[]

Zamiast korzystać z opcji zmiany układu i wielkości obrazka,
znajdujących się na listwie powyżej bloku, możemy zmienić rozmiar
chwytając kursorem za niebieski punkt przy prawej lub dolnej krawędzi
obrazka.

Pod obrazkiem znajdziemy miejsce na Podpis.

Z prawej strony znajdziemy szereg dodatkowych ustawień dotyczących
obrazka:

-   Alternatywny tekst — opis tego, co jest na zdjęciu (więcej w
    rozdziale „Media”, podrozdziale „Opisywanie plików
    multimedialnych”);
-   Wielkość obrazka — można wybrać rozmiar spośród czterech dostępnych
    (miniaturka, średni, duży, pełny rozmiar);
-   Wymiary obrazka — w tym polu można wpisać własny, niestandardowy
    rozmiar obrazka (a następnie przeskalować go do określonej wartości
    procentowej).

Poniżej ustawień obrazka dostępna jest opcja Ustawień odnośnika. Za jej
pomocą możemy dodać do obrazka hiperłącze (link) kierujące do:

-   Pliku multimedialnego — wersji dodanego obrazka w większym
    (oryginalnym) rozmiarze;
-   Strony załącznika — automatycznie wygenerowanej strony, na której
    znajduje się tylko dana grafika (oraz jej tytuł i opis);
-   Własnego adresu URL — dowolnej strony w internecie.

Nagłówek

Blok Nagłówek służy do dodawania nagłówków (śródtytułów) do treści
wpisu.

[]

Rysunek 5.4. Blok Nagłówek

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Nagłówki warto stosować, gdy w ramach jednej podstrony prezentujemy długą, rozbudowaną treść. Dzięki nim możemy podzielić ją na części tematyczne, wyróżnione nagłówkami H2. Także te części możemy podzielić na fragmenty, do tytułowania ich stosując nagłówki niższego poziomu — od H3 do H6.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Listwa nad blokiem nagłówka, poza opcjami znanymi z bloku Akapit
(pogrubienie, kursywa, hiperłącze, przekreślenie), pozwala na zmianę
poziomu nagłówka — H2, H3 lub H4.

W panelu bocznym (Ustawienia nagłówka) znajdziemy także nagłówek
najwyższego poziomu — H1, choć jest on zarezerwowany dla tytułu wpisu
lub strony (i stosowany automatycznie), oraz dwa dodatkowe, najniższe
poziomy nagłówków — H5 oraz H6.

Ponadto, za pomocą opcji Wyrównanie tekstu, możemy wyrównać nagłówek do
któregoś z marginesów: lewego lub prawego, albo do środka.

Lista

Blok Lista służy do dodawania list wypunktowanych lub numerycznych.

[]

Rysunek 5.5. Blok Lista

Znajdująca się nad tym blokiem listwa, poza opcjami znanymi z bloku
Akapit (pogrubienie, kursywa, hiperłącze, przekreślenie), pozwala na
użycie następujących opcji zestawionych w tabeli 5.3.

Tabela 5.3. Blok Lista — narzędzia edycji listy

[]

Film

Blok Film służy do osadzania plików wideo.

[]

Rysunek 5.6. Blok Film

Listwa z opcjami przy górnej krawędzi bloku z filmem pozwala na
wyrównanie go do dowolnej strony ekranu oraz powiększenie (tak jak w
przypadku bloku Obrazek).

Pod filmem znajdziemy miejsce na Podpis. Pojawi się on bezpośrednio pod
nim.

Z prawej strony, w Ustawieniach wideo, możemy zadecydować o:

-   Automatycznym odtwarzaniu — odtwarzanie filmu rozpocznie się od razu
    po wczytaniu strony,
-   Zapętlaniu — po zakończeniu odtwarzania, film rozpocznie się
    ponownie,
-   Wyciszeniu — film domyślnie zostanie odtworzony bez dźwięku,
-   Kontrolkach sterowania — na bloku z filmem zostaną wyświetlone
    kontrolki (przycisk do włączania i wyłączania filmu, informacje o
    jego długości, możliwość wyciszenia oraz powiększenia na pełen
    ekran).

Opcja Wczytuj wstępnie pozwala wybrać, jakie informacje dotyczące filmu
zostaną wczytana automatycznie po załadowaniu strony:

-   Automatycznie — zostanie załadowany cały film i rozpocznie się jego
    ściąganie,
-   Metadane — zostaną wczytane informacje o filmie (długość oraz
    pierwszy kadr),
-   Brak — informacje na temat filmu nie zostaną wczytane; ich ściąganie
    rozpocznie się, gdy użytkownik kliknie w blok z filmem.

Dzięki opcji Plakat możemy natomiast zastąpić domyślny (pierwszy) kadr
filmu (wyświetlający się w podglądzie odtwarzacza) własną grafiką.

Galeria

Blok Galeria służy do wstawiania galerii kilku zdjęć lub ilustracji.

[]

Rysunek 5.7. Blok Galeria

Aby utworzyć galerię zdjęć, należy po prostu wybrać kilka zdjęć z
biblioteki multimediów (lub wgrać je na serwer z komputera). W oknie
wyboru pliku możemy zmienić kolejność wyświetlania poprzez złapanie
kursorem wybranego zdjęcia i przestawienie go w inne miejsce w szeregu.
Jeżeli chcemy usunąć wybrane zdjęcie, klikamy krzyżyk znajdujący się w
prawym górnym rogu miniatury.

Górny pasek z opcjami dotyczącymi bloku pozwala na wyrównanie go do
dowolnej strony ekranu oraz powiększenie (tak jak w przypadku bloku
Obrazek).

Przycisk pod galerią umożliwia dodanie do niej większej liczby zdjęć lub
grafik.

Na uwagę zasługują opcje dostępne w Ustawieniach Galerii.

-   Kolumny — suwak pozwalający na zmianę liczby kolumn, w których mają
    się wyświetlać zdjęcia. Co więcej, zmieniając ich liczbę, możemy w
    czasie rzeczywistym obserwować, jak zmienia się ułożenie zdjęć
    względem siebie.
-   Przycinaj obrazki — po włączeniu tej opcji wszystkie obrazki w
    galerii zostaną automatycznie przycięte, tak aby obrazki położone w
    jednym wierszu miały równą wysokość.
-   Odnośnik do — ta opcja pozwala na wybranie co się wyświetli, gdy
    użytkownik kliknie w pojedynczy obrazek w galerii (plik
    multimedialny lub strona załącznika; wyjaśnienie tych terminów
    znajdziesz w podrozdziale dotyczącym bloku Obrazek).

Cytat

Blok Cytat służy do wstawiania do treści wpisu lub strony cytatów i
innych ważnych fragmentów tekstu, wyróżnionych inną czcionką lub
dodatkowym ozdobnikiem (w zależności od używanego motywu).

[]

Rysunek 5.8. Blok Cytat

Opcje z listwy znajdującej się przy górnej krawędzi bloku z cytatem
znamy już z bloku Akapit.

Ponadto na pasku bocznym, w zakładce Style, mamy możliwość zmiany
wielkości czcionki cytatu — z domyślnej normalnej na dużą.

Plik dźwiękowy

Blok Plik dźwiękowy służy do osadzania w treści wpisu lub strony
prostego odtwarzacza audio (rysunek 5.9).

[]

Rysunek 5.9. Blok Plik dźwiękowy

Górna listwa posiada takie same opcje jak w przypadku bloku Film.
Podobne są również opcje na pasku bocznym — w Ustawieniach pliku
dźwiękowego.

Okładka

Na uwagę zasługuje także kolejny blok znajdujący się w grupie bloków
podstawowych — Okładka. Służy on do dodawania pliku graficznego, z
półprzezroczystym filtrem i opcjonalnym nałożonym na powstałe w ten
sposób tło tytułem. To kolejna z opcji, której nie było w poprzedniej
wersji WordPressa (i w edytorze klasycznym).

[]

Rysunek 5.10. Blok Okładka

Poza znajdującymi się na górnej listwie opcjami zarządzania układem i
wielkością zdjęcia (ich opis znajdziesz w podrozdziale poświęconym
blokowi Obrazek) oraz tekstu (patrz podrozdział „Akapit”), edytor
Gutenberg oferuje ciekawe opcje dostępne na pasku bocznym:

Ustawienia okładki

-   Nieruchome tło — po włączeniu tej opcji, obrazek pozostanie
    nieruchomy podczas przewijania ekranu przez użytkownika,

Overlay

-   Overlay color — kolor filtra — nałożonej na obraz półprzezroczystej
    warstwy,
-   Przezroczystość tła — poziom przezroczystości filtra — warstwy,
    wyrażony w procentach.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Bloki Okładek mogą być przydatne i stanowić świetne urozmaicenie treści, gdy tworzymy długie i rozbudowane tematycznie wpisy i podstrony. Okładkami możemy zastąpić niektóre nagłówki.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Plik

Ostatnim z grupy podstawowych bloków jest Plik, służący do osadzania
odnośnika do pliku, umożliwiającego użytkownikowi jego pobranie.

[]

Rysunek 5.11. Blok Plik

Poza znajdującymi się na górnej listwie opcjami zarządzania układem i
wielkością obszaru bloku (patrz podrozdział Obrazek), dzięki opcjom
Ustawień odnośnika tekstowego możemy zadecydować, czy link zaprowadzi
użytkownika bezpośrednio do pliku, czy do strony załącznika, a także czy
plik ma się otworzyć w nowej karcie.

Opcja Pokaż przycisk pobierania, dostępna w zakładce Ustawień przycisku
pobierania, pozwala dodatkowo na wyświetlenie przycisku Download.

Inline Elements

Obrazek w treści

Grupa Inline Elements w momencie pisania książki zawiera tylko jeden
blok — Obrazek w treści. Podobnie jak Obrazek, służy on do dodawania
obrazków, ale nie jako osobne bloki, tylko wewnątrz innego bloku (np.
bloku Akapit) — rysunek 5.12.

[]

Rysunek 5.12. Blok Obrazek w treści

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Blok Obrazek w treści może być przydatny w przypadku, gdy chcemy dodać w treści ikony lub inne elementy graficzne (np. symbolizujące poszczególne akapity lub pozycje listy).
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Formatowanie

W grupie Formatowanie znajdziemy bloki służące do niestandardowego
formatowania tekstu.

Kod

W bloku Kod można umieścić kod w dowolnym języku programowania (np.
JavaSript, PHP) bez obaw, że przeglądarka będzie próbowała go
zinterpretować. Przydaje się np. gdy publikujemy tutorial i chcemy
pokazać czytelnikom, jak wygląda fragment kodu programu czy skryptu.

[]

Rysunek 5.13. Blok Kod

Blok z kodem zostanie wyświetlony inną czcionką, w ramce, może też
zostać wyróżniony w inny sposób, w zależności od używanego motywu.

Klasyczny

Blok Klasyczny jest ukłonem twórców Gutenberga w stronę użytkowników
przyzwyczajonych do edytora znanego z wcześniejszych wersji WordPressa.
Posiada wszystkie opcje dostępne w edytorze klasycznym (ich szczegółowy
opis znajdziesz w rozdziale „Edytor klasyczny”).

[]

Rysunek 5.14. Blok Klasyczny

Blok ten został stworzony po to, aby ułatwić negatywnie nastawionym do
Gutenberga użytkownikom płynne przejście ze starego, klasycznego edytora
na nowy — blokowy.

Blok z edytorem klasycznym nie posiada żadnych niestandardowych opcji
poza jedną — przekształcania na bloki.

Po wybraniu opcji Przekształć na bloki (znajdziesz ją w menu rozwijanym,
po kliknięciu w ikonę trzech kropek w prawym górnym rogu bloku)
WordPress automatycznie wykryje, jaki typ zawartości znajduje się w
klasycznym bloku i przekształci go w odpowiednie bloki Gutenberga
(akapity, listy, tabele, nagłówki itp.).

HTML

Blok HTML służy do dodawania kodu HTML lub skryptów, z możliwością
podejrzenia ich przed publikacją.

[]

Rysunek 5.15. Blok HTML

  -----------------------------------------------------------------------------------------
  W przeciwieństwie do bloku Kod, przeglądarka zinterpretuje wprowadzony w tym bloku kod.
  -----------------------------------------------------------------------------------------

Na górnej listwie możemy przełączać widok pomiędzy dwiema zakładkami —
HTML (tutaj widzimy wprowadzony kod) oraz Zobacz (możemy podejrzeć
zawartość w taki sposób, w jaki zostanie wyświetlona przez
przeglądarkę).

W bloku tym, oprócz kodu HTML możemy wstawiać niestandardowe skrypty
oraz osadzać pływające ramki <iframe> (więcej informacji o ramkach
znajdziesz w rozdziale „Znaczniki HTML”, podrozdziale „Ramki”).

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Blok HTML możemy wykorzystać na przykład do wstawienia Facebook Page Plugin (popularnego okienka z podglądem strony na Facebooku, z możliwością jej polubienia oraz ze zdjęciami fanów).
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tekst preformatowany

Blok Tekst preformatowany, który służy do wpisywania tekstu z
zachowaniem większej kontroli nad jego układem, pozwala na dodawanie
dodatkowych odstępów i spacji przed każdym wierszem oraz pomiędzy
wierszami (jeżeli będziesz chciał dodać ręcznie takie odstępy, używając
domyślnego bloku Akapit, WordPress automatycznie je usunie podczas
zapisu).

[]

Rysunek 5.16. Blok Preformatowany

Tekst preformatowany zazwyczaj (w zależności od stosowanego motywu) jest
wyróżniony w stosunku do zwykłego tekstu inną czcionką lub kolorem tła.

Blok Tekst preformatowany jest podobny do bloku Kod, jednak posiada
kilka dodatkowych opcji stylizacji tekstu — pogrubienie, kursywę,
hiperłącze oraz przekreślenie.

Wyróżniony cytat

Wyróżniony cytat to kolejny blok służący do wstawiania i uwypuklania
cytatów oraz haseł przewodnich (rysunek 5.17).

Od bloku Cytat różni się sposobem wyświetlania oraz dostępnymi opcjami.
W rzeczywistości bardziej przypomina blok Obrazek — można go wyrównać do
prawej, lewej lub do środka oraz rozszerzyć na całą szerokość ekranu
(zobacz podrozdział „Obrazek”). Dodatkowo dostępne są podstawowe opcje
stylizacji tekstu — pogrubienie, kursywa, hiperłącze oraz przekreślenie.

[]

Rysunek 5.17. Blok Wyróżniony cytat

Ponadto na pasku bocznym znajdziemy dodatkowe opcje:

-   Style — pozwala na dodanie tła pod cytatem,
-   Ustawienia kolorów — pozwala na ustawienie głównego koloru (tła)
    oraz koloru tekstu cytatu.

Tabela

Blok Tabela to — naszym zdaniem — jedna z najciekawszych nowości
oferowanych przez Gutenberga. W poprzednich wersjach WordPressa, aby
dodać (nawet bardzo prostą) tabelkę, trzeba było napisać ją w języku
HTML (w trybie tekstowym edytora) lub zainstalować dodatkową wtyczkę. Z
blokiem Tabela tworzenie tabelek jest dziecinnie proste — wystarczy
podać liczbę kolumn oraz wierszy, a następnie wypełnić komórki
wygenerowanej tabeli treścią.

[]

Rysunek 5.18. Blok Tabela

Opcje dostępne na górnej listwie pozwalają na wyrównanie tabeli — do
prawej, lewej lub do środka, a także na jej rozciągnięcie. Na
zaznaczonym fragmencie tekstu można zastosować standardowe opcje jego
stylizacji — pogrubienie, kursywę, dodanie hiperłącza oraz
przekreślenie.

Ponadto, dzięki opcji Edytuj tabelę (ikona tabelki na środku górnej
listwy), istnieje możliwość dodawania i usuwania kolumn oraz wierszy.

Na pasku bocznym znajdziemy dodatkowe opcje dotyczące tabeli:

-   Style — pozwala określić wygląd tabeli:
    -   Normalny — oznacza jednakowe tło pod wszystkimi komórkami,
    -   Paski — co drugi wiersz tabeli zostanie wyróżniony innym kolorem
        tła.
-   Ustawienia tabeli — włączenie opcji jednakowej szerokości komórek
    sprawi, że wszystkie kolumny będą miały identyczną szerokość. Jeśli
    zostanie ona wyłączona, szerokość komórek będzie dopasowana do
    zawartości.

Werset

Blok Werset bardzo przypomina Akapit i posiada te same opcje stylizacji
tekstu (patrz punkt „Akapit”). Służy do wstawania poezji oraz tekstów
piosenek (umożliwia wstawianie niestandardowych odstępów — pozostawia
wszystkie spacje i linie podziału).

[]

Rysunek 5.19. Blok Werset

Układ strony

W grupie Układ strony znajdziemy bloki służące do zarządzania układem
strony.

Podział strony

Blok Podział strony umożliwia podzielenie pojedynczego wpisu lub
podstrony na kilka części. Po jego dodaniu, pod treścią znajdującą się
nad nim pojawi się menu paginacji, umożliwiające przejście do kolejnej
części wpisu (1, 2, 3 itd.).

[]

Rysunek 5.20. Blok Podział strony

Przycisk

Blok Przycisk umożliwia wstawienie do treści kolorowego przycisku,
prowadzącego do dowolnej strony (dostępnej w ramach naszej witryny lub
poza nią).

[]

Rysunek 5.21. Blok Przycisk

Opcje dostępne na górnej listwie pozwalają na wyrównanie przycisku do
prawej lub lewej strony, bądź do środka. Dodatkowo możemy pogrubić,
pochylić lub przekreślić tekst znajdujący się na przycisku.

Poniżej przycisku znajdziemy miejsce do wstawienia odnośnika do strony,
do której ma on kierować. Możemy wybrać stronę lub wpis znajdującą się w
naszym serwisie (wpisując fragment tytułu) lub wpisać link zewnętrzny.

Opcje na pasku bocznym pozwalają na zmianę wyglądu guzika:

-   Style — możemy zmienić kształt guzika (zaokrąglony lub kwadratowy)
    lub zostawić tylko kontur.
-   Ustawienia kolorów pozwalają na zmianę koloru tła przycisku oraz
    koloru tekstu znajdującego się na nim.

Kolumny

Wszystkie dotychczas omówione bloki wypełniały swoją zawartością całą
szerokość wiersza. Blok Kolumny pozwala na podzielenie obszaru na kilka
kolumn i wstawienie do ich wnętrza różnych bloków. Dzięki temu możemy
wstawiać obok siebie różnego rodzaju treści — teksty, obrazy, galerie,
przyciski czy filmy.

Rozwiązanie to jest bardzo dobrze znane użytkownikom korzystającym z
Page Builderów, czyli kreatorów układów stron, dostępnych od dawna w
formie wtyczek do WordPressa.

Gutenberg wprowadza to rozwiązanie do podstawowej wersji WordPressa, na
razie w dość ograniczonym zakresie. Nie ulega jednak wątpliwości, że
jest to kierunek przyszłości, a blok z kolumnami będzie sukcesywnie
rozbudowywany i wyposażany w kolejne opcje.

[]

Rysunek 5.22. Blok Kolumny

+----------------------------------------------------------------------+
| Czym jest Page Builder?                                              |
+----------------------------------------------------------------------+
| Page Buildery to rozszerzenia do WordPressa, umożliwiające           |
| precyzyjne rozmieszczanie elementów w ramach danej podstrony.        |
|                                                                      |
| W podstawowej wersji WordPressa w ramach danej podstrony lub wpisu   |
| możemy dodać tekst, grafikę lub inne elementy, ale dotychczas nie    |
| można było zarządzać ich układem (np. wstawienie dwóch zdjęć po      |
| bokach oraz akapitu w środku, pomiędzy nimi, jest dość utrudnione i  |
| wymaga znajomości języka HTML i wpisywania odpowiednich znaczników w |
| trybie tekstowym). Zmieniło się to w wersji 5, w której wraz z       |
| edytorem Gutenberg otrzymaliśmy bloki umożliwiające wpływanie na     |
| układy treści wpisów i stron.                                        |
|                                                                      |
| Page Buildery dają nam jeszcze bardziej zaawansowaną możliwość       |
| układania poszczególnych elementów w taki sposób, jaki chcemy.       |
| Obecnie najpopularniejsze bezpłatne wtyczki — Page Buildery to:      |
|                                                                      |
| -   Elementor Page Builder —                                         |
|     https://wordpress.org/plugins/elementor/                         |
| -   Page Builder by SiteOrigin —                                     |
|     https://pl.wordpress.org/plugins/siteorigin-panels/              |
| -   WordPress Page Builder — Beaver Builder —                        |
|     https://pl.wordpress.org/plugins/beaver-builder-lite-version/    |
|                                                                      |
| Wszystkie trzy w podstawowych wersjach dostępne są za darmo w        |
| repozytorium WordPressa. Posiadają też dodatkowe, płatne             |
| rozszerzenia. Wtyczki te różnią się od siebie nieco sposobem         |
| obsługi, jednak posiadają wiele wspólnych cech.                      |
|                                                                      |
| Rozpoczynając pracę z układem podstrony przy pomocy Page Buildera,   |
| najpierw dodajemy wiersze (ang. rows). Wiersze te możemy podzielić   |
| na kolumny o określonej szerokości. W każdym wierszu możemy wstawić  |
| widgety (moduły), zawierające różnego rodzaju treści — teksty,       |
| grafiki, filmy, slidery i wiele innych.                              |
|                                                                      |
| Zarówno wiersze, jak i widgety możemy także zamieniać ze sobą        |
| miejscami oraz duplikować.                                           |
+----------------------------------------------------------------------+

Widoczny w górnej części ekranu pusty blok został podzielony na dwie
kolumny. U dołu mamy także układ dwukolumnowy, tym razem jednak obie
kolumny wypełnione są treścią.

Dzięki opcjom dostępnym na górnej listwie możemy zwiększyć szerokość
bloku z kolumnami lub rozciągnąć go na całą dostępną powierzchnię.

Na pasku bocznym dostępny jest suwak Kolumny, dzięki któremu możemy
zmienić liczbę kolumn w danym bloku. Obecnie obsługiwanych jest od 2 do
6 kolumn.

Media i tekst

Poprzedni blok umożliwiał podział obszaru na kilka kolumn i wypełnienie
ich dowolnymi blokami.

Blok Media i tekst działa na bardzo podobnej zasadzie, z tą różnicą, że
jest on domyślnie podzielony na dwie kolumny, z których jedna to blok
umożliwiający wstawienie mediów (może to być zarówno pojedynczy obrazek,
jak i film), a druga to Akapit, służący do wprowadzania tekstu (rysunek
5.23).

[]

Rysunek 5.23. Blok Media i tekst

Opcje na górnej listwie umożliwiają zmianę szerokości bloku oraz
umiejscowienia części z mediami (po prawej lub lewej stronie). Po
wybraniu ikony ołówka możemy zastąpić wybrane wcześniej medium innym.

Na pasku bocznym, w zakładce Media i ustawienia tekstu, możemy
zadecydować, aby na urządzeniach mobilnych części bloku zostały
wyświetlone nie obok siebie, ale pionowo (jedna pod drugą). Dostępne
jest także okno do wprowadzenia tekstu alternatywnego dla zdjęcia lub
filmu.

W Ustawieniach koloru możemy zmienić tło naszego bloku na
niestandardowe.

Czytaj dalej

Blok Czytaj dalej pozwala na oddzielenie wstępu wpisu od jego dalszej
części.

Na stronie głównej oraz na listach wpisów (archiwach uporządkowanych ze
względu na kategorię, datę publikacji itp.) pojawi się tylko pierwsza
część tekstu (znajdująca się przed blokiem Czytaj dalej), a pozostała
część będzie dostępna po wejściu w dany wpis (rysunek 5.24).

[]

Rysunek 5.24. Blok Czytaj dalej

Blok ten posiada tylko jedno dodatkowe ustawienie (suwak na pasku
bocznym) — pozwala na ukrycie części tekstu znajdującej się przed
blokiem Czytaj dalej. Oznacza to, że fragment tekstu znajdujący się
powyżej niego nie zostanie wyświetlony we wpisie (a wyłącznie w archiwum
i na listach wpisów).

Separator

Blok Separator służy do wstawiania linii oddzielających od siebie dwie
części wpisu lub podstrony (rysunek 5.25).

[]

Rysunek 5.25. Blok Separator

Na pasku bocznym, w zakładce Style możemy wybrać rodzaj linii — krótką,
długą lub wykropkowaną.

Odstęp

W edytorze klasycznym częsty problem stanowił brak możliwości wstawiania
przerw pomiędzy akapitami. Dodane entery były redukowane przez
WordPressa podczas zapisywania wpisu. Rozwiązaniem tego problemu w nowym
edytorze jest blok Odstęp, dzięki któremu wstawimy niestandardową
przerwę pomiędzy dwa inne bloki (rysunek 5.26).

[]

Rysunek 5.26. Blok Odstęp

Co więcej, możemy z dokładnością do jednego piksela sprecyzować, jaką
wysokość ma mieć wstawiony odstęp (niezbędna opcja znajduje się na pasku
bocznym w Ustawieniach odstępu; można także ręcznie rozciągnąć blok,
chwytając kursorem za niebieską kropkę na jego dole).

Widgety

Bloki z grupy Widgety służą do wstawiania różnych elementów
niestandardowych, znanych z menu Widgety (patrz rozdział „Paski boczne i
widgety”, podrozdział „Dostępne widgety”).

Shortcode

Blok Shortcode służy do wstawiania shortcode’ów, czyli krótkich
fragmentów kodu (zawsze rozpoczynających się i zakończonych nawiasem
kwadratowym), w których zawarte są mini-skrypty wyświetlające określoną,
niestandardową zawartość na stronie.

[]

Rysunek 5.27. Blok Shortcode

Blok ten może być przydatny, gdy chcemy osadzić na stronie np. formularz
kontaktowy, newsletter, mapę czy inny element wygenerowany przez
wtyczkę.

Archiwa

Blok Archiwa służy do dodawania w treści miesięcznego archiwum wpisów
(rysunek 5.28).

[]

Rysunek 5.28. Blok Archiwa

Archiwum pojawia się w formie listy miesięcy, w których na stronie
zostały opublikowane jakiekolwiek wpisy. Po kliknięciu w wybrany miesiąc
użytkownik jest przenoszony do listy wpisów, które w nim dodano.
Najnowsze miesiące wyświetlane są na górze listy.

Na górnej listwie dostępne są opcje wyrównania bloku, natomiast na pasku
bocznym możemy skorzystać z dwóch Ustawień archiwum:

-   Wyświetlaj jako rozwijalne menu — archiwum pojawi się w formie listy
    rozwijanej,
-   Pokaż liczbę wpisów — w nawiasie ukaże się liczba wpisów dodanych w
    danym miesiącu.

Kategorie

Blok Kategorie służy do dodawania w treści listy kategorii wpisów.

[]

Rysunek 5.29. Blok Kategorie

Zawiera listę kategorii wpisów występujących na stronie, zorganizowaną w
porządku alfabetycznym.

Na górnej listwie dostępne są opcje wyrównania oraz poszerzenia bloku,
natomiast na pasku bocznym możemy skorzystać z następujących Ustawień
kategorii:

-   Wyświetlaj jako rozwijalne menu — kategorie pojawią się w formie
    listy rozwijanej,
-   Pokaż hierarchię — kategorie podrzędne będą znajdować się pod swoimi
    kategoriami nadrzędnymi (w przypadku gdy korzystamy z kategorii
    wielopoziomowych — patrz rozdział „Wpisy”, podrozdział „Kategorie”),
-   Pokaż liczbę wpisów — w nawiasie ukaże się liczba dodanych wpisów z
    danej kategorii.

Ostatnie komentarze

Blok Ostatnie komentarze wyświetla listę ostatnich opublikowanych
komentarzy (w całym serwisie, a nie tylko tych, które dotyczą
konkretnego wpisu, do którego wstawiamy blok).

[]

Rysunek 5.30. Blok Ostatnie komentarze

Na górnej listwie dostępne są opcje wyrównania oraz poszerzenia bloku,
natomiast na pasku bocznym możemy skorzystać z następujących Ustawień
ostatnich komentarzy:

-   Wyświetl awatara — wyświetla niewielki obrazek symbolizujący
    użytkownika (więcej informacji na temat awatarów znajdziesz w
    rozdziale „Wpisy”, punkcie „Dyskusja”),
-   Wyświetl datę — wyświetla datę dodania komentarza,
-   Wyświetl zajawkę — wyświetla treść komentarza (lub jego część w
    przypadku długich komentarzy).

Ponadto możemy określić liczbę komentarzy, które mają się wyświetlić (od
1 do 100).

Ostatnie wpisy

Blok Ostatnie wpisy służy do wstawiania listy ostatnio opublikowanych
wpisów (rysunek 5.31).

[]

Rysunek 5.31. Blok Ostatnie wpisy

Na górnej listwie dostępne są opcje wyrównania oraz poszerzenia bloku,
natomiast na pasku bocznym możemy skorzystać z następujących Ustawień
ostatnich wpisów:

-   Sortuj wg — pozwalaj wybrać sposób sortowania wpisów (dostępne jest
    wyświetlanie chronologiczne oraz alfabetyczne),
-   Kategoria — umożliwia wybranie kategorii, z której mają się
    wyświetlić wpisy,
-   Ilość wyświetlanych elementów — liczba wpisów, które mają zostać
    wyświetlone,
-   Pokazuj datę wpisu — pod tytułem każdego wpisu pojawi się data jego
    publikacji.

Osadzone treści

Bloki z grupy Osadzone treści służą do wstawiania zawartości z innych
stron za pomocą zaledwie kilku kliknięć.

We wcześniejszych wersjach WordPressa, aby osadzić zawartość
niestandardową (np. film z YouTube, post z Facebooka czy zdjęcie z
Instagrama), trzeba było wygenerować i wkleić specjalny kod lub
zainstalować dedykowaną wtyczkę.

Gutenberg pozwala na proste osadzenie zawartości zewnętrznej z
kilkudziesięciu popularnych portali.

Wszystkie bloki z osadzonymi treściami możemy wyrównać do prawej lub
lewej strony, wyśrodkować oraz rozszerzyć.

Na pasku bocznym dostępna jest także opcja Zmień rozmiar dla mniejszych
urządzeń, dzięki której rozmiar zawartości dostosuje się do mniejszych
ekranów.

Przyjrzyjmy się blokowi do osadzania na przykładzie serwisu Youtube:

[]

Rysunek 5.32. Blok Osadzone treści — Youtube

W bloku wystarczy wpisać adres filmu z serwisu YouTube, który chcemy
osadzić. Po naciśnięciu przycisku Osadź blok zostanie wypełniony
podglądem wybranego filmu, tak jak na rysunku poniżej:

[]

Rysunek 5.33. Blok Youtube z osadzonym filmem

Bloki służące do osadzania treści

Jakie treści możemy wstawiać za pomocą bloków osadzania treści? Oto
zestawienie najważniejszych bloków.

Tabela 5.4. Najważniejsze bloki do osadzania treści

[]

Więcej opcji

Na końcu listwy z opcjami dotyczącymi każdego bloku znajduje się jeszcze
jeden przycisk, Więcej opcji (ikona trzech kropek w pionie). Powtarza
się on we wszystkich blokach, dlatego opisujemy go w tym miejscu, a nie
w powiązaniu z którymkolwiek z nich.

-   Pokaż/Ukryj ustawienia bloku — pozwala schować prawy pasek boczny z
    opcjami bloku,
-   Zduplikuj — pozwala sklonować wybrany blok,
-   Wstaw blok powyżej/poniżej — pozwala wstawić kolejny blok, przed lub
    za aktywnym,
-   Edytuj w HTML — pozwala na przełączenie widoku bloku na tryb
    tekstowy (z możliwością edytowania kodu HTML),
-   Dodaj do zapisanych bloków — pozwala na zapisanie bloku, do
    późniejszego wykorzystania (więcej informacji można znaleźć w
    dalszym ciągu tego rozdziału, w podrozdziale „Bloki wielokrotnego
    użytku”).

[]

Rysunek 5.34. Więcej opcji bloku

Dokument — pasek boczny z opcjami

Poza opcjami dotyczącymi poszczególnych bloków, mamy możliwość zmiany
ustawień całego wpisu lub strony. Znajdziemy je w zakładce Dokument na
prawym bocznym pasku.

[]

Rysunek 5.35. Pasek boczny z opcjami wpisu (Dokument)

Przyjrzyjmy się paskom bocznym po kolei.

Status i dostępność

-   Wyświetlanie

    WordPress oferuje trzy rodzaje dostępności wpisu:

    -   Publiczne — zaznaczenie tej opcji umożliwi czytanie wpisu
        wszystkim użytkownikom odwiedzającym stronę.
    -   Prywatne — po zaznaczeniu tej opcji wpis przestaje być w ogóle
        widoczny dla odwiedzających (tak jakby go nie było, nie widać
        nawet jego tytułu). Będzie on dostępny tylko dla administratora
        (i ewentualnie redaktora).
    -   Zabezpieczone hasłem — odwiedzający będą mogli zapoznać się z
        treścią wpisu wyłącznie po wpisaniu hasła (hasło dla wpisu
        nadaje się w momencie oznaczania wpisu jako zabezpieczonego). Na
        stronie głównej widoczny będzie tylko tytuł wpisu.

-   Opublikuj

    Domyślnie WordPress publikuje dodane wpisy natychmiast. Jest jednak
    możliwość zmiany daty i godziny publikacji na dowolną. Wyjeżdżasz na
    urlop? Nie szkodzi — możesz zaplanować automatyczne publikowanie
    wpisów np. po jednym dziennie przez cały czas jego trwania. Z kolei
    dla już opublikowanych wpisów WordPress umożliwia ręczną zmianę daty
    i godziny publikacji wstecz. W jakim celu? Na przykład aby zmienić
    kolejność ich wyświetlania na stronie.

    -   Przyklej do strony głównej — zaznaczenie tej opcji sprawi, że
        post będzie się wyświetlał zawsze na górze, nawet jeśli dodamy
        nowsze wpisy (tę opcję warto wykorzystywać do przypinania
        najważniejszych wpisów, jeżeli nie chcemy, aby szybko „spadły”
        na dół strony).
    -   Oczekuje na przegląd — ta opcja jest przydatna, gdy na stronie
        pisze kilku autorów (np. wolontariusze). Zapisują oni swoje
        posty jako Oczekuje na przegląd, a do publikacji trafiają po
        akceptacji administratora.
    -   Autor — menu rozwijane umożliwiające zmianę autora wpisu.

Bezpośredni odnośnik

Zaraz po dodaniu tytułu wpisu, w zależności od aktualnych ustawień
bezpośrednich odnośników (patrz rozdział „Ustawienia”, podrozdział
„Bezpośrednie odnośniki”) na prawym pasku bocznym pojawi się zakładka
zawierająca okienko zmiany bezpośredniego odnośnika do wpisu (adres URL)
oraz link do wpisu.

Pozostałe ustawienia

Więcej informacji na temat pozostałych ustawień — kategorii, tagów,
obrazka wyróżniającego, zajawki oraz dyskusji znajdziesz w rozdziale
„Wpisy”.

Górny pasek z opcjami

Dodatkowe opcje związane z całym wpisem znajdziemy na pasku górnym.

[]

Rysunek 5.36. Pasek górny z opcjami dotyczącymi wpisu

Z lewej strony paska znajduje się kilka ikon:

-   Znak plusa w kółku (pierwsza ikona) — umożliwia wstawienie bloku
    (więcej w podrozdziale „Bloki” w tym samym rozdziale).
-   Strzałka w tył umożliwia cofnięcie ostatniej operacji.
-   Strzałka w przód umożliwia ponowienie cofniętej operacji.
-   Znak „i” w kółku umożliwia rozwinięcie listwy z informacjami o
    wpisie (takimi jak: liczba słów, nagłówków, akapitów oraz bloków).
    Pokazuje także zarys treści (czyli spis nagłówków).
-   Lista (ostatnia ikona) umożliwia rozwinięcie listy użytych we wpisie
    bloków i nawigację pomiędzy nimi.

Z prawej strony znajdziemy następujące opcje:

-   Zapisz szkic — umożliwia zapisanie szkicu wpisu do późniejszej
    edycji,
-   Podejrzyj — daje możliwość obejrzenia wpisu, nawet jeśli jeszcze nie
    jest opublikowany,
-   Opublikuj — publikuje wpis na stronie,
-   Ikona kółka zębatego — pozwala na ukrycie prawego bocznego paska z
    ustawieniami wpisu i bloków.

Więcej narzędzi i opcji znajdziemy pod ikoną trzech kropek w pionie:

-   Górny pasek narzędzi — domyślnie narzędzia dotyczące konkretnego
    bloku wyświetlają się na listwie tuż nad jego krawędzią. Opcja ta
    powoduje przeniesienie ich na górny pasek.
-   Tryb podświetlania — włączenie tej opcji powoduje wyświetlanie w
    ostrych kolorach tylko tego bloku, nad którym aktualnie pracujemy.
    Pozostałe bloki są rozjaśnione i mniej widoczne, dzięki czemu nie
    rozpraszają uwagi podczas pracy nad danym blokiem.
-   Tryb pełnoekranowy — rozciąga obszar edycji wpisu na cały ekran
    (ukrywa menu administratora oraz górny pasek administracyjny).
-   Edytor wizualny/Edytor kodu — przełącza widok wpisu pomiędzy
    edytorem wizualnym a edytorem tekstowym, wyświetlającym kod HTML.
-   Zarządzaj blokami wielokrotnego użytku — przenosi do ekranu z
    zapisanymi blokami (więcej informacji znajdziesz niżej w tym samym
    rozdziale, w podrozdziale „Bloki wielokrotnego użytku”).
-   Skróty klawiszowe — wyświetla zestawienie skrótów klawiszowych
    działających w edytorze Gutenberg.
-   Skopiuj całą treść — kopiuje do schowka całą treść, dzięki czemu
    następnie można ją wkleić w innym wpisie.
-   Opcje — umożliwia zarządzanie widokiem edycji wpisów i stron:
    -   Włącz weryfikację przed publikacją — włącza dwuetapową
        weryfikację przed publikacją.
    -   Włącz porady — włącza samouczek dotyczący edytora Gutenberg.
    -   Panele dokumentu — umożliwia ukrycie niepotrzebnych zakładek na
        pasku bocznym.
    -   Zaawansowane panele — umożliwia dodanie własnych pól (dla
        zaawansowanych użytkowników).

Skróty klawiszowe

Tak jak w edytorze klasycznym, również w Gutenbergu mamy możliwość
skorzystania ze skrótów klawiszowych (choć nieco innych niż w starszej
wersji edytora). Oto ich lista.

Tabela 5.5. Skróty klawiszowe w edytorze Gutenberg

[]

[]

Bloki wielokrotnego użytku

Ciekawym rozwiązaniem wprowadzonym w Gutenbergu jest możliwość
zapisywania bloków do późniejszego zastosowania.

Stosowanie zapisanych bloków jako układów

Wyobraź sobie, że prowadzisz serwis turystyczny, zawierający opisy
regionalnych atrakcji. Tworzysz wpis o atrakcji turystycznej zawierający
następujące bloki:

-   Kolumny — blok z dwiema kolumnami, z których lewa zawiera główny
    obrazek atrakcji, a lewa jej opis.
-   Akapit — dalszy ciąg opisu atrakcji.
-   Galeria — więcej zdjęć atrakcji (3 zdjęcia w rozmiarze miniatura).
-   Akapit — dalszy ciąg opisu atrakcji.
-   Nagłówek — nagłówek tabeli z kolejnego bloku (w tym przypadku
    Informacje o odcinku szlaku).
-   Tabelka — informacje o odcinku szlaku prowadzącym do atrakcji.
-   YouTube — podgląd filmu wideo na temat atrakcji.

[]

Rysunek 5.37. Zapisany blok (zawierający układ wielu bloków)

Po zakończeniu pracy nad wpisem zaznaczamy wszystkie bloki, wybieramy
opcję Dodaj do zapisanych bloków (znajdziesz ją pod ikoną trzech kropek
na listwie z opcjami bloku) i nadajemy mu nazwę (np. Atrakcja
turystyczna).

W momencie dodawania kolejnego wpisu (o kolejnej atrakcji turystycznej)
nie musimy tworzyć całego układu od nowa. Wystarczy, że z listy
dostępnych bloków, z ostatniej zakładki — Zapisane bloki — wybierzemy
blok Atrakcja turystyczna. Cały układ bloków (wraz z treścią) zostanie
wstawiony do aktualnie edytowanego wpisu.

Warto zauważyć, że jest on w wersji nieedytowalnej — wszystkie bloki
zostały spięte w jedną całość i nie ma możliwości zmiany ich zawartości.

Aby przywrócić możliwość wprowadzania zmian, należy wybrać opcję
Przekształć na zwykły blok (dostępną pod ikoną trzech kropek na listwie
z opcjami bloku). Po jej wybraniu zapisany blok zostanie podzielony na
pojedyncze bloki, z możliwością zmiany ich zawartości.

Stosowanie zapisanych bloków jako elementów treści

W poprzednim punkcie opisaliśmy sposób wykorzystania zapisanych bloków
jako układów. Można je także stosować w innym celu — jako fragment
treści powtarzający się w wielu wpisach.

Załóżmy, że prowadzimy firmę szkoleniową, a we wpisach opisujemy
poszczególne szkolenia. W każdym z nich chcemy zawrzeć informację na
temat sali szkoleniowej, w której prowadzone są zajęcia (adres, krótki
opis oraz zdjęcie). Dzięki opcji zapisanych bloków, nie musimy wklejać
tej samej treści w wielu wpisach.

Wystarczy, że zapiszemy układ bloku lub bloków (np. Obrazek ze zdjęciem
sali oraz Akapit z opisem i adresem). Będziemy mogli wstawiać go w
każdym wpisie dotyczącym odrębnego szkolenia.

Co więcej, jeśli zmieni się lokalizacja sali, nie będziemy musieli
poprawiać tej informacji w każdym z wpisów — wystarczy, że
zaktualizujemy nasz blok, a jego zaktualizowana treść pojawi się
wszędzie, gdzie on występuje.

[]

Rysunek 5.38. Zapisany blok Kolumny, zawierający informacje o sali
szkoleniowej

Zarządzanie zapisanymi blokami

Gdy mamy już zapisane bloki, możemy je wstawiać tak samo jak wszystkie
inne — wybierając opcję Dodaj blok w lewym, górnym rogu edytora.
Znajdziemy je w ostatniej zakładce: Zapisane. Poniżej ich listy dostępny
jest także odnośnik do ekranu zarządzania zapisanymi blokami.

[]

Rysunek 5.39. Ekran zarządzania zapisanymi blokami

Zarządzanie zapisanymi blokami przebiega w sposób bardzo podobny jak
zarządzanie wpisami czy stronami. Zapisane bloki można z poziomu tego
ekranu usuwać, edytować oraz eksportować do pliku JSON (a później używać
ich na innej stronie opartej na WordPressie).

Edycja pojedynczego bloku odbywa się na takiej samej zasadzie jak edycja
klasycznego wpisu. Należy jednak pamiętać, że zapisane w bloku zmiany
będą dotyczyć wszystkich miejsc na stronie, w których dany blok został
wykorzystany.

Rozdział 6. Edytor klasyczny

Klasyczny edytor tekstowy dostępny jest domyślnie w WordPressie do
wersji 4.9.9.

W wersji 5.0 (i kolejnych) został on zastąpiony edytorem blokowym o
nazwie Gutenberg (więcej na jego temat znajdziesz w rozdziale „Edytor
blokowy Gutenberg”). Można go jednak przywrócić za pomocą wtyczki
Classic Editor (można ją znaleźć pod adresem
https://wordpress.org/plugins/classic-editor/).

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Zgodnie z zapowiedziami autorów wtyczki, będzie ona wspierana przynajmniej do 2022 roku. Nie ma więc obaw, że w najbliższym czasie przestanie być kompatybilna z WordPressem.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Edytor klasyczny przypomina w obsłudze dobrze znane edytory tekstu,
takie jak Word czy OpenOffice Writer. To właśnie przyzwyczajenie do
znanego od lat sposobu pracy nad tekstem jest głównym powodem, dla
którego milionom użytkowników na świecie trudno się z nim rozstać i
rozpocząć korzystanie z nowego edytora.

Jeśli jesteś jedną z takich osób, przeczytaj zamieszczone poniżej
szczegółowe omówienie edytora klasycznego. Gorąco Cię jednak zachęcamy
do przetestowania również Gutenberga, który (choć na pierwszy rzut oka
może wyglądać inaczej) jest prosty w obsłudze, intuicyjny oraz posiada
wiele opcji, których nie znajdziesz w edytorze klasycznym.

Edytor wizualny

Edytor wizualny (ustawiony domyślnie) pozwala na formatowanie
wprowadzanego tekstu. W podstawowej wersji posiada ograniczony zestaw
najbardziej potrzebnych narzędzi (tabela 6.1), jednak istnieje wiele
wtyczek, za pomocą których można go wyposażyć w dodatkowe funkcje.

Tabela 6.1. Narzędzia trybu wizualnego edytora tekstu

[]

[]

Jest on aplikacją typu WYSIWYG, co oznacza, że wyświetla wprowadzaną
treść w postaci zbliżonej do tego, jak faktycznie będzie ona wyglądać na
stronie po opublikowaniu — tzn. na bieżąco widoczne są efekty
formatowania, takie jak pogrubienie, kursywa, wyrównanie tekstu, kolor
czcionki itp.

WYSIWYG (ang. What You See Is What You Get) — akronim stosowany w
informatyce dla określenia metod, które pozwalają uzyskać wynik w
publikacji identyczny lub bardzo zbliżony do obrazu na ekranie. Programy
spełniające założenia WYSIWYG prezentują na monitorze komputera dane
(tekstowe, graficzne) w sposób jak najbardziej zbliżony do uzyskanego po
ich wydrukowaniu lub innym przeniesieniu do postaci fizycznej.

Źródło: pl.wikipedia.org

[]

Rysunek 6.1. Ekran dodawania nowego wpisu — część górna

Nie zawsze wygląd zawartości w oknie wpisywania jest tożsamy z tym, co
później zobaczymy na stronie, jednak korzystanie z edytora wizualnego
bardzo ułatwia pracę i dlatego warto to robić.

Opcje formatowania tekstu mogą być wykorzystywane w dwojaki sposób:

1.  Po zaznaczeniu fragmentu tekstu klikamy wybrane narzędzie (np.
    pogrubienie, zmianę koloru) — w takim przypadku zmianie ulegnie cały
    zaznaczony tekst.
2.  Najpierw klikamy wybraną opcję, a następnie rozpoczynamy pisanie —
    do czasu jej wyłączenia pojawiający się tekst będzie sformatowany w
    wybrany sposób.

[]

Rysunek 6.2. Ekran dodawania nowego wpisu — część dolna

Poza standardowymi opcjami formatowania tekstu edytor wizualny umożliwia
ustawienie stylów, między innymi sześciu typów nagłówków (rysunek 6.3).
Nagłówki powinny być umieszczane w porządku hierarchicznym, tak aby
stanowiły one spójną i logiczną całość (np. nie przeskakujemy z nagłówka
2 od razu do 4). Na przykład:

    Nagłówek 2

          Nagłówek 3

    Nagłówek 2

          Nagłówek 3

                Nagłówek 4

                Nagłówek 4

    Nagłówek 2

          Nagłówek 3

[]

Rysunek 6.3. Lista nagłówków do wyboru w wizualnym edytorze tekstowym

Jeżeli chcemy, aby nasz nagłówek przestał nim być i stał się zwykłym
tekstem, musimy go zaznaczyć i wybrać z rozwijanej listy opcję Akapit.

Ostatnim dostępnym stylem jest Tekst preformatowany, który służy do
wpisywania tekstu z zachowaniem większej kontroli nad jego układem —
pozwala on na dodawanie dodatkowych odstępów i spacji przed każdym
wierszem oraz pomiędzy wierszami (jeżeli będziesz chciał dodać ręcznie
takie odstępy, używając domyślnego stylu Akapit, WordPress automatycznie
je usunie podczas zapisu).

Tekst preformatowany zazwyczaj (w zależności od stosowanego motywu)
wyróżnia się w stosunku do zwykłego tekstu inną czcionką lub kolorem tła
(rysunek 6.4).

[]

Rysunek 6.4. Różnica pomiędzy tekstem zwykłym a preformatowanym

Edytor tekstowy

Edytor tekstowy pozwala na formatowanie tekstu za pomocą znaczników
HTML. Do ich wstawiania można używać przycisków (tabela 6.2).

Tabela 6.2. Narzędzia trybu tekstowego edytora tekstu

[]

[]

Podobnie jak w przypadku edytora wizualnego, z opcji formatowania można
korzystać w następujący sposób: zaznaczyć tekst i wybrać odpowiedni
znacznik lub ręcznie otworzyć i zamknąć znacznik po wpisaniu jego
zawartości.

Skróty klawiszowe

Już wiesz, że opcji formatowania treści wpisu można używać korzystając z
edytora wizualnego oraz tekstowego (wybierając odpowiednią opcję z paska
narzędzi lub ręcznie wpisując znaczniki). Jest jeszcze trzecia możliwość
— stosowanie skrótów klawiszowych, czyli kombinacji odpowiednich
przycisków na klawiaturze (tabela 6.3). Jest ona szczególnie przydatna,
jeśli znasz na pamięć kombinacje wywołujące ulubione lub najczęściej
wykorzystywane opcje.

Tabela 6.3. Najważniejsze skróty klawiaturowe

[]

* Na komputerach Apple zamiast Ctrl używamy przycisku Command.

Ustawienia publikacji

Gdy część tekstowa naszego wpisu jest już gotowa, możemy zająć się
ustawieniami publikacji. Najwyżej położony przycisk Podejrzyj zmiany
jest odnośnikiem do strony wpisu (nawet jeżeli nie jest on jeszcze
opublikowany, jest widoczny dla administratora).

Niektóre z pozostałych opcji różnią się nieznacznie od siebie w
zależności od tego, czy wpis jest nowy, czy już opublikowany. W tabeli
6.4 znajdziesz informacje na temat dostępnych funkcji wraz z
komentarzem, jak ich używać.

Tabela 6.4. Opcje ustawień publikacji

[]

Format

Możliwość wybierania formatów wpisów, dostępna od wersji WordPressa 3.1,
była próbą wyjścia naprzeciw osobom nieprzyzwyczajonym do
blogowania/pisania w starym stylu, odnajdującym się natomiast w
narzędziach komunikacji stosowanych na portalach społecznościowych i
mikroblogowych (czyli: raz myśl wyrwana z kontekstu, innym razem
fragment tekstu piosenki, kiedy indziej pojedyncze zdjęcie lub sam
uśmiech itp.).

Opcje formatu, jeżeli w ogóle, z pewnością bardziej przydają się na
prywatnym blogu niż na stronie organizacji czy firmy. Ponadto formaty
działają tylko w wybranych szablonach, w innych trzeba je ręcznie
uruchamiać poprzez edycję kodów źródłowych plików szablonu (jest to
możliwe dla co najmniej średnio zaawansowanych użytkowników).
Teoretycznie, jeżeli motyw obsługuje formaty, po wybraniu jednego z nich
powinny pojawić się dodatkowe pola dedykowane danemu formatowi — np. w
przypadku pliku dźwiękowego okienko do wpisania URL pliku.

W niektórych motywach działają one po prostu jako dodatkowa kategoria
wpisów, oznaczona odpowiednią ikoną (czyli później użytkownik może
segregować wpisy, wyświetlając np. same galerie lub same cytaty). Co
więcej, prawie wszystkie z dostępnych rodzajów treści można po prostu
wstawić do zwykłego wpisu.

Dostępne są następujące rodzaje formatów (rysunek 6.5):

-   zwykły wpis,
-   notatka na marginesie,
-   obrazek,
-   film,
-   cytat,
-   odnośnik,
-   galeria,
-   plik dźwiękowy.

[]

Rysunek 6.5. Okno wyboru formatu wpisu

Pozostałe ustawienia

Więcej informacji na temat pozostałych ustawień — kategorii, tagów,
obrazka wyróżniającego, zajawki oraz dyskusji znajdziesz w rozdziale
„Wpisy”.

Listwa informacyjna

Na samym dole okna dodawania wpisu znajduje się listwa informująca nas o
dwóch istotnych sprawach (rysunek 6.6):

-   liczbie słów we wpisie (specjaliści od pozycjonowania uważają, że
    liczba słów we wpisie powinna wynosić minimum 300);

[]

Rysunek 6.6. Listwa informacyjna w edytorze tekstu

-   ostatnim zapisie — kiedy i kto zapisał ostatnią wersję wpisu (gdy
    dodajemy nowy wpis i wypełnimy pole tytułu, WordPress sam
    automatycznie zacznie zapisywać kopie zapasowe i od tej pory będzie
    to robił co minutę).

Wersje wpisu

Gdy pracujemy nad wpisem przez jakiś czas i kilkukrotnie go zapisujemy,
pod edytorem pojawi się dodatkowe okienko zatytułowane Poprzednie wersje
— znajdziesz w nim odnośniki do poprzednich wersji wpisu, nad którym
pracujesz (w postaci daty i godziny zapisu).

Po kliknięciu wybranej wersji zostajemy przeniesieni do ekranu, w którym
można porównać ze sobą różne wersje. Dla ułatwienia różnice pomiędzy
wersjami są oznaczone innym kolorem. Jeżeli uznamy, że któraś z
poprzednich wersji wpisu bardziej nam odpowiada, można ją przywrócić.

[]

Rysunek 6.7. Okno wyświetlające starsze wersje wpisu

Dodatkowe opcje

Poza opisanymi wyżej najważniejszymi opcjami dodawania wpisów WordPress
oferuje kilka dodatkowych. Aby je uwidocznić, rozwiń menu Opcje ekranu
znajdujące się w prawym górnym rogu strony (rysunek 6.8). Rozwinie się
checklista z różnymi opcjami do wyboru (rysunek 6.9); część z nich
(Format, Kategorie, Tagi, Obrazek wyróżniający) jest zaznaczona.

[]

Rysunek 6.8. Odnośnik do menu opcji ekranu

Zaznacz teraz wszystkie te, które nie są zaznaczone (Zajawka, Wyślij
trackbacki, Własne pola, Dyskusja, Uproszczona nazwa, Autor). Jeżeli
uznasz (najprawdopodobniej tak będzie), że część z nich nie jest Ci
potrzebna, będziesz mógł je z powrotem ukryć.

Poza możliwością wyboru narzędzi do wyświetlenia opcje ekranu
umożliwiają wybór układu strony — domyślnie zaznaczone są dwie kolumny.
W głównej kolumnie, na środku ekranu znajduje się edytor treści wpisu, a
poniżej — część opcji dotyczących wpisu (np. komentarze, opcje dotyczące
dyskusji, wybór autora wpisu). Po prawej stronie znajduje się kolumna z
najważniejszymi opcjami dotyczącymi wpisu (dotyczącymi publikacji,
możliwości wybrania kategorii i tagów oraz ustawienia obrazka
wyróżniającego). Wybranie układu 1 kolumna sprawi, że edytor treści
wpisu rozciągnie się na całą szerokość ekranu, a wszystkie opcje będą
dostępne poniżej.

Ponadto w menu można zaznaczyć opcję płynnego przewijania edytora wpisu
wraz ze stroną oraz udostępniania trybu Pisanie bez rozpraszania.

[]

Rysunek 6.9. Menu opcji ekranu

Uproszczona nazwa

W tym okienku (rysunek 6.10) możemy wpisać prostą nazwę posta, bez
spacji i polskich liter (tak jak w kategoriach i tagach). Jeżeli w
ustawieniach bezpośrednich odnośników jest zaznaczona odpowiednia opcja
(zwierająca w adresie formułę /%postname%/), uproszczona nazwa będzie
się wyświetlać w adresie URL wpisu.

[]

Rysunek 6.10. Okno edycji uproszczonej nazwy wpisu

Nadawanie uproszczonej nazwy jest opcjonalne; jeżeli nic nie wpiszesz —
wygeneruje się sama.

Autor

To pole pozwala na szybką zmianę autora wpisu (rysunek 6.11). W
rozwijanym menu możesz wybrać innego użytkownika (musi mieć uprawnienia
administratora, redaktora lub autora), który od tej pory będzie
figurował jako autor danego wpisu.

[]

Rysunek 6.11. Okno edycji autora wpisu

Komentarze

Ostatni widget w menu dodawania i edycji wpisu to komentarze (rysunek
6.12). Jeżeli wpis ma komentarze, w tym miejscu zobaczysz ich listę i
będziesz miał możliwość zarządzania nimi.

[]

Rysunek 6.12. Okno zarządzania komentarzami danego wpisu

Każdy komentarz możesz zatwierdzić, edytować, oznaczyć jako spam lub
przenieść do kosza. Z poziomu tej strony możesz także dodawać własne
komentarze oraz odpowiadać na istniejące — dodane przez czytelników
strony.

Wstawianie mediów

Aby dodać media (obrazki, filmy lub pliki dźwiękowe) do wpisu w edytorze
klasycznym, ustaw kursor w miejscu, w którym chcesz, aby się pojawiły
(na przykład pomiędzy pierwszym a drugim akapitem) i kliknij w
znajdujący się ponad edytorem przycisk Dodaj medium.

Otworzy się ekran wyboru mediów, pozwalający na wstawienie plików do
wpisu na kilka różnych sposobów. Opiszemy je na przykładzie najczęściej
dodawanych plików, jakimi są obrazki.

[]

Rysunek 6.13. Dodawanie mediów do wpisu

Wstaw media

Aby dodać obrazek do wpisu, musisz najpierw umieścić go w bibliotece
mediów. W tym celu kliknij znajdujący się w zakładce Dodaj pliki
przycisk Wybierz pliki (na środku ekranu). Otworzy się okno dialogowe z
drzewem katalogów znajdujących się na Twoim komputerze. Wybierz z dysku
zdjęcie, które chcesz wstawić (możesz też dodać kilka zdjęć
jednocześnie) i naciśnij przycisk Otwórz. Możesz również wybrać zdjęcie,
które już znajduje się w Bibliotece mediów (rysunek 6.14).

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zdjęcia można także umieszczać na serwerze przez przeciągnięcie ich z katalogu na komputerze i upuszczenie w obszarze dodawania zdjęć.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[]

Rysunek 6.14. Okno wstawiania mediów

Jeżeli pliki są duże, będziesz musiał trochę zaczekać, aż zostaną wgrane
na serwer. Pamiętaj, że jeśli dodałeś kilka zdjęć naraz, a chcesz
wstawić tylko jedno z nich, musisz odznaczyć pozostałe. Zaznaczone
zdjęcia otoczone są niebieską ramką, ponadto na dole ekranu znajduje się
ich liczba i miniatury. Do hurtowego odznaczania zdjęć służy znajdująca
się na dole okna opcja Wyczyść.

Na początek wybierz jedno zdjęcie, które chcesz wstawić do wpisu. Z
prawej strony pojawią się dodatkowe opcje dotyczące wybranego zdjęcia.
Możesz ustawić szczegóły zdjęcia teraz — z poziomu ekranu dodawania
mediów, lub później — po wstawieniu go do wpisu, klikając opcję edycji
zdjęcia.

Na górze kolumny z opcjami zdjęcia znajdują się szczegóły załączonego
pliku, czyli: nazwa pliku, data dodania, rozmiar oraz wymiary. Poniżej
link do edycji obrazka oraz możliwość jego trwałego usunięcia z serwera
(więcej informacji na temat opcji edycji obrazka znajdziesz w rozdziale
„Media”, podrozdziale „Edycja graficzna obrazka”).

Następne okienko zawiera adres URL obrazka, a pod nim znajdują się ważne
pola do wypełnienia — tytuł, etykieta, tekst alternatywny oraz opis
(informacje na ich temat znajdziesz w rozdziale „Media”, podrozdziale
„Opisywanie plików multimedialnych”)

Edycja obrazka

Jeżeli coś przeoczyłeś podczas dodawania obrazka lub chcesz zmienić
jakieś ustawienia, kliknij go w edytorze wizualnym wpisu. Nad obrazkiem
pojawi się listwa z opcjami do wyboru — możesz go wyrównać, edytować lub
usunąć.

Po kliknięciu ikony edycji (ołówka) pojawi się okno Szczegóły obrazka
(rysunek 6.15).

[]

Rysunek 6.15. Okno szczegółów obrazka

Większość opcji pokrywa się z dostępnymi podczas dodawania obrazka, ale
jest kilka różnic.

-   Rozmiar — można wykorzystać dodatkową opcję Własny rozmiar, po
    wybraniu której wpisuje się ręcznie dowolne wymiary.
-   Opcje zaawansowane:
    -   Tytuł obrazka — omawiany w poprzednim rozdziale;

    -   Klasa CSS obrazka — w tym polu możemy wpisać nazwę klasy CSS,
        której będziemy używać do nadania zdjęciu odpowiedniego wyglądu
        za pomocą stylów (więcej na ten temat w rozdziale „Style CSS”).

    -   Zastąp — opcja służąca do zastępowania danego obrazka innym.

        Aby zmiany stały się widoczne, należy pamiętać o zapisaniu
        obrazka po ich dokonaniu.

Tworzenie i edycja galerii

Jeżeli chcesz dodać do wpisu (lub strony) nie jedno, tylko kilka zdjęć,
masz dwa rozwiązania do wyboru — możesz wstawiać każdy plik po kolei lub
utworzyć galerię.

Aby zrobić to drugie, wybierz zakładkę Utwórz galerię (w oknie dodawania
mediów), wybierz pliki, które chcesz do niej dodać, a następnie naciśnij
przycisk Stwórz nową galerię (znajdujący się w prawym dolnym rogu okna).

Wyświetli się ekran edycji galerii (rysunek 6.16), z poziomu którego
możesz:

-   podpisać obrazki (nadać im etykiety);
-   ustalić kolejność obrazków w galerii (odwracając ich kolejność lub
    układając je w dowolnym porządku, przez przeciągnięcie i upuszczenie
    zdjęcia w odpowiednich miejscach — można także wybrać kolejność
    losową);
-   wybrać, czy obrazki w galerii mają być odnośnikami do stron
    załącznika czy plików multimedialnych (czy mają nie być
    odnośnikami);
-   zadecydować, w ilu kolumnach powinny się wyświetlać zdjęcia i w
    jakim rozmiarze (miniatury, średnie, duże).

Oczywiście raz wstawioną galerię możesz później edytować lub usunąć — w
tym celu kliknij ją we wpisie.

Tak jak w przypadku obrazka, okienko z opcjami pojawi się na górze. Po
kliknięciu ikony ołówka zostaniesz przeniesiony do ekranu edycji
wybranej galerii.

[]

Rysunek 6.16. Okno edycji galerii

Inne typy plików

Poza obrazkami do wpisów można wstawiać również inne typy plików, takie
jak pliki dźwiękowe/muzyczne, pliki wideo oraz dokumenty. Wstawia się je
w taki sam sposób jak obrazki, z tą różnicą, że w miejscu dodania pliku
pojawia się:

-   w przypadku pliku dźwiękowego — pasek odtwarzacza z możliwością
    odtworzenia i zatrzymania utworu oraz regulacją głośności (rysunek
    6.17),

[]

Rysunek 6.17. Pasek odtwarzacza pliku dźwiękowego

-   w przypadku pliku wideo — okno odtwarzacza filmu, z możliwością
    uruchomienia i zatrzymania filmu, regulacją głośności oraz
    powiększenia na cały ekran (rysunek 6.18),

[]

Rysunek 6.18. Okno odtwarzacza pliku wideo

-   w przypadku dokumentu (np. PDF lub DOC) — link do niego (po
    kliknięciu dokument otworzy się w nowym oknie).

Dodając pliki muzyczne i filmowe, nie możesz tworzyć z nich galerii, ale
WordPress oferuje bardzo podobne rozwiązanie — listy odtwarzania. Tworzy
się je na bardzo podobnej zasadzie jak galerie — gdy dodasz do
biblioteki mediów jakiekolwiek pliki dźwiękowe i wideo, odpowiednia
opcja pojawi się w oknie dodawania mediów do wpisu.

W przypadku dodania listy odtwarzania plików muzycznych we wpisie
pojawia się playlista zawierająca listę piosenek (z następującymi
informacjami: tytuł, wykonawca, czas trwania) oraz pasek odtwarzania
(rysunek 6.19). Dodając playlistę, możesz zadecydować, czy chcesz
wyświetlić listę utworów, nazwę wykonawcy na liście utworów i ilustracje
do plików.

[]

Rysunek 6.19. Playlista plików muzycznych

W analogiczny sposób powstaje playlista plików wideo (rysunek 6.20).
Także w tym przypadku decydujemy, czy pod oknem odtwarzania chcemy
wyświetlić listę filmów oraz ilustracje do każdego z nich.

[]

Rysunek 6.20. Playlista plików wideo

Rozdział 7. Media

Wpisy i strony w WordPressie można oczywiście urozmaicać różnego rodzaju
plikami multimedialnymi.

O tym, jak wstawiać w ich treści obrazki, filmy i inne pliki
multimedialne, możesz przeczytać w rozdziale „Edytor blokowy Gutenberg”,
podrozdziale „Bloki” (a w przypadku, gdy korzystasz z edytora
klasycznego — „Edytor klasyczny”, podrozdziale „Wstawianie mediów”).

Warto zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku każdego wgranego do
Biblioteki mediów pliku graficznego WordPress automatycznie tworzy kilka
wersji, różniących się od siebie rozmiarami (np. miniatura, średni
rozmiar i duży rozmiar), tak aby pasowały do odpowiednich miejsc w
motywie.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Maksymalna wielkość dodawanych plików to (w zależności od ustawień   |
| serwera) 32 lub 64 MB, jednak w przypadku obrazków na potrzeby       |
| internetu, zaleca się wstawianie nie większych niż 150 – 200 kB.     |
| Większe obrazki będą niepotrzebnie spowalniać stronę i zajmować      |
| miejsce na serwerze.                                                 |
|                                                                      |
| Wymiary zdjęcia: dłuższy bok zdjęcia nie powinien przekraczać 1024   |
| pikseli.                                                             |
+----------------------------------------------------------------------+

Biblioteka mediów

Miejscem, w którym możemy zarządzać wszystkimi wgranymi wcześniej
plikami graficznymi, filmowymi oraz dźwiękowymi, jest Biblioteka mediów.

Na samej górze ekranu, tuż obok tytułu, znajduje się przycisk Dodaj
nowe, za pomocą którego wgramy nowe pliki do biblioteki (można wgrać
wiele plików na raz).

Poniżej znajdziemy pasek opcji filtrowania i przeszukiwania biblioteki
mediów. Pierwsza lista rozwijana służy do określenia, jakie pliki chcemy
wyświetlić:

-   obrazki,
-   pliki dźwiękowe,
-   filmy,
-   niezałączone — wyświetlą się wyłącznie pliki, które nie zostały do
    tej pory użyte na stronie (niewstawione do żadnego posta ani
    strony),
-   moje — wyświetlą się wyłącznie pliki wgrane przez aktualnie
    zalogowanego użytkownika (dotyczy stron zarządzanych przez wielu
    autorów).

Dzięki kolejnej liście rozwijanej możemy wyświetlić pliki wgrane w
wybranym miesiącu.

Przycisk Zaznaczenie wielu pozwala na wybranie wielu plików
jednocześnie, w celu ich masowego usunięcia.

Ostatnim polem jest wyszukiwarka, dzięki której odnajdziemy media,
wpisując fragment nazwy pliku, tytułu, etykiety bądź opisu.

Domyślnie nasza biblioteka mediów wyświetla się w widoku kafelkowym, w
którym widoczne są miniatury wgranych obrazków (rysunek 7.1).

[]

Rysunek 7.1. Biblioteka mediów — widok kafelkowy

Widok można przełączyć na listę zawierającą nieco więcej informacji
(rysunek 7.2).

Oto dostępne na niej opcje:

-   Plik — obok miniatury zdjęcia widnieje jego tytuł oraz nazwa pliku.
-   Autor — w tej kolumnie wyświetla się nazwa użytkownika, który wgrał
    dany plik (po kliknięciu w nazwę przejdziemy do listy wszystkich
    mediów wgranych przez danego użytkownika).

[]

Rysunek 7.2. Biblioteka mediów — widok listy

-   Wgrany do — tutaj zajdziemy informację o tym, do jakiego wpisu (lub
    strony) dany plik został załączony. Kliknięcie opcji Odłącz
    spowoduje usunięcie pliku z danego wpisu lub strony. Przy plikach
    niepołączonych z żadnym z wpisów lub stron widnieje informacja (Nie
    załączono). Można je załączyć do wybranej podstrony (w celach
    porządkowych — nie spowoduje to wyświetlenia pliku w danym wpisie).
-   Komentarze — kolumna zawiera informacje na temat liczby komentarzy
    dodanych do poszczególnych plików.
-   Data — data wgrania pliku multimedialnego do biblioteki.

Opisywanie plików multimedialnych

WordPress udostępnia szereg możliwości opisywania plików graficznych
oraz innych plików multimedialnych. Okna do uzupełnienia poniższych
informacji znajdziesz w oknie wstawiania pliku do bloku lub treści, w
trybie edycji plików oraz w bibliotece multimediów (po wybraniu danego
pliku).

-   Tytuł — (zalecane) pojawi się po najechaniu kursorem myszki na
    obrazek, a także jako podpis zdjęcia w galerii. Tytuł pobiera się
    automatycznie z nazwy obrazka, ale nie wygląda to ładnie ani
    profesjonalnie, dlatego lepiej go zmienić.
-   Etykieta — (opcjonalne) w większości motywów pojawi się jako podpis
    pod zdjęciem (jest to dobre miejsce np. na podanie źródła zdjęcia
    oraz autora).
-   Alternatywny tekst — (zalecane) ten tekst zostanie wyświetlony,
    jeżeli nie uda się wczytać obrazka; zostanie także odczytany przez
    roboty wyszukiwarek. Dodawanie alternatywnego tekstu jest ponadto
    ukłonem w stronę osób niewidomych, które oglądają strony za pomocą
    programów czytających treść strony (oczywiste jest, że nie widzą
    one, co znajduje się na danym obrazku, za to mogą z łatwością poznać
    jego opis alternatywny).
-   Opis — (opcjonalne) dodatkowe informacje na temat zdjęcia. Zazwyczaj
    nie jest wyświetlany na stronie, ale może się pojawić pod zdjęciem
    na stronie załącznika.

Oczywiście, zamieszczanie wszystkich powyższych informacji nie jest
obowiązkowe, ale warto poświęcić na ich dodanie kilka chwil, ponieważ
mają one wpływ między innymi na widoczność strony w wyszukiwarkach.
Innymi słowy: Google lubi, gdy obrazki są prawidłowo opisane, a
dodatkowo dzięki rzetelnym opisom zdjęć możemy trafić do wyników
wyszukiwania grafiki i zyskać dzięki temu przewagę nad konkurencją.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Wstawiając zdjęcia, warto także zwrócić uwagę na nazwy plików. Zamiast nic nieznaczących nazw typu DSC00485.jpg lepiej nazywać je adekwatnie do tego, co się na nich znajduje, np. plaza-czarnogora.jpg.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Edycja graficzna obrazka

Opcja Edytuj obrazek to zestaw ciekawych narzędzi do edycji obrazka z
poziomu strony (rysunek 7.3). Link do edycji obrazka znajdziesz w oknie
wstawiania pliku do bloku lub treści, w trybie edycji plików oraz w
bibliotece multimediów (po wybraniu danego pliku).

Za ich pomocą można:

-   wykadrować zdjęcie (zostawiając np. jego najbardziej istotną część),
-   obrócić zdjęcie (zgodnie z ruchem wskazówek zegara lub przeciwnie),
-   odbić zdjęcie (pionowo lub poziomo),

[]

Rysunek 7.3. Ekran edycji obrazka

-   przeskalować zdjęcie (proporcjonalnie zmniejszyć jego rozmiar),
-   przyciąć zdjęcie (zachowując odpowiednie proporcje, które należy
    wpisać w okienku Proporcje).

Zmiany można zastosować do wszystkich rozmiarów obrazka, tylko miniatury
lub wszystkich rozmiarów poza miniaturą (ramka Ustawienia miniatury).

Akceptowane formaty plików multimedialnych

WordPress domyślnie obsługuje następujące formaty plików:

Pliki graficzne:

-   .jpg,
-   .jpeg,
-   .png,
-   .gif,
-   .ico.

Pliki dźwiękowe/muzyczne:

-   .mp3,
-   .m4a,
-   .ogg,
-   .wav.

Pliki wideo:

-   .mp4, .m4v (MPEG-4),
-   .mov (QuickTime),
-   .wmv (Windows Media Video),
-   .avi,
-   .mpg,
-   .ogv (Ogg),
-   .3gp (3GPP),
-   .3g2 (3GPP2).

Dokumenty:

-   .pdf (dokument programu Adobe Acrobat; Portable Document Format),
-   .doc, .docx (dokument programu Word),
-   .ppt, .pptx, .pps, .ppsx (prezentacja programu Microsoft
    PowerPoint),
-   .odt (plik tekstowy OpenDocument),
-   .xls, .xlsx (arkusz programu Microsoft Excel),
-   .psd (plik programu Adobe Photoshop).

Rozdział 8. Strony

Strony, w przeciwieństwie do wpisów, służą do publikowania treści
statycznych, niezmieniających się w czasie. Nie są one opatrzone datami
i z reguły są dostępne dla użytkowników w tych samych miejscach witryny,
na przykład jako pozycje menu.

Doskonale nadają się do przekazywania takich informacji, jak:

-   dane kontaktowe,
-   o autorze,
-   o firmie,
-   regulamin,
-   polityka prywatności,
-   zespół,
-   kariera,
-   mapa strony.

Zestawienie różnic pomiędzy stronami i wpisami znajdziesz w tabeli 8.1.

Tabela 8.1. Różnice pomiędzy wpisami a stronami

  ---------------------------- ---------------------------------------
  Wpisy                        Strony
  Aktualne                     Ponadczasowe
  Podzielone na kategorie      Hierarchiczne
  Z możliwością komentowania   Bez możliwości komentowania
  Nieograniczona liczba        Zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu
  Dostępne w kanałach RSS      Niedostępne w kanałach RSS
  ---------------------------- ---------------------------------------

Dodawanie stron, dostępne w menu Strony/Dodaj nową, przebiega w sposób
identyczny jak dodawanie wpisów, w związku z tym nie będziemy ponownie
opisywać całego procesu. W formularzu dodawania strony również nadajemy
jej tytuł, dodajemy treść za pomocą edytora wizualnego lub tekstowego i
wybieramy odpowiednie ustawienia publikacji (wszystkie informacje
znajdziesz w rozdziale „Wpisy”). Na stronach można także zezwolić na
dodawanie przez użytkowników komentarzy, jednak w większości przypadków
nie jest to potrzebne.

Jedyną różnicą pomiędzy dodawaniem wpisu a dodawaniem strony jest brak
niektórych opcji (kategorie, tagi) oraz dodatkowy widget Atrybuty
strony, znajdujący się na pasku bocznym, w sekcji Dokument (rysunek
8.1).

[]

Rysunek 8.1. Ekran dodawania nowej strony

Relacja rodzic – dziecko

Pomimo tego, że stron nie można przypisywać do kategorii, istnieje inny
ciekawy sposób, aby utrzymać w ich zbiorze porządek. Jeżeli jakiś temat,
który chciałbyś zamieścić na statycznej stronie, jest zbyt obszerny,
możesz podzielić go na mniejsze części, czyniąc jedną ze stron
(najbardziej ogólną lub zawierającą wstęp) rodzicem (czyli stroną
nadrzędną), a pozostałe, zawierające bardziej szczegółowe tematy — jej
dziećmi (stronami podrzędnymi).

Omówmy to zagadnienie na przykładzie strony organizacji pozarządowej.

Zamiast wypisywać na jednej stronie wszystkie możliwe sposoby, na jakie
odwiedzający witrynę mogą pomóc danej organizacji, można stworzyć kilka
podstron, spośród których każda będzie opisywać jeden sposób.

W tej relacji rodzicem (stroną nadrzędną) wszystkich szczegółowych
podstron (wsparcie finansowe, wsparcie rzeczowe, pomoc w promocji, 1%
podatku, wolontariat) będzie strona Jak możesz pomóc (rysunek 8.2).

[]

Rysunek 8.2. Diagram prezentujący relację stron rodzic – dziecko na
przykładzie strony organizacji pozarządowej

Większość motywów dobrze interpretuje te relacje, dzięki czemu możemy
uzyskać efekt atrakcyjnego, rozwijanego menu nawigacyjnego. Ponadto
relacje pomiędzy stronami są uwzględniane w adresach URL stron — czyli
(przy odpowiednich ustawieniach bezpośrednich odnośników) dla podstrony
Wsparcie finansowe, będącej dzieckiem strony Jak możesz pomóc, zostanie
wygenerowany następujący adres: http://adresstrony.pl/jak-mozesz-pomoc/
wsparcie-finansowe.

Oczywiście, w ten sposób można tworzyć relacje wielokrotnie podrzędne —
podstrona ma rodzica, który również ma rodzica itd.

Kolejność

W widgecie Atrybuty strony, poza ustawianiem rodzica danej strony,
dostępna jest opcja Kolejność, za pomocą której można zmienić domyślny,
alfabetyczny porządek wyświetlania stron na własny. Jeżeli wpiszesz 1,
strona będzie znajdować się na samym początku listy stron (np. w menu),
strona z numerem 2 będzie kolejna itd.

Szablon strony

Niektóre motywy udostępniają możliwość wybierania szablonów dla stron —
czyli zastosowanie innego niż domyślny wyglądu dla wybranej strony
statycznej. Opcja ta może być przydatna, jeżeli chcemy zastosować inny
układ ekranu (np. trzy kolumny zamiast dwóch).

Część motywów udostępnia szablon strony o nazwie Homepage lub podobnej i
za jego pośrednictwem umożliwia dostosowanie strony głównej serwisu.

Jeżeli wybrany motyw nie udostępnia opcji zmiany domyślnego szablonu
strony, można samodzielnie dokonać zmian w kodzie i dodać własny
szablon, jednak jest to czynność zalecana dla zaawansowanych
użytkowników.

Zarządzanie stronami

Podobnie jak wpisy, strony również posiadają zakładkę panelu
administracyjnego, służącą do zarządzania nimi. Aby ją zobaczyć, wybierz
pozycję Strony/Wszystkie strony (rysunek 8.3).

[]

Rysunek 8.3. Ekran zarządzania stronami

Zakładka działa w sposób niemal identyczny jak w przypadku wpisów,
dlatego po szczegółowe informacje cofnij się do podrozdziału
„Zarządzanie wpisami” w rozdziale „Wpisy”.

Dla przypomnienia wymieńmy niektóre dostępne w tym miejscu opcje. Ekran
zarządzania stronami umożliwia:

-   wybranie konkretnej strony i przejście do ekranu jej szczegółowej
    edycji;
-   szybką edycję wybranej strony — bez przeładowywania strony można
    zmienić tytuł, uproszczoną nazwę, datę publikacji, ustawienia
    dostępności (i hasła), rodzica, kolejność, szablon, ustawienia
    komentarzy oraz stan publikacji;
-   przeniesienie wybranej strony do kosza;
-   masowe działania na wielu zaznaczonych stronach jednocześnie:
-   przenoszenie do kosza,
-   szybką edycję.

Rozdział 9. Paski boczne i widgety

W tym rozdziale zajmiemy się wyglądem i zawartością pasków bocznych oraz
widgetów.

Pasek boczny (sidebar) to (zazwyczaj) pionowa kolumna, będąca elementem
większości szablonów w WordPressie. Jest on powtarzającym się na wielu
stronach obszarem, do którego możemy wstawiać widgety, czyli elementy
(moduły) wypełnione różnego rodzaju treścią.

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Na przykład, na naszej stronie, posiadającej pasek boczny umieszczony z prawej strony, zawierający trzy widgety — wyszukiwarkę, kalendarz oraz listę ostatnich wpisów, znajdują się trzy wpisy. Każdy z wpisów ma inną treść. Po wejściu w każdy z nich widzimy inną treść, jednak zawartość paska bocznego pozostaje zawsze taka sama (na każdej podstronie na pasku bocznym zobaczymy wyszukiwarkę, kalendarz oraz listę ostatnich wpisów).
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Na poniższym zrzucie ekranu (rysunek 9.1) sidebar został otoczony ramką.
Zwróć uwagę na znajdujące się na nim widgety — wyszukiwarkę, menu
(odnośniki do stron) oraz kalendarz.

Widżet (widget) — podstawowy element graficznego interfejsu użytkownika
(np. okno, pole edycji, suwak, przycisk). Termin ten jest szczególnie
popularny wśród użytkowników systemów operacyjnych z rodziny UNIX,
natomiast użytkownicy systemów MS Windows używają w tym kontekście
terminu „kontrolka” lub „element kontrolny”. W produktach firmy
Microsoft (Visual Studio, .NET, Office itp.) używana jest nazwa
„formant”. W pewnych kontekstach synonimem widżetu jest okno.

Źródło: pl.wikipedia.org

Liczba i położenie sidebarów różni się w zależności od motywu. W
domyślnym Twenty Nineteen mamy do wykorzystania jeden pasek, znajdujący
się na dole strony (pod treścią). Motyw Twenty Seventeen również posiada
jeden pasek boczny, jednak umiejscowiony z prawej strony treści wpisów.
W większości motywów występuje jeden lub dwa paski (w — odpowiednio —
układzie dwukolumnowym i trzykolumnowym). Część motywów umożliwia wybór
spośród kilku różnych układów sidebarów.

[]

Rysunek 9.1. Pasek boczny strony i widgety w motywie Twenty Seventeen

Dodawanie widgetów

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Dla lepszego zrozumienia działania sidebarów i widgetów w WordPressie, przełącz motyw na taki, który posiada pasek boczny z prawej lub lewej strony ekranu (np. Twenty Seventeen).
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W WordPressie możemy dodawać widgety z dwóch podstron panelu
administracyjnego:

Z poziomu podstrony Wygląd/Widgety (rysunek 9.2).

[]

Rysunek 9.2. Ekran zarządzania widgetami

Aby dodać widget do menu:

-   „złap” go myszką i przeciągnij na odpowiednie miejsce na pasku
    bocznym (to, gdzie „upuścisz” widget, będzie decydować o tym, w
    którym miejscu się wyświetli — pod i nad którym już istniejącym
    widgetem)

lub

-   naciśnij przycisk z wybranym widgetem (lewa część ekranu). Rozwinie
    się menu; wybierz z niego odpowiedni pasek boczny i naciśnij
    przycisk Dodaj widget.

Każdy dodany do paska bocznego widget staje się od razu aktywny i
widoczny na stronie. Aby go usunąć, rozwiń ustawienia i naciśnij
dostępny w lewym dolnym rogu pola link Usuń.

Ponadto aktywnym widgetom można nadać własny tytuł oraz zmieniać ich
różne ustawienia, takie jak liczba wyświetlanych elementów, sposób
wyświetlania, kolejność itd. Aby uwidocznić formularz zmiany ustawień,
należy kliknąć ikonę strzałki w dół, znajdującą się z prawej strony
paska z nazwą widgetu. Po każdej takiej zmianie należy zatwierdzić nowe
ustawienia, klikając przycisk Zapisz.

Z poziomu ekranu Personalizacja/Widgety (rysunek 9.3).

[]

Rysunek 9.3. Zarządzanie widgetami z poziomu ekranu personalizacji

Z poziomu tego ekranu możesz zmieniać ustawienia poszczególnych widgetów
(klikając na nie) lub dodać nowy — po kliknięciu przycisku Dodaj widget
pojawi się dodatkowe menu z widgetami do wyboru. Wybrany widget pojawi
się na końcu listy aktywnych widgetów. Możesz również zmieniać ich
kolejność, przeciągając je i upuszczając w odpowiednim miejscu.

Nieużywane widgety

Jeżeli chcesz, aby wybrany widget nie był widoczny, ale nie chcesz go
definitywnie usuwać, możesz skorzystać z obszaru Nieużywane widgety.

Przeniesiony do niego widget (za pomocą przeciągnięcia i upuszczenia)
będziesz mógł później przywrócić, dodając go ponownie do paska bocznego.

Dostępne widgety

W podstawowej wersji WordPress oferuje do wyboru 17 widgetów. Każdy z
nich można wykorzystywać wielokrotnie, również na jednym pasku bocznym.
Ich możliwości zostały opisane w tabeli 9.1.

Tabela 9.1. Widgety dostępne w podstawowej wersji WordPressa

[]

[]

[]

[]

[]

[]

[]

[]

Jeżeli powyższa lista jest dla Ciebie niewystarczająca, możesz
skorzystać z licznych wtyczek rozbudowujących WordPressa o dodatkowe
widgety.

Rozdział 10. Menu

Zakładka Menu zawiera zestaw opcji przydatnych do zarządzania menu,
stanowiących jednocześnie swego rodzaju spisy treści witryny (rysunek
10.1).

[]

Rysunek 10.1. Ekran zarządzania menu

Menu w WordPressie to lista linków służących do nawigacji pomiędzy
stronami danego serwisu. Do menu można dodawać zarówno linki do stron
statycznych i wpisów, jak i odnośniki do stron zewnętrznych.

W domyślnych motywach WordPressa występują dwa lub trzy rodzaje menu —
górne (lub główne), odnośników społecznościowych oraz dolne (footer
menu).

Menu górne (główne)

Menu górne (główne) wyświetla się na górze strony (w motywach Twenty
Sixteen, Twenty Seventeen oraz Twenty Nineteen) — rysunek 10.2.

[]

Rysunek 10.2. Przykładowe menu górne

Jest spisem treści witryny i zazwyczaj zawiera linki do statycznych
stron (podstron i najważniejszych działów) wewnątrz serwisu.

Menu odnośników do serwisów społecznościowych

W menu odnośników społecznościowych można dodać linki do profili w
różnych serwisach, takich jak Facebook, Google, YouTube, Instagram,
Twitter itp. Menu wyświetla się najczęściej w formie ikon tych serwisów
(rysunek 10.3).

[]

Rysunek 10.3. Przykładowe menu odnośników do serwisów społecznościowych
w motywie Twenty Seventeen

Aby dodać pozycję do menu odnośników społecznościowych, musisz wstawić
link do profilu w zakładce Własne odnośniki (pole Adres URL). Ikona
odpowiedniego portalu dopasuje się automatycznie na podstawie adresu
(np. jeśli dodamy link do profilu w serwisie Facebook, pojawi się ikona
Facebooka; jeśli podamy link do profilu na YouTube — pojawi się ikona
YouTube).

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Dodając pozycję do menu odnośników społecznościowych musisz dodać również tekst odnośnika (choć nie będzie on wyświetlany na stronie).
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Każdy motyw posiada swój własny zestaw menu. Czasami pokrywa się on z
rodzajami menu znanymi z motywów domyślnych, a czasami wprowadza
zupełnie inne nazewnictwo i lokalizacje (np. footer — menu w stopce lub
masthead/top — dodatkowe menu na samej górze strony).

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Poza menu zdefiniowanymi w motywie można także tworzyć własne, zupełnie dowolne menu i zamieszczać je na stronie za pomocą widgetu Nawigacyjne menu.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tworzenie nowego menu

Aby stworzyć nowe menu:

1.  Przejdź do zakładki Wygląd/Menu. Podaj nazwę menu, np. Menu główne.

2.  Naciśnij odnośnik Utwórz nowe menu lub przycisk Utwórz menu.

3.  W Ustawieniach menu, w części Położenie motywu, zaznacz odpowiedni
    rodzaj menu (opcjonalnie).

4.  W panelu bocznym z lewej strony zaznacz wybrane strony i naciśnij
    przycisk Dodaj do menu.

    Do menu można dodawać:

    -   pojedyncze strony, wybierając je z listy najnowszych lub
        wszystkich stron;
    -   własne odnośniki, wpisując adres URL oraz wyświetlaną nazwę
        odnośnika;
    -   kategorie wpisów, wybierając je z listy najczęściej używanych
        lub wszystkich kategorii (link prowadzi wtedy do archiwum wpisów
        należących do danej kategorii).

5.  Kliknij przycisk Zapisz menu.

Dostosowywanie menu

Każdy dodany do menu odnośnik można następnie dostosować do własnych
potrzeb. W tym celu należy kliknąć znajdującą się w prawym rogu listwy
strzałkę z nazwą tego odnośnika. Rozwinie się formularz (rysunek 10.4),
pozwalający na:

-   zmianę etykiety nawigacji (anchor linku) — czyli nazwy wyświetlanej
    odnośnika,
-   zmianę atrybutu Tytuł (wyświetlającego się obok kursora po
    najechaniu myszką na link),
-   przeniesienie odnośnika w inne miejsce listy (kolejność odnośników
    można zmieniać również za pomocą techniki „przeciągnij i upuść”),
-   usunięcie odnośnika.

[]

Rysunek 10.4. Opcje dostosowywania poszczególnych odnośników

Menu wielopoziomowe

WordPress pozwala także na tworzenie menu wielopoziomowych, czyli
takich, w których niektóre odnośniki są podrzędne w stosunku do innych
(rysunek 10.5).

Aby stworzyć odnośnik podrzędny:

-   przenieś go pod odnośnik, który ma być nadrzędny w stosunku do niego
    (za pomocą linków w dół bądź w górę lub techniki „przeciągnij i
    upuść”);
-   naciśnij link Pod [Nazwa odnośnika, który ma być nadrzędny] lub użyj
    techniki „przeciągnij i upuść”, przesuwając wybrany odnośnik
    podrzędny pod odnośnik nadrzędny; zostaw niewielki margines
    (wcięcie) z lewej strony.

Analogicznie można tworzyć nieograniczoną liczbę kolejnych poziomów
menu.

Wielopoziomowe menu przydają się nie tylko do tworzenia rozbudowanych
spisów treści złożonych z podstron. Doskonale sprawdzają się także jako
listy odnośników prowadzących do archiwów kategorii i podkategorii
wpisów.

Po ułożeniu swoich pozycji menu w odpowiedni sposób nie zapomnij
nacisnąć przycisku Zapisz menu.

[]

Rysunek 10.5. Przykładowe menu wielopoziomowe

Rozdział 11. Komentarze

Komentarze są jednym z najpotężniejszych narzędzi do tworzenia
zaangażowanej społeczności wokół strony. Dzięki komentarzom strona
internetowa przestaje być jednokierunkowym medium do przekazywania
informacji, a staje się miejscem dyskusji i wymiany poglądów pomiędzy
jej autorem a odbiorcami, a także pomiędzy poszczególnymi użytkownikami.
Za pomocą komentarzy użytkownicy mogą wyrażać swoje opinie na dany
temat, zadawać szczegółowe pytania oraz otrzymywać informację zwrotną.

Dodawanie komentarzy

W podstawowej wersji WordPressa znajduje się wbudowany system
komentarzy, który bardzo dobrze spełnia swoje zadanie. Użytkownik chcący
skomentować wybrany wpis musi przejść na sam dół strony i wypełnić
formularz.

Osoba zalogowana wpisuje tylko treść komentarza, natomiast niezalogowana
musi także uzupełnić pola z danymi — podpisem, e-mailem
(niepublikowanym), stroną internetową (opcjonalnie).

W polu treści komentarza dozwolone jest używanie niektórych znaczników
HTML, takich jak:

-   <a href="…" title="…"> </a> — umożliwia wstawienie odnośnika,
-   <abbr title="…"> — umożliwia oznaczenie skrótu (np. mgr),
-   <acronym title="..."> — umożliwia oznaczenie skrótu składającego się
    z pierwszych liter wyrazów (np. WWW),
-   <b>, <strong> — umożliwiają pogrubienie (wyróżnienie) tekstu,
-   <cite> — umożliwia wstawienie cytatu,
-   <blockquote> — umożliwia wstawienie długiego cytatu,
-   <q cite=""> — umożliwia wstawienie krótkiego cytatu,
-   <code> — umożliwia wstawienie fragmentu kodu,
-   <del datetime=""> — umożliwia oznaczenie tekstu, który został
    usunięty (oraz czasu, kiedy to się stało),
-   <em>, <i> — umożliwiają pochylenie tekstu (kursywa),
-   <s>, <strike> — umożliwiają przekreślenie tekstu.

W zależności od wybranych ustawień:

-   komentarze pojawiają się na stronie od razu lub dopiero po
    akceptacji administratora,
-   komentarze będą aktywne w całym serwisie, wyłączone w całym serwisie
    lub aktywne dla wybranych wpisów,
-   opcja komentowania może być dostępna tylko dla zalogowanych
    użytkowników,
-   można umożliwić użytkownikom odpowiadanie na poszczególne komentarze
    (wielopoziomowe drzewo komentarzy).

Ustawienia WordPressa dotyczące komentarzy zostały opisane w rozdziale
„Ustawienia”, w podrozdziale „Dyskusja”.

Zarządzanie komentarzami

Administrator może zarządzać napływającymi komentarzami w zakładce
Komentarze, znajdującej się w panelu administracyjnym (rysunek 11.1).

W zakładce Komentarze znajduje się lista ułożonych odwrotnie
chronologicznie (najnowsze na górze) komentarzy użytkowników. Te, które
oczekują na akceptację administratora, są oznaczone na żółto. Nad listą
znajduje się kilka opcji, dzięki którym można obejrzeć listy komentarzy,
podzielone ze względu na stan publikacji:

-   Wszystkie — ekran główny zawierający wszystkie rodzaje komentarzy,
-   Oczekujące — komentarze oczekujące na zatwierdzenie przez
    administratora,
-   Zatwierdzone — wcześniej zaakceptowane komentarze (lub po prostu
    opublikowane), widoczne na stronie,
-   Spam — komentarze oznaczone jako spam (przez administratora lub
    przez system wykrywania spamu w komentarzach),
-   Kosz — komentarze wyrzucone do kosza przez administratora. Dopiero
    wyrzucając je z kosza można bezpowrotnie usunąć niechciane
    komentarze. WordPress automatycznie usuwa komentarze z kosza po 30
    dniach).

[]

Rysunek 11.1. Ekran zarządzania komentarzami (pisownia oryginalna)

Po najechaniu myszą na wybrany komentarz pojawia się kilka opcji
(rysunek 11.2).

-   Zatwierdź — po wybraniu tej opcji komentarz pojawi się na stronie;
-   Odrzuć — po wybraniu tej opcji komentarz zniknie ze strony (opcja
    dla wcześniej opublikowanych komentarzy);
-   Odpowiedz — po wybraniu tej opcji pojawi się formularz umożliwiający
    administratorowi odpowiedzenie na komentarz;

[]

Rysunek 11.2. Opcje zarządzania poszczególnymi komentarzami

-   Szybka edycja — po wybraniu tej opcji pojawią się opcje szybkiej
    edycji komentarza (bez przeładowywania strony) — można zmienić
    podpis, e-mail, adres URL i treść komentarza;
-   Edytuj — po wybraniu tej opcji pojawi się strona edycji komentarza,
    pozwalająca zmienić podpis, e-mail, adres URL, treść komentarza,
    stan oraz datę publikacji;
-   Oznacz jako spam — po wybraniu tej opcji komentarz zostanie
    oznaczony na czerwono, a wtyczki antyspamowe na podstawie tak
    oznaczonego wpisu „nauczą się” automatycznie rozpoznawać jako spam
    podobne komentarze;
-   Do kosza — po wybraniu tej opcji komentarz zostaje przeniesiony do
    kosza (z którego można go następnie bezpowrotnie usunąć).

+----------------------------------------------------------------------+
| Czy ingerować w treść komentarzy?                                    |
+----------------------------------------------------------------------+
| Jako administrator strony nie powinieneś ingerować w treść           |
| komentarzy, niemniej jednak ta opcja przydaje się w kilku            |
| przypadkach, między innymi do usuwania:                              |
|                                                                      |
| -   niecenzuralnych wyrazów,                                         |
| -   zbyt dużej ilości kodu HTML,                                     |
|                                                                      |
| linków i treści reklamowych.                                         |
+----------------------------------------------------------------------+

Podobnie jak w przypadku innych elementów strony (np. postów i stron),
istnieje opcja zbiorczego edytowania komentarzy. Kilka zaznaczonych
komentarzy można naraz odrzucić, zatwierdzić, przenieść do kosza lub
oznaczyć jako spam.

Porządek w komentarzach warto robić regularnie i nie czekać, aż do
przejrzenia uzbiera się ich kilkaset albo kilka tysięcy. Wtedy będzie o
wiele trudniej się przez nie „przekopać”.

Spam w komentarzach

Zmorą wielu twórców stron w WordPressie (i nie tylko) jest ogromna ilość
spamu trafiająca codziennie do komentarzy. Skala problemu różni się w
zależności od popularności strony, jej tematyki oraz stosowanych
zabezpieczeń.

Zazwyczaj komentarze o charakterze spamu są napisane w języku angielskim
(często bez ładu i składu) oraz zawierają nawet kilka odnośników.
Wyświetlana nazwa autora jest zwykle zlepkiem kilku słów kluczowych.

+----------------------------------------------------------------------+
| Co spamowe komentarze dają ich autorom?                              |
+----------------------------------------------------------------------+
| Większość spamerskich komentarzy zostaje wychwycona przez programy   |
| antyspamowe, a nawet jeśli tak się nie stanie, to i tak żaden        |
| administrator o zdrowych zmysłach nie zaakceptuje przecież           |
| komentarza bez żadnej wartości merytorycznej, a jedynie z linkami do |
| jakichś podejrzanych serwisów.                                       |
|                                                                      |
| Dlaczego więc dodawanie takich komentarzy (w przekonaniu spamerów)   |
| się opłaca? Ponieważ stawiają oni na ilość. Komentarze nie są        |
| wstawiane (zazwyczaj) przez żywych ludzi, tylko przez roboty         |
| (spamboty) wertujące internet w poszukiwaniu miejsc, w których można |
| zostawić spamowe komentarze.                                         |
|                                                                      |
| Ponieważ takich miejsc są miliony, od czasu do czasu znajdzie się    |
| niepilnowana strona czy blog, na której taki komentarz omyłkowo się  |
| ukaże — a każdy taki opublikowany komentarz to link do reklamowanej  |
| strony, co z kolei według spamerów może mieć wpływ na jej pozycję w  |
| wynikach wyszukiwania.                                               |
|                                                                      |
| Google od kilku lat walczy z taką formą sztucznego podnoszenia       |
| pozycji stron w wyszukiwarkach. Z tego względu metoda ta staje się   |
| coraz mniej skuteczna, niemniej jednak w dalszym ciągu można znaleźć |
| amatorów jej wykorzystywania.                                        |
+----------------------------------------------------------------------+

Skuteczną bronią w walce ze spamem w komentarzach są specjalnie do tego
celu stworzone wtyczki (między innymi najbardziej popularny, choć płatny
Akismet).

Warto też zadbać o odpowiednie ustawienia dyskusji (więcej na ten temat
znajdziesz w rozdziale „Ustawienia”, w podrozdziale „Dyskusja”). Aby
uniknąć niechcianych komentarzy, warto rozważyć następujące działania:

-   wyłączenie pingbacków i trackbacków,
-   ręczne zatwierdzanie komentarzy,
-   analizowanie spamu i uzupełnianie na jego podstawie czarnej listy
    komentarzy.

Pingbacki — służą do automatycznego powiadamiania właścicieli innych
stron o tym, że odnośnik do ich strony pojawił się we wpisie.

Trackbacki — służą do ręcznego powiadamiania właścicieli innych stron o
tym, że odnośnik do ich strony pojawił się we wpisie (zwykle poza tą
informacją wysyłane są inne szczegóły — np. krótki opis wpisu).
Trackbacki zwykle pojawiają się we wpisie, którego dotyczą, pod lub nad
komentarzami.

Komentarze z Facebooka

Ciekawym, zyskującym w ostatnich latach na popularności rozwiązaniem,
jest stosowanie na stronach internetowych tzw. „komentarzy z Facebooka”.
Dzięki temu rozwiązaniu, pod postami na stronie nie wyświetla się
klasyczny (wbudowany w WordPressa) formularz dodawania komentarzy, tylko
okno komentarzy znane z Facebooka.

Użytkownik (zalogowany do swojego konta na Facebooku) może publikować
komentarze za pośrednictwem Facebooka, pod swoim imieniem i nazwiskiem.
Komentarze opatrzone są także zdjęciami profilowymi.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Komentarze z Facebooka mogą dodawać wyłącznie osoby posiadające konta na portalu Facebook i na nie zalogowane.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jakie są korzyści z korzystania z tego rozwiązania?

-   Większa wiarygodność — w klasycznym formularzu do komentowania
    użytkownicy mogą podpisywać się jak chcą. W przypadku korzystania z
    komentarzy z Facebooka wpisy opatrzone są ich imieniem i nazwiskiem
    (przynajmniej z założenia — oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie,
    aby użytkownik założył fikcyjne konto również na tym portalu).
-   Większa popularność — komentarze z Facebooka stanowią także formę
    promocji dla strony. Znajomi użytkownika, który skomentował post,
    widzą to i mogą się zainteresować treścią wpisu lub włączyć do
    dyskusji.
-   Mniej spamu — w komentarzach z Facebooka nie można dodawać
    klasycznych linków.
-   Mniej hejtu — hejterzy zwykle nie są tak chętni do publikowania
    obraźliwych komentarzy, gdy muszą podpisać się własnym imieniem i
    nazwiskiem.

Aby dodać na swojej stronie funkcjonalność komentarzy z Facebooka,
wypróbuj jedną z poniższych wtyczek:

-   WpDevArt Facebook comments —
    https://pl.wordpress.org/plugins/comments-from-facebook/
-   Fancy Facebook Comments WordPress —
    https://pl.wordpress.org/plugins/fancy-facebook-comments/
-   Facebook Comments by Vivacity —
    https://pl.wordpress.org/plugins/facebook-comment-by-vivacity/
-   WP Facebook Comments —
    https://pl.wordpress.org/plugins/gs-facebook-comments/

[]

Rysunek 11.3. Formularz komentarzy z Facebooka

Rozdział 12. Użytkownicy

Do zarządzania użytkownikami strony służy zakładka Użytkownicy (rysunek
12.1).

[]

Rysunek 12.1. Ekran zarządzania użytkownikami

Znajdziesz na niej listę wszystkich użytkowników (zarówno tych, którzy
tworzą stronę, jak i jej zarejestrowanych czytelników), zawierającą
informacje o nazwie użytkownika, podpisie (nazwie wyświetlanej), adresie
e-mail, roli oraz liczbie wpisów.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Jeżeli dopiero zaczynasz swoją przygodę z WordPressem, najprawdopodobniej na liście użytkowników zobaczysz tylko jednego użytkownika — siebie.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Edycja profilu użytkownika

Po najechaniu kursorem myszy na wybranego użytkownika pod jego nazwą
pojawi się link Edytuj. Po jego kliknięciu zostaniesz przeniesiony do
ekranu edycji profilu, w którym można zmienić różne dane dotyczące
użytkownika (rysunek 12.2).

[]

Rysunek 12.2. Ekran edycji profilu użytkownika

Jako administrator możesz w ten sposób zmienić zarówno informacje o
sobie, jak i innych użytkownikach (inni mogą oczywiście zmieniać
informacje tylko o sobie).

Personalizacja

-   Edytor wizualny — Nie używaj edytora wizualnego do pisania

Po zaznaczeniu tej opcji użytkownik będzie mógł korzystać wyłącznie z
edytora tekstowego. Zniknie opcja przełączania pomiędzy edytorami
wizualnym i tekstowym podczas dodawania i edytowania wpisów i stron.

-   Podświetlanie składni — Wyłącz podświetlanie składni podczas edycji
    kodu
-   WordPress umożliwia edycję kodu motywów i wtyczek z poziomu panelu
    administracyjnego (opcja ta jest przewidziana dla zaawansowanych
    użytkowników, znających język PHP). Domyślnie, poszczególne
    znaczniki wyświetlają się w edytorze kodu w różnych kolorach (dla
    zwiększenia czytelności). W tym miejscu można tę opcję wyłączyć.
-   Zestaw kolorów panelu administracyjnego

Ddzięki tej opcji można wybrać inny wariant kolorystyczny panelu
administracyjnego. Oczywiście zadziała ona tylko w przypadku
użytkowników posiadających do niego dostęp.

-   Skróty klawiszowe — Włącz klawiaturowe skróty do moderacji
    komentarzy

Po włączeniu tej opcji użytkownik (uprawniony do moderacji komentarzy)
może zacząć stosować skróty klawiszowe w celu usprawnienia zarządzania
komentarzami.

-   Pasek narzędzi — Pokazuj pasek narzędzi podczas przeglądania witryny

Po odznaczeniu tej opcji admin bar (górny, czarny pasek) stanie się
niewidoczny dla użytkownika podczas przeglądania strony. Pozostanie
jednak widoczny w panelu administracyjnym.

-   Język
-   Domyślnym językiem dla wszystkich użytkowników jest główny język
    witryny. W tym miejscu można zmienić język konkretnego użytkownika
    na inny. Dzięki tej opcji będzie mógł obsługiwać panel
    administracyjny w swoim języku.

Nazwa

-   Nazwa użytkownika, Imię, Nazwisko, Pseudonim, Nazwa wyświetlana

W tej części można zmienić imię, nazwisko, pseudonim oraz wyświetlaną
nazwę użytkownika. Z poziomu edycji profilu nie można — niestety —
zmienić nazwy użytkownika (tej, za pomocą której się logujesz).

Dane kontaktowe

-   Dane kontaktowe

W tej części można zmienić adres e-mail oraz adres strony WWW
użytkownika.

O Użytkowniku

-   Biografia

W tej części można zamieścić notkę biograficzną na temat użytkownika. W
zależności od szablonu, może się ona wyświetlić na stronie.

-   Zdjęcie profilowe

Opcja umożliwia wgranie zdjęcia (awatara) użytkownika. W wielu motywach
zdjęcie pojawia się przy wyświetlanej nazwie autora.

Zarządzanie kontem

-   Hasło

W ekranie edycji profilu mamy także możliwość zmiany hasła. WordPress
podpowie nam, czy nowe hasło jest odpowiednio silne.

-   Wyloguj wszystkie pozostałe sesje

Ta opcja przydaje się, gdy nie jesteśmy pewni, czy wylogowaliśmy się ze
swojego konta na ogólnie dostępnych komputerach (np. w pracy, na
uczelni), oraz gdy zgubimy telefon lub laptop.

Zarządzanie użytkownikami

Poza edycją danych poszczególnych użytkowników administrator może także
trwale usuwać ich konta oraz nadawać im różne poziomy uprawnień (role).

Jeżeli zdecydujesz się na usunięcie konta wybranego użytkownika, po
kliknięciu opcji Usuń zostaniesz przeniesiony do ekranu, w którym
będziesz musiał zdecydować, co zrobić z treściami (np. wpisami)
wcześniej przez niego dodanymi. Do wyboru są dwie możliwości — skasować
całą treść (bezpowrotnie) lub przypisać ją do innego użytkownika.

W ten sposób można np. połączyć ze sobą dwa konta jednej osoby. Jest to
także sprytny sposób na ominięcie braku możliwości zmiany nazwy
użytkownika. Jeżeli koniecznie chcesz zmienić swoją nazwę użytkownika
(lub inny użytkownik chce to zrobić), możesz założyć nowe konto z
poprawną nazwą, następnie przypisać do niego całą treść wytworzoną przez
dotychczasowego użytkownika, a stare konto — skasować.

Dodawanie nowego użytkownika

Jako administrator możesz oczywiście nie tylko edytować dane
użytkowników, ale również dodawać nowych. Po wybraniu opcji Dodaj nowego
pojawi się formularz (rysunek 12.3), który należy uzupełnić o
następujące dane:

-   Nazwa użytkownika (wymagane) — używana do logowania,
-   Email (wymagane),

[]

Rysunek 12.3. Ekran dodawania nowego użytkownika

-   Imię,
-   Nazwisko,
-   Witryna internetowa,
-   Hasło (wymagane) — z możliwością wysłania ustawionego hasła nowemu
    użytkownikowi na adres e-mail,
-   Rola — patrz niżej.

Użytkownicy mogą również zarejestrować się sami (o ile dałeś im taką
możliwość, zaznaczając opcję Każdy może się zarejestrować w ustawieniach
ogólnych strony).

Osoba, które chce się zarejestrować na stronie, musi przejść do
formularza logowania (domyślnie znajdującego się pod adresem
http://adresstrony.pl/wp-login.php — rysunek 12.4; możesz umieścić link
do niego w jakimś widocznym miejscu na stronie).

Po kliknięciu odsyłacza Zarejestruj się, znajdującego się poniżej pól do
wpisywania danych, przyszły użytkownik musi wypełnić dwa pola — Nazwę
użytkownika oraz Email (pierwsze hasło, które będziesz mógł zmienić po
zalogowaniu, zostanie wysłane mailem na podany adres).

[]

Rysunek 12.4. Ekran logowania do WordPressa

Role i uprawnienia użytkowników

WordPress oferuje kilka wbudowanych ról użytkowników o zróżnicowanych
uprawnieniach — subskrybent, współpracownik, autor, redaktor oraz
administrator. Rolą o największych (nieograniczonych) możliwościach jest
oczywiście administrator, natomiast najmniejsze uprawnienia ma
subskrybent.

Narzędzie związane z zarządzaniem użytkownikami i nadawaniem im
odpowiednich uprawnień przydaje się szczególnie wtedy, gdy nad stroną
pracuje więcej niż jedna osoba. Każdej z nich możemy przydzielić
odpowiednie uprawnienia, a przy okazji mieć pewność, że przez przypadek
(lub umyślnie) nie wprowadzi ona zmian, do których nie jest upoważniona.

-   Subskrybent to zwykły odwiedzający, który posiada login i hasło do
    panelu administracyjnego. Ma możliwość komentowania wpisów. Po
    zalogowaniu może zmienić dane swojego profilu.
-   Współpracownik to użytkownik, który może dodawać wpisy, ale nie może
    ich publikować (zapisują się one jako szkice, a następnie musi je
    zaakceptować redaktor lub administrator). Współpracownik ma także
    możliwość edycji i kasowania swoich wpisów przed publikacją.
-   Autor może dodawać i publikować własne wpisy oraz edytować je i
    usuwać (nawet po publikacji). Może także dodawać pliki do biblioteki
    multimediów (wgrywać na serwer) i zamieszczać je w swoich wpisach.
-   Redaktor może publikować, edytować i usuwać wpisy innych
    użytkowników, zarządzać kategoriami i tagami wpisów, edytować i
    usuwać pliki w bibliotece multimediów, zarządzać komentarzami oraz
    dodawać i publikować strony. Innymi słowy: może robić wszystko, co
    jest związane z treścią strony.
-   Administrator może wszystko — zarówno zarządzać treściami (czyli
    robić to, co redaktor), jak i zajmować się sprawami technicznymi,
    czyli wykonywać aktualizacje, zarządzać użytkownikami, wtyczkami,
    zmieniać ustawienia strony oraz motywu.

Zakres uprawnień poszczególnych ról użytkowników w WordPressie
znajdziesz w tabeli 12.1.

Tabela 12.1. Uprawnienia poszczególnych ról użytkowników w WordPressie

[]

W podstawowej wersji WordPressa nie ma możliwości zmiany uprawnień
poszczególnych ról oraz dodawania nowych, niemniej jednak istnieją
wtyczki, które to umożliwiają.

Rozdział 13. Narzędzia

Funkcje znajdujące się w zakładce Narzędzia są przydatne przede
wszystkim podczas przenoszenia strony lub jej treści. Od wersji 4.9.
dostępne są także opcje eksportu i usuwania danych użytkownika.

Import

W zakładce Import (rysunek 13.1) znajduje się lista wtyczek
umożliwiających import wpisów i komentarzy, a niekiedy również
użytkowników, kategorii, tagów i własnych pól z innych popularnych
platform do blogowania, takich jak:

-   Blogger,
-   LiveJournal,
-   Movable Type i TypePad,
-   Tumblr.

[]

Rysunek 13.1. Narzędzia do importowania treści do WordPressa

Można także zainstalować wtyczkę ułatwiającą przenoszenie treści z innej
strony opartej na WordPressie — i użyć jej w tym celu.

Ponadto w zestawie narzędzi do importu znajdziemy wtyczki umożliwiające
pobranie reści z kanału RSS (RRS) oraz listy odnośników w formacie OPML
(BlogRoll).

Konwerter kategorii i tagów pozwala z kolei, jak sama nazwa wskazuje, na
zamianę kategorii na tagi oraz odwrotnie.

Aby użyć któregokolwiek z narzędzi, należy zainstalować odpowiednią
wtyczkę. Informacje dotyczące tego, jak to zrobić, znajdziesz w
rozdziale „Wtyczki”, w podrozdziale „Instalacja wtyczek”.

Poza domyślnymi narzędziami importu, dostępnymi w tej zakładce, można
skorzystać z wielu innych, znajdujących się w katalogu wtyczek. Do
wyboru są między innymi wtyczki umożliwiające import z pliku CSV czy
platformy blogowej WordPress.com.

Po zaimportowaniu zawartości strony warto sprawdzić, czy wszystko się
prawidłowo przeniosło, gdyż niekiedy potrafią wystąpić problemy, np. z
prawidłowym formatowaniem treści wpisów.

Eksport

Dzięki zakładce Eksport można wyeksportować treści ze strony do pliku
XML (rysunek 13.2). Do wyboru jest kilka możliwości:

-   eksport wszystkich treści (wpisy, strony, komentarze, własne pola,
    terminy, menu oraz rodzaje wpisów),
-   eksport wpisów (wszystkich lub wybranych — można wybrać autora,
    kategorię, zakres dat oraz stan publikacji),
-   eksport stron (wszystkich lub wybranych — można wybrać autora,
    zakres dat oraz stan publikacji).

[]

Rysunek 13.2. Narzędzie do eksportowania zawartości strony w WordPressie

Po wybraniu odpowiednich opcji klikamy przycisk Pobierz plik eksportu i
zapisujemy plik XML na komputerze. Następnie można go użyć do importu
treści na inną stronę wykonaną w systemie WordPress.

Eksportuj dane osobiste

Opcje eksportu i usuwania danych osobistych są odpowiedzią na
Europejskie Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych (RODO), które
weszło w życie 25 maja 2018 roku. Zgodnie z RODO osoby, których dane
przetwarzamy, zyskały szereg praw, których administratorzy muszą
przestrzegać.

Jednym z nich jest prawo do dostępu do danych osobowych (art. 15 RODO).
Twórcy WordPressa postanowili uprościć administratorom spełnienie tego
prawa, wprowadzając możliwość wyeksportowania danych osobowych
użytkownika i wysłania ich na wskazany adres e-mail.

Narzędzie eksportu danych osobistych znajduje się w zakładce
Narzędzia/Eksportuj dane osobiste (rysunek 13.3).

[]

Rysunek 13.3. Ekran eksportu danych osobistych

Działa ono w opisany poniżej sposób.

Gdy użytkownik zgłosi żądanie skorzystania z prawa do dostępu do swoich
danych, za pośrednictwem menu Eksportuj dane osobiste możesz wysłać do
niego wiadomość z prośbą o potwierdzenie (należy wpisać e-mail
użytkownika w polu formularza powyżej tabeli).

Potwierdzone przez użytkownika żądanie pojawi się w tabeli. Następnie
wystarczy nacisnąć przycisk Wyślij dane, znajdujący się przy zgłoszeniu
(w prawej kolumnie), a wszystkie zapisane dane użytkownika zostaną
wysłane na podany adres mailowy w formie pliku (w formacie .zip)
zawierającego dokument HTML (rysunek 13.4).

[]

Rysunek 13.4. Plik .html z danymi użytkownika

Usuń dane osobiste

Na podobnej zasadzie działa narzędzie usuwania danych osobistych.
Znajdziesz je w zakładce Narzędzia/Usuń dane osobiste. Po otrzymaniu
żądania usunięcia danych osobowych (zgodnie z art. 17 RODO), za
pośrednictwem tej zakładki możesz wysłać do użytkownika prośbę o
potwierdzenie żądania. Gdy je potwierdzi, należy kliknąć przycisk Usuń
dane.

[]

Rysunek 13.5. Ekran usuwania danych osobistych

Dane osobowe użytkownika zostaną usunięte z bazy danych (ale nie z
plików archiwalnych i kopii zapasowych).

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  To narzędzie nie usuwa automatycznie użytkownika, w którego profilu wciąż znajdują się dane osobowe. Aby pozbyć się wszystkich danych użytkownika, należy również usunąć jego profil, korzystając z opcji dostępnej w menu Użytkownicy.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Press This

Press This (rysunek 13.6) to opcja, która była wbudowana w WordPressa do
wersji 4.9. Obecnie jest dostępna jako wtyczka (znajdziesz ją w
repozytorium, pod adresem https://pl.
wordpress.org/plugins/press-this/).

[]

Rysunek 13.6. Narzędzie do publikowania Press This

Jest to ciekawe narzędzie, które można umieścić jako zakładkę w swojej
przeglądarce (za pomocą opcji Dodaj zakładkę do tej strony). Przy jego
pomocy można kopiować ze stron internetowych tekst, obrazki i filmy, a
następnie modyfikować te wycinki, komentować i publikować w swojej
witrynie wprost z okna Press This.

Aby zacząć używać narzędzia Press This, należy dodać je jako zakładkę do
swojej przeglądarki. Można to zrobić w następujący sposób:

-   przeciągając skryptozakładkę do paska zakładek,
-   kopiując podany kod do paska adresu URL nowej zakładki,
-   używając odnośnika.

Następnie należy dodać skryptozakładkę do ulubionych, tak aby była
zawsze pod ręką.

Aby użyć narzędzia Press This, zaznacz fragment tekstu na wybranej
stronie i kliknij zakładkę Press This w swojej przeglądarce. Otworzy się
okno, w którym pojawi się uproszczony formularz dodawania wpisu do
strony — jako tytuł wpisu będzie domyślnie ustawiony tytuł cytowanej
strony. W treści pojawi się zaznaczony fragment tekstu wraz z
odnośnikiem do strony, z której pochodzi. Tak jak w przypadku zwykłych
wpisów, można określić format, kategorię i tagi, a także dodać własne
pliki multimedialne. Gotowy wpis można zapisać jako szkic lub od razu
opublikować.

Nad edytorem treści wpisu znajduje się lista dostępnych na cytowanej
stronie obrazków. Kliknij jeden z nich, aby dodać go do wpisu.

Dzięki skryptozakładce Press This można publikować nowe wpisy z poziomu
prawie każdej strony w internecie. Sprawdza się ona doskonale przede
wszystkim jako narzędzie do zapisywania inspiracji jako szkicu wpisu, do
późniejszego rozwinięcia tematu.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Co można publikować za pomocą skryptozakładki Press This?
  Jeżeli śledzisz branżowe strony i blogi, możesz na bieżąco komentować pojawiające się na nich ciekawe wpisy, cytując ich fragmenty. Interesujące dla internautów będą z pewnością różnego rodzaju materiały multimedialne — np. zdjęcia, infografiki i filmy, obowiązkowo opatrzone Twoim komentarzem. Nie używaj tego narzędzia do przedruku treści z innych stron, ale do cytowania i tworzenia w nawiązaniu do nich autorskich wpisów.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozdział 14. Ustawienia

W menu Ustawienia możesz dostosować różne szczegóły konfiguracji strony.
W podstawowej wersji WordPressa jest ono podzielone na siedem części —
ustawienia ogólne, pisania, czytania, dyskusji, mediów, bezpośrednich
odnośników oraz prywatności.

Warto zapoznać się z katalogiem dostępnych ustawień, ponieważ można
znaleźć w nich rozwiązania wielu problemów.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zanim zainstalujesz wtyczkę, sprawdź, czy poszukiwana przez Ciebie opcja nie jest dostępna w ustawieniach.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Po dokonaniu zmian w którejkolwiek z zakładek ustawień nie zapomnij użyć
przycisku Zapisz zmiany. WordPress poinformuje Cię o zapisaniu zmian
odpowiednim komunikatem.

Ogólne

W zakładce Ustawienia ogólne (rysunek 14.1) zmienisz różne podstawowe
ustawienia dotyczące strony:

-   Tytuł witryny — będzie się wyświetlał na górze strony oraz na pasku
    przeglądarki, a także (zazwyczaj) w wynikach wyszukiwania. Najlepiej
    jako tytuł ustawić nazwę firmy, organizacji, projektu lub akcji,
    której strona dotyczy.
-   Opis — krótka informacja (około 150 znaków ze spacjami) na temat
    zawartości witryny. Często wykorzystywany jako opis strony w
    wynikach wyszukiwania. W niektórych motywach wyświetla się pod
    tytułem (ale można to zmienić w ustawieniach wyglądu).
-   Adres WordPressa (URL) — adres, pod którym znajdują się pliki
    WordPressa. Jeżeli umieszczono je w katalogu głównym, adresem będzie
    http://adresstrony.pl, jeżeli w podkatalogu —
    http://adresstrony.pl/podkatalog. To pole jest domyślnie wypełnione
    i jeżeli nie ma wyraźnej potrzeby, lepiej niczego w nim nie
    zmieniać.
-   Adres witryny (URL) — domyślny adres, pod którym wyświetla się
    strona. Zazwyczaj jest taki sam jak adres WordPressa.

[]

Rysunek 14.1. Ekran ustawień ogólnych

-   Adres email — na ten e-mail przychodzą powiadomienia dotyczące spraw
    administracyjnych (np. informacje o nowych użytkownikach i
    komentarzach). Podany w tym miejscu adres wyświetla się także w polu
    nadawcy wiadomości, które przychodzą do użytkowników Twojej strony
    (np. o aktywacji ich konta). Adres ten nie jest natomiast
    wyświetlany na stronie.
-   Członkostwo — zaznaczenie opcji Każdy może się zarejestrować
    powoduje, że konto na Twojej stronie będzie mógł założyć każdy
    internauta. Jeżeli jej nie zaznaczysz, tylko Ty — jako administrator
    — będziesz mógł dodawać nowych użytkowników.
-   Domyślna rola nowych użytkowników — określa, jakie uprawnienia będą
    mieli nowi użytkownicy zaraz po rejestracji. Jeśli zaznaczona jest
    opcja Każdy może się zarejestrować, ze względów bezpieczeństwa
    najlepiej zostawić w tym polu domyślne ustawienie Subskrybent (jako
    administrator będziesz mógł później ręcznie zmieniać poziomy
    uprawnień użytkowników w menu Użytkownicy).
-   Strefa czasowa — prawidłowa strefa czasowa (dla Polski — Warszawa
    lub UTC+1). Wybranie właściwej strefy czasowej będzie miało wpływ na
    wyświetlaną datę i godzinę publikacji wpisów.
-   Format daty — sposób wyświetlania daty na stronie. Można wybrać
    spośród czterech dostępnych formatów lub wpisać własny.
-   Format godziny — sposób wyświetlania godziny na stronie. Można
    wybrać jeden z dwóch formatów lub wpisać własny.
-   Pierwszy dzień tygodnia — od tego dnia będzie się zaczynać tydzień,
    np. w dodanym do paska bocznego widgecie z kalendarzem.
-   Język witryny — język panelu administracyjnego WordPressa. Od tego
    ustawienia zależy także, jakie pliki językowe zostaną zaciągnięte do
    wtyczek oraz motywów (jeżeli dany motyw lub wtyczka będą zawierać
    polskie tłumaczenie, od razu zostanie ono ustawione jako domyślne).

Pisanie

W zakładce Ustawienia pisania (rysunek 14.2) zmienisz ustawienia
dotyczące publikacji wpisów:

-   Domyślna kategoria wpisów — decyduje o tym, do jakiej kategorii
    zostanie przypisany wpis, jeśli nie zaznaczysz żadnej z nich przed
    publikacją.
-   Domyślny format wpisu — określa, jakim formatem zostanie oznaczony
    wpis, jeśli nie wybierzemy żadnego z nich przed publikacją.
-   Publikacja przez email — z założenia pozwala na publikowanie postów
    poprzez wysyłanie ich na specjalnie założony do tego celu, tajny
    adres e-mail. Obecnie funkcja ta nie jest już wspierana przez
    twórców WordPressa i zalecają oni skorzystać w tym celu z jednej ze
    specjalnych wtyczek: Post By Email Plugin, Post by Mail in Jetpack
    lub Postie Plugin.
-   Usługi aktualizacji — do tego pola można wprowadzić adresy serwisów,
    które mają zostać powiadomione po publikacji wpisów (tzw.
    pinglista). Domyślnie jest ustawiony jeden adres (pingomatic.com),
    który automatycznie rozsyła informacje do kilkunastu innych
    serwisów. Pingi wysyłane po każdej publikacji i aktualizacji wpisów
    przyczyniają się do ich szybszej indeksacji przez wyszukiwarki. Nie
    należy jednak przesadzać z liczbą dodawanych adresów, aby pingi nie
    zostały uznane za pochodzące od spamera.

[]

Rysunek 14.2. Ekran ustawień pisania

Czytanie

W zakładce Ustawienia czytania (rysunek 14.3) zmienisz ustawienia
dotyczące wyświetlania wpisów:

-   Strona główna wyświetla — w tym miejscu możesz określić, czy chcesz,
    aby na stronie głównej wyświetlały się najnowsze wpisy
    (aktualności), czy wolisz, aby była ona stroną statyczną i
    wyświetlała np. informacje ogólne na temat firmy, organizacji lub
    projektu (możesz przygotować wcześniej dedykowaną stronę statyczną w
    menu Strony).

Jeżeli wybierzesz stronę statyczną jako główną, w polu Strona z wpisami
możesz zdecydować, na której stronie mają być wyświetlane wpisy.
Wystarczy dodać pustą stronę, np. Aktualności — WordPress automatycznie
będzie wyświetlać na niej wpisy. Będziesz mógł także umieścić odnośnik
do strony z wpisami w menu lub w innym miejscu na stronie).

[]

Rysunek 14.3. Ekran ustawień czytania

-   Strony blogu wyświetlają maksymalnie — określa, ile wpisów będzie
    się wyświetlać na jednej podstronie (dotyczy strony głównej,
    archiwów oraz wyników wyszukiwania), czyli po ilu wpisach wyniki
    będą stronicowane. Więcej wpisów można będzie przeczytać,
    przechodząc do następnych, ponumerowanych zakładek.
-   Kanały nowości wyświetlają ostatnie — określa, ile wpisów będzie się
    wyświetlać w kanałach RSS.
-   W kanałach nowości wyświetlaj — określa, czy w kanałach RSS ma się
    wyświetlać cała treść wpisów, czy tylko ich fragmenty.
-   Widoczność dla wyszukiwarek — zaznaczenie opcji Proś wyszukiwarki o
    nieindeksowanie tej witryny spowoduje, że strona nie będzie
    indeksowana przez wyszukiwarki (czyli nie będzie pokazywana w
    wynikach wyszukiwania). Opcja ta jest bardzo przydatna w czasie
    tworzenia strony.

  ------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Należy bezwzględnie pamiętać o odznaczeniu tej opcji w chwili publikacji gotowej strony.
  ------------------------------------------------------------------------------------------

Dyskusja

W zakładce Ustawienia dyskusji (rysunki 14.4 i 14.5) zmienisz ustawienia
dotyczące komentarzy:

-   Domyślne ustawienia nowych artykułów
    -   Spróbuj powiadomić wszystkie blogi, do których odnośniki zostały
        umieszczone w artykule — jeżeli opcja jest zaznaczona, wysyła
        powiadomienia do wszystkich blogów, do których prowadzą linki z
        wpisu, a które mają włączoną opcję przyjmowania powiadomień.
    -   Zezwól innym blogom na informowanie o umieszczeniu odnośnika do
        tej witryny (pingbacki i trackbacki) do nowych artykułów —
        jeżeli opcja ta jest zaznaczona, przyjmuje powiadomienia o tym,
        że na innych blogach pojawił się link do serwisu.
    -   Zezwól na komentowanie nowych artykułów — jeżeli opcja ta jest
        zaznaczona, domyślnie zezwala na komentowanie nowo dodanych
        wpisów (możliwość komentowania można zamknąć w szczegółowych
        ustawieniach każdego pojedynczego wpisu).

-   Pozostałe ustawienia komentarzy
    -   Autor komentarza musi wprowadzić swój podpis i email — jeżeli ta
        opcja jest zaznaczona, osoba komentująca wpis musi się podpisać
        i podać swój adres e-mail. Jeżeli jest odznaczona, nie musi tego
        robić, ale pola do wpisywania tych danych w dalszym ciągu będą
        dostępne. Jeżeli autor komentarza się nie przedstawi, jako
        podpis widnieć będzie napis Anonim.

        Jeżeli nie chcesz mieć na swojej stronie dyskusji prowadzonej
        przez samych anonimowych rozmówców, lepiej pozostaw tę opcję
        włączoną. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że adresy e-mail
        podawane podczas dodawania komentarzy mogą być fikcyjne —
        WordPress w żaden sposób nie weryfikuje ich prawdziwości.

    -   Użytkownicy muszą być zarejestrowani i zalogowani, aby móc
        komentować — jeżeli opcja ta jest zaznaczona, niezarejestrowani
        użytkownicy nie będą mogli komentować wpisu. O ile nie
        publikujesz bardzo kontrowersyjnych wpisów lub takich, do
        których nie życzysz sobie komentarzy, lepiej pozostaw tę opcję
        odznaczoną. Możliwość komentowania i prowadzenia dyskusji
        zwiększa zaangażowanie użytkowników i sprawia, że chętniej
        wracają oni na stronę.

    -   Automatycznie wyłączaj możliwość komentowania artykułów
        starszych niż [określona liczba] dni — opcja zamyka możliwość
        komentowania dla wpisów, od których publikacji minęło więcej niż
        wybrana liczba dni (komentarze dodane wcześniej w dalszym ciągu
        będą wyświetlane).

    -   Włącz [wybrana liczba] poziomowe zakorzenianie komentarzy —
        opcja pozwala użytkownikom dodawać komentarze zagnieżdżone do
        określonego poziomu (tzn. jeżeli w komentarzach występują
        odpowiedzi na wcześniej dodane komentarze, to nie wyświetlają
        się one jako „płaska” lista, tylko jako drzewo). Warto
        pozostawić tę opcję włączoną, ponieważ porządkuje ona komentarze
        oraz pozwala użytkownikom prowadzić ze sobą wielowątkowe
        dyskusje, jednak nie należy też przesadzać — w większości
        przypadków wystarczy trzypoziomowe zakorzenienie.

        []

        Rysunek 14.4. Ekran ustawień dyskusji — część górna

    -   Podziel komentarze na strony zawierające po [wybrana liczba]
        komentarzy pierwszego poziomu i domyślnie wyświetlaj
        pierwszą/ostatnią ich stronę — jeżeli na stronie jest dużo
        komentarzy, warto podzielić je na kilka podstron, aby nie
        spowalniać wczytywania strony.

    -   Na górze strony wyświetlaj starsze/nowsze komentarze — opcja ta
        pozwala zdecydować, czy chcemy, aby jako pierwsze wyświetlały
        się komentarze dodane najwcześniej, czy najpóźniej.

-   Wyślij mi emaila za każdym razem, kiedy

    -   ktoś doda komentarz — otrzymasz powiadomienie o każdym nowo
        dodanym komentarzu;
    -   komentarz oczekuje na moderację — otrzymasz powiadomienie tylko
        wtedy, gdy komentarz oczekuje na moderację. Nie otrzymasz
        powiadomień o komentarzach, które zostały od razu opublikowane.

    []

    Rysunek 14.5. Ekran ustawień dyskusji — część dolna

-   Nim komentarz pojawi się na blogu
    -   Komentarze muszą zostać zatwierdzone ręcznie — będziesz musiał
        zatwierdzać do publikacji wszystkie dodawane komentarze.
          ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
          Dla świeżo upieczonych webmasterów komentarze dodawane przez użytkowników są zazwyczaj bardzo miłe i ekscytujące. Jednak gdy strona zdobędzie dużą popularność, otrzymywanie powiadomień e-mailowych za każdym razem, gdy ktoś doda komentarz, może stać się męczące. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby docelowo wyłączyć tę opcję i moderować komentarze np. jeden raz dziennie lub co drugi dzień.
          ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
    -   Inny komentarz tego samego autora musi zostać wcześniej
        zatwierdzony — jeżeli raz zatwierdzisz komentarz danego autora,
        jego kolejne komentarze będą się pojawiać na stronie od razu po
        dodaniu, bez konieczności zatwierdzania (działa tylko wtedy, gdy
        pola Podpis i Email są wypełniane przez użytkownika za każdym
        razem tak samo lub gdy jest on zalogowany).

-   Moderacja komentarzy
    -   Pozostaw komentarz do moderacji, jeżeli zawiera on [wybrana
        liczba] lub więcej odnośników — komentarze z więcej niż dwoma
        linkami praktycznie zawsze okazują się spamem.
    -   Jeżeli komentarz będzie zawierał którekolwiek z tych słów w
        swojej treści, nazwie użytkownika, jego adresie URL czy email
        lub adresie IP, zostanie on przeniesiony do kolejki do moderacji
        — jeżeli zauważysz elementy wspólne spamowych komentarzy (np.
        nazwę użytkownika, IP, domenę adresu e-mail), możesz je wpisać w
        tym polu.

-   Czarna lista komentarzy
    -   Jeżeli komentarz będzie zawierał którekolwiek z tych słów w
        swojej treści, nazwie użytkownika, jego adresie URL czy emailu
        lub adresie IP, zostanie on oznaczony jako spam — opcja podobna
        do moderacji, z tym że komentarze z wpisanymi w to pole słowami
        będą od razu oznaczane jako spam.

-   Obrazki profilowe
    -   Wyświetlanie obrazków profilowych — jeżeli opcja nie jest
        zaznaczona, obok komentarzy nie pojawią się awatary.
    -   Najwyższa dozwolona kategoria — wiek osób, do których muszą być
        dostosowane awatary. Najbezpieczniej zostawić zaznaczoną opcję
        Odpowiednie dla osób w każdym wieku. Możliwe, że nasuwa Ci się
        pytanie — skąd WordPress wie, czy dany awatar jest odpowiedni,
        czy nie? Otóż opcja ta działa w przypadku użytkowników, którzy
        posługują się awatarem dodanym za pośrednictwem serwisu
        gravatar.com. Dodając do niego swój obrazek, zaznaczają
        odpowiednią kategorię wiekową (oczywiście nie można wykluczyć,
        że ktoś przypisze nieadekwatną kategorię, niemniej jednak zdarza
        się to rzadko).

+----------------------------------------------------------------------+
| Gravatar.com                                                         |
+----------------------------------------------------------------------+
| Gravatar.com to serwis, dzięki któremu możesz ustawić jednorazowo    |
| swój awatar i później korzystać z niego w wielu zintegrowanych z nim |
| serwisach (między innymi na wszystkich stronach i blogach opartych   |
| na WordPressie). Za każdym razem, gdy komentujesz lub publikujesz    |
| wpis, Twój gravatar pojawi się automatycznie na podstawie podanego   |
| adresu e-mail.                                                       |
|                                                                      |
| Domyślna wielkość gravatarów wynosi 80x80 pikseli.                   |
+----------------------------------------------------------------------+

Co może znajdować się w gravatarach poszczególnych kategorii?

-   G — nic kontrowersyjnego ani niepokojącego;
-   PG — niegrzeczne gesty, prowokacyjnie ubrane osoby, łagodne
    przekleństwa i niezbyt brutalna przemoc;
-   R — nagość, przemoc, mocne wulgaryzmy, narkotyki;
-   X — sceny seksu, brutalna przemoc.
-   Domyślny obrazek profilowy — w tym miejscu można określić, co
    powinno znajdować się przy komentarzach użytkowników, którzy nie
    mają ustawionego awataru. Do wyboru jest kilka opcji:
    -   Tajemnicza osoba — szary kwadrat z białą postacią;
    -   Brak — nie wyświetli się żaden obrazek;
    -   Logo gravatara — wyświetli się niebieski kwadrat z białym
        znaczkiem gravatara.

Oprócz powyższych dostępnych jest jeszcze kilka rodzajów awatarów
generowanych, czyli takich, które powstają na podstawie określonej
wartości, np. numeru IP lub adresu e-mail. Obrazki są niepowtarzalne
(każdy typ ma miliony możliwych do wygenerowania kombinacji). Do wyboru
są następujące awatary:

-   Identicon — generujący wzór geometryczny:

[]

-   Wavatar — generujący obrazek geometrycznego potwora:

[]

-   MonsterID — generujący obrazek abstrakcyjnego potwora:

[]

-   Retro — generujący dwukolorowy, prosty obrazek składający się z
    kwadratów:

[]

Media

W zakładce Ustawienia mediów (rysunek 14.6) zmienisz ustawienia
dotyczące multimediów.

[]

Rysunek 14.6. Ekran ustawień mediów

Rozmiary obrazków

Gdy wyślesz na serwer zdjęcie, WordPress automatycznie utworzy kilka
jego kopii w różnych rozmiarach, które będą później wykorzystywane w
różnych miejscach strony, w zależności od używanego motywu (zdjęcie w
rozmiarze oryginalnym również pozostaje na serwerze). W zakładce
Ustawienia/Media można zdefiniować, jakie rozmiary mają mieć
poszczególne wersje zdjęć.

Generowane kopie zdjęć w różnych rozmiarach domyślnie nie zmieniają
proporcji — zdjęcie jest skalowane do dłuższej krawędzi.

Przykładowo: wgrywając na serwer poziome zdjęcie o wymiarach 1600 na
1200 pikseli przy zachowaniu domyślnych ustawień, otrzymamy miniaturę o
szerokości 150 pikseli i wysokości 113 pikseli, średnie zdjęcie o
szerokości 300 pikseli i wysokości 225 pikseli oraz duże o szerokości
1024 pikseli i wysokości 768 pikseli.

-   Rozmiar miniatury (ang. thumbnail) — miniatury są najczęściej
    wykorzystywane jako ilustracja krótkich opisów artykułów w
    archiwach, a także w galeriach zdjęć. Domyślna maksymalna szerokość
    (lub wysokość) to 150 pikseli.

W przypadku miniatury można dodatkowo zaznaczyć opcję Przytnij miniaturę
do podanych wymiarów, która spowoduje, że obrazek będzie miał wymiary
dokładnie takie, jak podane — jeżeli wgrasz zdjęcie o rozmiarze 1000 na
660 pikseli, to przy zachowaniu domyślnych ustawień zostanie ono
przeskalowane do wysokości 150 i szerokości 228, a następnie przycięte z
lewej i prawej strony o 39 pikseli.

Przykłady prezentują rysunki 14.7 i 14.8.

[]

Rysunek 14.7. Zdjęcie w oryginalnym rozmiarze i kształcie

[]

Rysunek 14.8. Miniatura przycięta do rozmiaru 150×150

Jeżeli zaznaczysz tę opcję, może się zdarzyć, że jakiś ważny element
znajdujący się przy krawędzi zdjęcia będzie niewidoczny (szczególnie na
zdjęciach o nietypowym kształcie, np. pionowych), jednak w zdecydowanej
większości przypadków przycięte miniatury sprawdzają się bardzo dobrze.

-   Średni rozmiar (ang. medium) — pośredni rozmiar zdjęcia, często
    wykorzystywany w treści artykułów (po kliknięciu otwiera się większa
    wersja). Domyślna maksymalna szerokość lub wysokość to 300 pikseli.
-   Duży rozmiar (ang. large) — największy rozmiar, zazwyczaj wyświetla
    się po kliknięciu mniejszej wersji zdjęcia (np. w galerii). Domyślna
    maksymalna szerokość lub wysokość to 1024 pikseli.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Zmiana rozmiarów w ustawieniach mediów dotyczy obrazków wgrywanych   |
| po zapisaniu nowych ustawień i nie ma wpływu na pliki, które zostały |
| wgrane wcześniej.                                                    |
|                                                                      |
| Jeżeli chcesz automatycznie zmienić rozmiary obrazków wgranych       |
| wcześniej, użyj wtyczki Regenerate Thumbnails.                       |
+----------------------------------------------------------------------+

Wysyłanie plików na serwer

-   Porządkuj wysyłane pliki w katalogi z numerami miesięcy i lat w
    nazwach — jest to bardzo przydatna opcja, pozwalająca na utrzymanie
    porządku w plikach na serwerze. Gdy jest zaznaczona, pliki zapisują
    się w katalogach ze względu na miesiąc wgrania (np.
    ../wp-content/uploads/2015/02/). W przeciwnym razie wszystkie pliki
    trafiają do jednego katalogu (../wp-content/uploads/).

Bezpośrednie odnośniki

W zakładce Ustawienia bezpośrednich odnośników (rysunek 14.9) zmienisz
ustawienia dotyczące adresów URL.

[]

Rysunek 14.9. Ekran ustawień bezpośrednich odnośników

Popularne ustawienia

Ta część ustawień zawiera kilka przykładowych schematów budowy adresów
URL wpisów.

-   Prosty (www.adres-strony.pl/?p=123) — nie mówi zbyt wiele o treści
    wpisu ani użytkownikom, ani robotom wyszukiwarek.
-   Dzień i nazwa (www.adres-strony.pl/2015/04/07/przykladowy-wpis/) —
    odpowiedni w przypadku, gdy istotna jest data wpisu (np. w serwisach
    informacyjnych, kalendarzach wydarzeń, aktualnościach), jednak w
    przypadku treści ponadczasowych, np. artykułów tematycznych, lepiej
    go nie stosować, ponieważ może zmniejszyć „klikalność” danego wpisu
    (użytkownicy wolą czytać nowe treści, a nie te sprzed kilku lat).
-   Miesiąc i nazwa (www.adres-strony.pl/2015/04/przykladowy-wpis/) —
    jak wyżej.
-   Liczbowy (www.adres-strony.pl/archiwa/123) — podobnie jak pierwszy
    schemat, nie mówi nic o treści wpisu.
-   Nazwa wpisu (www.adres-strony.pl/przykladowy-wpis/) — adresem jest
    sama skrócona nazwa wpisu. W większości przypadków jest to
    najbardziej odpowiednia struktura linków.
-   Własny format.

W ostatnim polu możesz samodzielnie określić budowę adresów URL na
swojej stronie, korzystając z dostępnych znaczników. Pomiędzy
znacznikami możesz wstawiać separatory. Zazwyczaj w tej roli używa się
ukośnika (/), jednak możliwe jest zastosowanie innych, np. myślnika.

Tabela 14.1. Znaczniki przydatne podczas ustalania budowy adresu URL

  ------------ ---------------------------------------- ---------------
  Znacznik     Znaczenie                                Przykład
  %year%       Rok dodania wpisu                        2015
  %monthnum%   Miesiąc dodania wpisu (zapis liczbowy)   11
  %day%        Dzień dodania wpisu (zapis liczbowy)     23
  %hour%       Godzina dodania wpisu                    14
  %minute%     Minuta dodania wpisu                     43
  %second%     Sekunda dodania wpisu                    55
  %post_id%    Numer ID wpisu                           246
  %postname%   Nazwa skrócona wpisu                     witaj-swiecie
  %category%   Nazwa skrócona kategorii wpisu           wydarzenia
  %author%     Nazwa skrócona autora wpisu              redakcja
  ------------ ---------------------------------------- ---------------

W każdej strukturze powinien zostać użyty znacznik %postname% lub
%post_id% — jako jedyne pozwalają one na jednoznaczną identyfikację
wpisu.

Jeżeli użyjesz w adresie znacznika %category%, wpisy należące do wielu
kategorii jednocześnie będą dostępne pod kilkoma adresami, zgodnie z
przypisanymi kategoriami. Przykładowo wpis „Zapraszamy na wieczór
poetycki”, dodany do kategorii Aktualności oraz Wydarzenia, będzie
dostępny pod adresami:

-   www.adres-strony.pl/aktualnosci/zapraszamy-na-wieczor-poetycki,
-   www.adres-strony.pl/wydarzenia/zapraszamy-na-wieczor-poetycki.

Nie jest to dobre rozwiązanie z punktu widzenia pozycjonowania
(zduplikowana treść), dlatego jeżeli często przypisujesz wpisy do kilku
kategorii, lepiej nie umieszczaj w adresie URL znacznika %category%.

Opcjonalne ustawienia

W tej części ustawień można zmienić aliasy kategorii i tagów. Domyślnym
aliasem dla kategorii jest słowo „category”, a dla tagów — „tag”.

Przykładowo, domyślny adres archiwum kategorii wydarzenia wygląda
następująco: www. adres-strony.pl/category/wydarzenia. Po wpisaniu
aliasu „kategoria” adres będzie wyglądał tak:
www.adres-strony.pl/kategoria/wydarzenia.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Gdy zdecydujesz się na określoną strukturę permalinków               |
| (bezpośrednich odnośników — adresów URL odnoszących się do           |
| konkretnych wpisów lub innych zasobów), nie powinieneś jej później   |
| zmieniać bez wyraźnego powodu. Możesz stracić wypracowane pozycje w  |
| wyszukiwarkach oraz moc pochodzącą z linków kierujących do wpisów    |
| pod starymi adresami.                                                |
|                                                                      |
| Jeżeli jednak taka zmiana okaże się niezbędna, koniecznie zastosuj   |
| przekierowania 301 ze starych adresów na nowe.                       |
+----------------------------------------------------------------------+

Prywatność

W zakładce Prywatność (rysunek 14.10) znajdziemy informacje na temat
obowiązku publikacji polityki prywatności. Mamy także możliwość zmiany
strony z jej treścią lub utworzenia nowej. WordPress domyślnie generuje
taką stronę — znajdziesz ją w menu Strony, zapisaną jako szkic.

[]

Rysunek 14.10. Ekran ustawień prywatności

Rozdział 15. Motywy

Tuż po instalacji w WordPressie zainstalowane są trzy motywy domyślne —
Twenty Seventeen, Twenty Sixteen oraz Twenty Nineteen (domyślnie
włączony). Są to proste motywy, nadające się do zaprezentowania
nieskomplikowanej treści: informacyjnej strony internetowej lub bloga.

Każdego roku (począwszy od 2010) zespół twórców WordPressa wydaje nowy
motyw domyślny, nazwany numerem danego roku (np. w roku 2017 motywem
domyślnym WordPressa jest Twenty Seventeen). Wyjątkiem był rok 2018, w
którym nie został wydany nowy motyw.

Motyw domyślny można w każdej chwili zastąpić innym.

Jak dodać motyw?

Jeżeli chcesz dodać nowy motyw do swojej strony, przejdź do zakładki
Wygląd/Motywy, a następnie wybierz opcję Dodaj nowy — zostaniesz
przeniesiony do ekranu dodawania motywów (rysunek 15.1).

[]

Rysunek 15.1. Ekran dodawania motywów

Motywy możesz wybierać z oficjalnego katalogu WordPressa, a także
wgrywać ich wersje instalacyjne bezpośrednio ze swojego komputera.

Jeżeli chcesz zainstalować motyw z oficjalnego katalogu WordPressa,
wystarczy, że go znajdziesz, używając wyszukiwarki lub filtrów,
następnie najedziesz na niego kursorem i klikniesz przycisk Zainstaluj.
Po automatycznej instalacji będziesz mógł motyw podejrzeć na żywo i
włączyć na swojej stronie.

Motywy z oficjalnego repozytorium są podzielone na kilka zakładek:

-   Wyróżnione (Featured) — 15 wyróżnionych motywów WordPressa;
-   Popularne (Popular) — motywy popularne wśród użytkowników (z dużą
    liczbą instalacji);
-   Ostatnio zmodyfikowane/Najnowsze (New) — motywy ostatnio dodane do
    repozytorium (lub ostatnio zmodyfikowane);
-   Ulubione (Favorites) — motywy oznaczone jako ulubione (opcja
    dostępna dla użytkowników zarejestrowanych w WordPress.org).

Ponadto motywy można filtrować ze względu na różne cechy — układ (np.
pasek boczny z lewej lub prawej, brak paska bocznego), właściwości (np.
obsługujące formaty wpisów, umożliwiające dodanie własnego tła) oraz
tematykę (np. wakacje lub edukacja).

Jeżeli posiadasz motyw z innego źródła (lub z oficjalnego katalogu
WordPressa, ale ściągnięty na dysk), możesz go dodać, wybierając opcję
Dodaj nowy/Wyślij motyw na serwer.

Jak znaleźć i wybrać motyw?

Znalezienie i wybranie odpowiedniego motywu dla strony nie jest sprawą
łatwą. Paradoksalnie również dlatego, że ich wybór jest ogromny. W samym
oficjalnym repozytorium WordPressa znajduje się kilka tysięcy motywów, a
co najmniej kilka razy więcej — w różnych serwisach je oferujących
(listę przykładowych stron z komercyjnymi motywami do WordPressa
znajdziesz w podrozdziale „Serwisy z motywami do WordPressa”).

Kilka wskazówek, jak wybrać odpowiedni motyw:

-   Motyw powinien pochodzić z pewnego źródła

Nigdy nie instaluj motywów pochodzących z podejrzanych stron czy
serwisów do ściągania plików. Mogą być nie tylko niedbale zrobione, ale
również zawierać wirusy i inne niepożądane fragmenty kodu. Pewne źródło
(czyli znany, renomowany serwis z motywami) to również pewność, że w
razie problemów możesz liczyć na pomoc techniczną. Uwierz nam — czasami
się bardzo przydaje!

-   Motyw powinien dobrze działać w różnych przeglądarkach i
    urządzeniach

W większości przypadków przed ściągnięciem lub zakupem wybranego motywu
możesz obejrzeć jego demo. Wypróbuj je w różnych przeglądarkach (przede
wszystkim Chrome, Safari, Opera, Firefox oraz Internet Explorer), a
także na telefonie, smartfonie oraz tablecie (a najlepiej kilku
różnych). Zwróć uwagę przede wszystkim na użyteczność szablonu — tzn.
czy żadne elementy nie zasłaniają treści oraz czy nawigacja pozwala na
swobodne przemieszczanie się pomiędzy podstronami.

Możesz ułatwić sobie pracę, korzystając z serwisu umożliwiającego
podejrzenie, jak wygląda dana strona w różnych rozdzielczościach — np.
testsize.com.

-   Motyw powinien graficznie nawiązywać do tematyki strony

Warto zadbać o to, aby użytkownik po wejściu na stronę na pierwszy rzut
oka zorientował się, czego ona dotyczy. Efekt ten można osiągnąć zarówno
poprzez wybór branżowego motywu (np. dotyczącego dzieci, sztuki,
zwierząt, finansów itp. — wiele serwisów z motywami oferuje podział
motywów według branży lub tematyki), jak i własnoręczne dostosowanie
„ogólnego” motywu poprzez zastosowanie odpowiednich zdjęć, elementów
graficznych oraz napisów.

-   Motyw powinien być dostosowany do Twoich potrzeb

Zastanów się, jaką rolę będzie odgrywać strona i jakiego typu motyw
najlepiej sprawdzi się jako jej podstawa. Obecnie na rynku można znaleźć
motywy o bardzo wielu zastosowaniach, a wybranie odpowiedniego znacząco
ułatwi budowę strony.

Najpopularniejsze z nich to:

-   motywy blogowe — najprostsze motywy, zazwyczaj posiadające stronę
    główną wyświetlającą wpisy oraz pasek boczny;
-   motywy firmowe — przystosowane do wyświetlania statycznych
    informacji na temat przedsiębiorstwa (lub organizacji);
-   motywy magazynowe — przystosowane do wyświetlania dużej ilości
    często zmieniających się treści;
-   motywy e-commerce — przystosowane do wyświetlania zawartości sklepów
    internetowych;
-   motywy mobilne — idealnie wyświetlające się na urządzeniach
    przenośnych, zazwyczaj instalowane jako uzupełnienie głównego motywu
    strony;
-   motywy fotograficzne — przystosowane do wyświetlania dużej liczby
    zdjęć;
-   motywy katalogowe — przystosowane do wyświetlania katalogów
    branżowych (np. firm, miejsc itp.).

Motyw do WordPressa — płatny czy darmowy?

Jedno i drugie rozwiązanie ma swoje wady i zalety, które wskazujemy
poniżej (tabela 15.1). Uważamy, że jako początkujący użytkownik
WordPressa, możesz spokojnie wybrać motyw darmowy. Po motyw premium
sięgnij dopiero, gdy nabędziesz umiejętności praktycznych oraz lepiej
poznasz swoje potrzeby i oczekiwania względem motywów.

Tabela 15.1. Porównanie motywów darmowych i płatnych

  --------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                        MOTYW DARMOWY                                                                                                      MOTYW PŁATNY
  Cena                  0 PLN                                                                                                              od 50 do 500 PLN
  Dokumentacja          Zazwyczaj mniej rozbudowana                                                                                        Zazwyczaj bardziej rozbudowana
  Wsparcie techniczne   Zazwyczaj go nie ma lub jest ograniczone (forum publiczne)                                                         Zazwyczaj dobrze zorganizowane i pomocne
  Funkcje               Zazwyczaj tylko podstawowe (łatwiejszy w obsłudze)                                                                 Często wiele różnych dodatkowych funkcji
  Powtarzalność         Darmowe motywy są bardzo popularne, więc musisz liczyć się z tym, że Twój konkurent będzie miał taką samą stronę   Komercyjnych motywów jest tak wiele i posiadają one takie możliwości personalizacji, że napotkanie takiej samej strony jest prawie niemożliwe
  --------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Personalizacja motywu

Aby rozpocząć dostosowywanie swojego motywu, przejdź do zakładki
Wygląd/Personalizacja (rysunek 15.2). W zakładce tej znajdziesz różne
opcje personalizacji motywu wraz z podglądem, umożliwiającym
obserwowanie zmian na stronie „na żywo” — jeszcze przed ich zapisaniem.

[]

Rysunek 15.2. Ekran personalizacji motywu

Opcje motywu występują niekiedy również w osobnej zakładce (np. Theme
Options), będącej często podmenu zakładki Wygląd. Zdarza się również, że
skorzystanie z niektórych opcji motywów wymaga zainstalowania
dodatkowych wtyczek (o czym zostaniesz powiadomiony odpowiednim
komunikatem).

Omówmy podstawowe opcje personalizacji na przykładzie motywu Twenty
Seventeen:

-   Tożsamość witryny

W tej zakładce możemy dodać do strony własne logo (po kliknięciu
przycisku Wybierz logo WordPress podpowie nam, jakiej powinno być
wielkości), a także zmienić tytuł i opis witryny.

Dodatkowo możliwe jest dodanie Ikony witryny, czyli obrazka, który
wyświetla się jako „okładka” naszej strony w przeglądarkach i
aplikacjach.

-   Kolory

Umożliwia zmianę palety kolorów wykorzystywanych w motywie. Do wyboru są
trzy warianty — lekki (domyślny), ciemny oraz własne kolory. Opcje
kolorów w motywach często są bardziej rozbudowane — niekiedy umożliwiają
nadanie wybranego koloru wielu elementom, takim jak tło, tytuły, tekst,
elementy menu itp.

-   Nagłówek mediów

Pozwala zmienić domyślne zdjęcie nagłówkowe na inne lub na film w
nagłówku (można dodać plik z dysku lub wpisać adres filmu zamieszczonego
w serwisie YouTube).

-   Menu

W tej zakładce można zarządzać Menu strony — więcej informacji na temat
menu znajdziesz w rozdziale „Menu”. Zarządzanie menu jest możliwe także
z poziomu zakładki Wygląd/Menu.

-   Widgety

W tej zakładce możesz zarządzać widgetami — więcej informacji na ich
temat znajdziesz w rozdziale „Paski boczne i widgety”. Zarządzanie
widgetami jest możliwe także z poziomu zakładki Wygląd/Widgety.

-   Statyczna strona główna

W tym miejscu możesz określić, czy chcesz, aby na stronie głównej
wyświetlały się najnowsze wpisy (aktualności), czy wybrana strona
statyczna — np. informacje ogólne na temat firmy, organizacji lub
projektu (możesz przygotować wcześniej stronę statyczną w menu Strony).

Jeżeli wybierzesz stronę statyczną, w polu Strona z wpisami możesz
wybrać, na której stronie mają być wyświetlane wpisy (wystarczy dodać
pustą stronę, np. Aktualności — WordPress automatycznie będzie
wyświetlać na niej wpisy).

Tę opcję można także zmienić w zakładce Ustawienia/Czytanie.

-   Dodatkowy CSS

Ciekawą opcją jest możliwość nadpisywania stylów CSS. W dostępnym
okienku wpisujesz style CSS dotyczące elementów, które chcesz zmienić,
dzięki czemu otrzymają one pierwszeństwo nad domyślnymi stylami Twojego
motywu.

Więcej na ten temat dowiesz się w podrozdziale „Niestandardowe style
CSS” oraz w rozdziale „Style CSS”.

Dodatkowe funkcje motywów

Motywy do WordPressa bardzo różnią się ze względu na liczbę opcji;
niektóre z nich mają ich niewiele, a inne umożliwiają zmianę dosłownie
każdego najmniejszego szczegółu. Rodzaje opcji, układ oraz nazewnictwo
pól bardzo różnią się od siebie w zależności od zastosowanego motywu.
Poniżej znajdziesz opisy przykładowych, najczęściej występujących i
najbardziej użytecznych dodatkowych funkcji dostępnych w
najpopularniejszych motywach.

-   Domyślny styl/Domyślny układ (ang. default layout)

    Opcja ta pozwala na zmianę układu całej strony, tzn. zdecydowanie,
    ile pasków bocznych ma być wyświetlanych i po której stronie części
    głównej serwisu mają się znajdować. Zazwyczaj do wyboru są
    następujące układy:

    -   brak pasków bocznych,

    -   jeden pasek boczny z prawej strony,

    -   jeden pasek boczny z lewej strony,

    -   po jednym pasku bocznym z prawej i lewej strony,

    -   dwa paski boczne z prawej strony,

    -   dwa paski boczne z lewej strony.

        []

        Jeżeli wybierzesz którąkolwiek z opcji z dwoma paskami bocznymi,
        w menu Widgety pojawi się dodatkowy pasek boczny (ang. sidebar)
        do wykorzystania.

        Niekiedy opcje motywów umożliwiają również zmianę układu stopki
        (tak aby składała się z jednego, dwóch, trzech lub czterech
        obszarów) oraz obszaru nagłówka (ang. header).

-   Ustawienia logotypu

    Wiele motywów poza dodaniem własnego logo umożliwia także ustawienie
    jego pozycji (wyrównane do lewej, do prawej lub wyśrodkowane).
    Niektóre motywy pozwalają na ustawienie dokładnej pozycji logo na
    stronie poprzez podanie odległości w pikselach od poszczególnych
    krawędzi strony.

    Niekiedy zamiast logo można wpisać dowolny tekst oraz wybrać jego
    czcionkę, kolor oraz wielkość, a także wstawić dowolny tekst lub
    opis strony poniżej logo.

-   Ikona favicon

    Oprócz wgrania własnego logo niektóre motywy udostępniają możliwość
    wgrania niestandardowej ikony favicon. Favicon to ikona, która
    wyświetla się na pasku przeglądarki obok adresu (z lewej strony)
    oraz przy nazwach serwisów na kartach przeglądarki (tabela 15.2).
    Obrazek służący jako favicon powinien mieć wielkość 16×16 lub 32×32
    piksele.

Tabela 15.2. Przykładowe ikony favicon popularnych serwisów

[]

-   Stopka (ang. footer)

W ustawieniach stopki można wstawić tekst wyświetlany na samym dole
strony (ang. custom footer/custom menu). Warto dodać w tym miejscu
informację o prawach autorskich (np. Copyright © nazwa strony lub firmy.
Wszelkie prawa zastrzeżone). Można także poinformować użytkowników o
plikach cookies lub regulaminie strony. Stopka jest także dobrym
miejscem do wstawienia informacji o dofinansowaniu projektu lub
logotypów partnerów i patronów.

-   Typografia (ang. typography)/Czcionki (ang. fonts)

    Ustawienia te, jak sama nazwa wskazuje, umożliwiają zmianę wyglądu
    różnych czcionek w serwisie. Można modyfikować:

    -   czcionkę treści strony lub zwykłego tekstu (ang. body
        font/content font),
    -   czcionkę poszczególnych nagłówków: h1, h2, h3 itp. (ang.
        headings),
    -   czcionkę menu nawigacyjnego (ang. menu font),
    -   czcionkę tytułów poszczególnych postów (ang. post title font).

    W zależności od motywu, zmienić można kolor, czcionkę, wielkość
    liter, wysokość wiersza oraz styl czcionki (np. pogrubiona lub
    pochylona).

    []

-   Tło (ang. background)

    W opcjach tła można ustawić jego kolor lub wgrać niestandardowy
    obraz i wybrać rodzaj wyświetlania:

    -   pozycja tła (wyrównanie obrazka tła do lewej, do prawej lub do
        środka),
    -   powtarzanie tła (powtarzaj, kafelkowanie, kafelkowanie w
        poziomie, kafelkowanie w pionie),
    -   zaczepienie tła (zaczepiaj lub nie zaczepiaj) — zaczepienie tła
        sprawia, że nie rusza się ono podczas przewijania strony.

-   Social Media

    Wiele motywów umożliwia automatyczną integrację strony z portalami
    społecznościowymi na dwa sposoby — poprzez dodanie przycisków
    Podziel się oraz połączenie strony z profilami na portalach
    społecznościowych za pomocą linków.

    W pierwszym przypadku (przyciski Podziel się) wystarczy jedynie
    zaznaczyć, które opcje dzielenia się treścią chcemy udostępnić na
    naszej stronie (w postach i na stronach). Do wyboru jest zazwyczaj
    Facebook, Twitter, Google+ oraz powiadomienie przez email, a czasami
    również inne, takie jak Reddit, LinkedIn, Tumblr, Pinterest,
    Instagram itp. W zależności od motywu przyciski te stają się
    widoczne na dole lub na górze każdego wpisu.

    []

    Druga metoda polega na wpisaniu adresów URL swoich profili w różnych
    serwisach społecznościowych, dzięki którym użytkownicy będą mogli
    bez problemu trafić na nie z poziomu strony internetowej. Poza
    standardowymi portalami (wymienionymi powyżej) w ustawieniach można
    wpisać jeszcze kilka innych adresów — np. kanału RSS, newslettera
    oraz kanału YouTube i Vimeo.

    Linki do portali społecznościowych (w formie ikon) pojawiają się
    najczęściej w obszarze nagłówka (na samej górze) lub stopki strony
    (na samym dole).

-   Slider/Slideshow

    Bardzo popularną opcją dostępną w wielu motywach jest slider (ang.
    slideshow), czyli obszar z pokazem slajdów (rysunek 15.3). Slajdami
    mogą być grafiki i zdjęcia, zazwyczaj są one opatrzone podpisami, a
    za ich pośrednictwem można przejść do poszczególnych podstron.
    Ponadto zazwyczaj obecnymi elementami slidera są strzałki i kropki
    nawigacyjne, za pomocą których można przechodzić pomiędzy
    poszczególnymi slajdami. Slider wyświetlany jest zwykle na stronie
    głównej jako element dekoracyjny i informacyjny. Niekiedy slidery
    można wstawiać również do widgetów paska bocznego.

    []

    Rysunek 15.3. Przykładowy slider

    Opcje sliderów umożliwiają zazwyczaj ustawienie:

    -   położenia slidera (ang. slider placement) — np. tylko na stronie
        głównej, na wszystkich lub wybranych stronach;
    -   szybkości przełączania slajdów (ang. speed) — po ilu sekundach
        (lub milisekundach) slajd ma się zmienić na kolejny;
    -   rodzaju przejścia (ang. slide function) — w jaki sposób mają się
        zmieniać poszczególne slajdy (np. przewijanie w górę — scroll
        up, przewijanie w dół — scroll down, znikanie — fade);
    -   wielkości slajdu — wysokości (ang. height) oraz szerokości (ang.
        width);
    -   treści slajdów — tytułów (ang. title), opisów (ang. description)
        oraz napisów na przyciskach (ang. button).

-   Ścieżka nawigacyjna (ang. breadcrumbs)

    Niektóre motywy umożliwiają włączenie wyświetlania ścieżek
    nawigacyjnych (ang. breadcrumbs) dla poszczególnych podstron
    serwisu. To rozwiązanie bardzo przydatne, gdyż znacząco ułatwia
    użytkownikowi odnalezienie się na stronie, szczególnie w przypadku,
    gdy rozpoczyna przeglądanie od strony innej niż główna.

    []

-   Kod śledzenia (ang. tracking code)

    Niektóre motywy umożliwiają wstawienie kodu śledzenia (np. Google
    Analytics) w ustawieniach motywu. Jest to bardzo użyteczna opcja,
    ponieważ dzięki niej nie trzeba dodawać go w szablonie ani
    instalować dodatkowych wtyczek. Wystarczy jednorazowo wklejony kod,
    aby automatycznie śledzone były wszystkie podstrony serwisu.

-   Nawigacja i menu

    Większość motywów za pośrednictwem opcji szablonu umożliwia zmianę
    różnych ustawień dotyczących menu i nawigacji na stronie. Wśród nich
    można wyróżnić kilka takich, które powtarzają się dość często:

    -   przyklejenie głównego, górnego menu (ang. sticky menu), dzięki
        czemu będzie ono widoczne nawet wtedy, gdy użytkownik przewinie
        stronę w dół;
    -   wyświetlenie przycisku Powrót do góry (ang. scroll to top),
        który pojawi się, gdy użytkownik przewinie stronę w dół;
    -   wyświetlanie przycisków Poprzedni/Następny w postach (ang.
        previous/next);
    -   wyświetlanie wyszukiwarki w górnym menu (ang. searchbox).

Serwisy z motywami do WordPressa

Poniżej znajdziesz tabelę z listą najpopularniejszych serwisów
oferujących motywy do WordPressa (tabela 15.3). Pamiętaj, aby kupować je
wyłącznie ze sprawdzonych źródeł. Większość z serwisów oferuje również
darmowe motywy, które warto przetestować przed zdecydowaniem się na
zakup motywu płatnego.

Tabela 15.3. Wybrane serwisy z komercyjnymi motywami do WordPressa

+----------------------------------+----------------------------------+
| Wybrane serwisy z motywami do    |                                  |
| WordPressa                       |                                  |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: ThemeForest       |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: themeforest.net           |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 12 000       |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 13 – 1000 $                |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: TemplateMonster   |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: www.templatemonster.com   |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 2000         |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 45 – 90 $                  |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: CreativeMarket    |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres:                           |
|                                  | http://www.creativemarket.com    |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 4000         |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 2 – 500 $                  |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: MojoThemes        |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: www.mojo-themes.com       |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 1200         |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 6 – 59 $                   |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: MyThemeShop       |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: mythemeshop.com           |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 125          |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 0 – 45 $                   |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: ElegantThemes     |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: elegantthemes.com         |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 90           |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 89 $ za roczny dostęp do   |
|                                  | wszystkich motywów (lub 249 $    |
|                                  | za dożywotnią licencję na        |
|                                  | wszystkie motywy)                |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: Templatic         |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: templatic.com             |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 90           |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 49 – 99 $ (lub 299 $ za    |
|                                  | dożywotnią licencję na wszystkie |
|                                  | motywy)                          |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: WpZoom            |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: www.wpzoom.com            |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 40           |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 69 $ (lub 99 – 199 $ za    |
|                                  | roczny dostęp do wszystkich      |
|                                  | motywów)                         |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: HappyThemes       |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: www.happythemes.com       |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 25           |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 39 $ (lub 49 $ za roczny   |
|                                  | dostęp do wszystkich motywów)    |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: ThemeIsle         |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: themeisle.com             |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: ok. 50           |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: od 89 $ za roczny dostęp   |
|                                  | do wszystkich motywów            |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: ThemeAlley        |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: www.themealley.com        |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba motywów: 2 zestawy po 9   |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 35 $ – 55 $ za zestaw      |
+----------------------------------+----------------------------------+

Więcej serwisów z komercyjnymi motywami do WordPressa znajdziesz na
stronie https:// wordpress.org/themes/commercial/.

Warto zwrócić uwagę na licencję, jaką oferują twórcy motywów. W
niektórych przypadkach motyw możesz wykorzystać tylko raz, na jednej
stronie docelowej, a w innych możesz z niego korzystać wielokrotnie w
różnych projektach.

Kupując motyw, zazwyczaj otrzymujemy dożywotnie prawo do korzystania z
niego (na jednej lub wielu stronach), ale tylko roczne wsparcie
techniczne i darmowe aktualizacje. To oznacza, że aby móc aktualizować
motyw po upływie 12 miesięcy, musimy przedłużyć na niego licencję.

Niestandardowe style CSS

Motywy w zależności od stopnia zaawansowania posiadają liczne opcje
personalizacji — w wielu można zmieniać układy, kolory, czcionki i
mnóstwo innych detali. Jednak czasami okazuje się to niewystarczające.

Wtedy na pomoc przychodzą style CSS, dzięki którym można zmienić niemal
każdy element wyglądu strony internetowej (oprócz plików graficznych),
nie zmieniając kodów źródłowych strony.

Arkusz stylów CSS to lista dyrektyw (tzw. reguł) ustalających, w jaki
sposób ma zostać wyświetlana przez przeglądarkę internetową zawartość
wybranego elementu (lub elementów) (X)HTML lub XML. Można w ten sposób
opisać wszystkie pojęcia odpowiedzialne za prezentację elementów
dokumentów internetowych, takie jak rodzina czcionek, kolor tekstu,
marginesy, odstęp międzywierszowy lub nawet pozycja danego elementu
względem innych elementów bądź okna przeglądarki. (…)

CSS został stworzony w celu odseparowania struktury dokumentu od formy
jego prezentacji. Separacja ta zwiększa zakres dostępności witryny,
zmniejsza zawiłość dokumentu, ułatwia wprowadzanie zmian w strukturze
dokumentu.

CSS ułatwia także zmiany w renderowaniu strony w zależności od
obsługiwanego medium (ekran, palmtop, dokument w druku, czytnik
ekranowy). Stosowanie zewnętrznych arkuszy CSS daje możliwość zmiany
wyglądu wielu stron naraz bez ingerowania w sam kod (X)HTML, ponieważ
arkusze mogą być wspólne dla wielu dokumentów.

Źródło: pl.wikipedia.org

Wprowadzanie zmian w znajdujących się na serwerze oryginalnych plikach
zawierających style CSS jest ryzykowne i niezalecane. Do wyboru są dwie
bezpieczne możliwości:

-   stworzenie motywu potomnego, zawierającego zmienione style CSS;
-   skorzystanie z opcji Dodatkowy CSS, pozwalającej na określenie
    własnych stylów CSS, ale bez ingerencji w pliki źródłowe.

Zasada działania Dodatkowy CSS jest bardzo prosta. W odpowiednim miejscu
wpisujesz style CSS dotyczące elementów, które chcesz zmienić, dzięki
czemu otrzymują one pierwszeństwo nad domyślnymi stylami Twojego motywu.

Przykładowo:

1.  Czcionka nagłówków wpisów w Twoim motywie ma kolor zielony.

2.  Chcesz, aby miała kolor niebieski.

3.  Odnajdujesz informację, który selektor jest odpowiedzialny za wygląd
    tytułów wpisów w Twoim szablonie (z dalszej części dowiesz się, jak
    to zrobić).

4.  Wpisujesz w polu Dodatkowy CSS fragment kodu ustawiający kolor
    tytułów na niebieski. Prawdopodobnie będzie wyglądał tak jak
    poniżej:

        h1 {

        font-color: #0000FF;

        }

5.  Zapisujesz zmiany i odświeżasz stronę.

6.  Nagłówki zmieniły kolor na niebieski.

Są niebieskie, pomimo że zgodnie z plikiem stylów CSS znajdującym się na
serwerze cały czas powinny być zielone. Na tym właśnie polega magia
Dodatkowy CSS (ang. Custom CSS). Nic nie zmieniasz w pliku, a możesz
wprowadzać w stylach CSS wszystkie zmiany, jakich zapragniesz.

Powyższe rozwiązanie jest praktyczne również dlatego, że nie tracisz
swoich modyfikacji CSS po aktualizacji motywu — jego pliki mogą zostać
nadpisane w każdej chwili, a kod Dodatkowy CSS pozostaje bez zmian.

Opcja Custom CSS dostępna jest jako zakładka personalizacji motywu
(rysunek 15.4), więc w pierwszej kolejności sprawdź, czy Twój motyw ją
obsługuje. Jeżeli nie — nic nie szkodzi — dostępnych jest wiele wtyczek,
które umożliwiają dodawanie własnych stylów CSS, posiadających szereg
dodatkowych opcji (np. dodawania stylów CSS do konkretnych stron lub
wpisów).

[]

Rysunek 15.4. Okno wprowadzania niestandardowych stylów CSS w trybie
Personalizacji

Krótki przewodnik po stylach CSS znajdziesz w rozdziale „Style CSS”.

Rozdział 16. Wtyczki

WordPress w podstawowej wersji posiada wiele przydatnych funkcji, jednak
nie dla wszystkich zastosowań okazują się one zadowalające. Na szczęście
99% problemów rozwiązują wtyczki, których w samym oficjalnym katalogu
WordPress.org jest obecnie ponad 55 000 (a liczba ta sukcesywnie się
zwiększa).

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Wtyczka to dodatkowy moduł do podstawowej wersji WordPressa, który rozszerza jego możliwości o nowe funkcje. Odpowiednio dobierając wtyczki na swojej stronie, można tworzyć serwisy o bardzo różnorodnych funkcjonalnościach.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Instalacja wtyczek

Jeżeli chcesz dodać nową wtyczkę do swojej strony, przejdź do zakładki
Wtyczki/Dodaj nową (rysunek 16.1).

[]

Rysunek 16.1. Ekran dodawania wtyczek

Wtyczki możesz wybierać z oficjalnego katalogu WordPressa, a także
wgrywać wersje instalacyjne wtyczek bezpośrednio ze swojego komputera.

Jeżeli chcesz zainstalować wtyczkę z oficjalnego katalogu WordPressa,
wystarczy, że ją znajdziesz, używając wyszukiwarki lub tagów, i
klikniesz przycisk Zainstaluj teraz.

Po automatycznej instalacji będziesz mógł włączyć wtyczkę.

Na uwagę zasługuje link Szczegóły, znajdujący się przy przycisku
instalacji każdej wtyczki. Po jego kliknięciu ukazuje się okno z
informacjami na jej temat. Znajdziemy w nim opis, najczęściej zadawane
pytania, historię wersji, zrzuty ekranu oraz oceny wtyczki.

Jeżeli posiadasz wtyczkę z innego źródła (lub paczkę instalacyjną
wtyczki pochodzącej z oficjalnego katalogu wtyczek WordPressa, ale
ściągniętą na dysk), możesz ją dodać, wybierając opcję Wyślij wtyczkę na
serwer.

Zarządzanie wtyczkami

Do zarządzania już zainstalowanymi wtyczkami służy zakładka
Wtyczki/Zainstalowane wtyczki w panelu administracyjnym (rysunek 16.2).
Znajduje się w niej lista wtyczek z ich krótkimi opisami, nazwą wersji
oraz informacją o autorze, a także operacjami, które można na nich
wykonać.

[]

Rysunek 16.2. Ekran zarządzania wtyczkami

Wtyczki można:

-   Włączyć lub wyłączyć — operacja powoduje uaktywnienie bądź
    dezaktywację danej wtyczki.
-   Usunąć — operacja powoduje całkowite usunięcie wtyczki z serwera
    plików (dozwolona tylko na wyłączonych wtyczkach).
-   Edytować — operacja pozwala na edycję kodu źródłowego wtyczki
    (niezalecane dla początkujących użytkowników).
-   Aktualizować — operacja pozwala na uaktualnienie wtyczki do
    najnowszej wersji (więcej informacji o aktualizacjach wtyczek
    znajdziesz w rozdziale „Aktualizacje”, w podrozdziale „Aktualizacja
    wtyczek”).

Ponadto — analogicznie do innych zakładek, w których można zarządzać
elementami strony opartej na systemie WordPress — istnieje możliwość
wykonania działań na wielu wtyczkach naraz. Zaznaczone wtyczki można
jednocześnie włączyć, wyłączyć, zaktualizować oraz usunąć.

Włączone wtyczki oznaczone są błękitnym tłem, a nieaktywne — białym.

Domyślnie w WordPressie zainstalowane (ale nie włączone) są dwie wtyczki
— Aksimet oraz Hello Dolly.

Hello Dolly to pomysł twórcy WordPressa na oddanie hołdu Louisowi
Armstrongowi, a zarazem sposób na pokazanie początkującym użytkownikom
mechanizmu działania wtyczek. Po włączeniu wyświetla losowy wers z
piosenki Hello Dolly w prawym górnym rogu panelu administracyjnego.

Z kolei wtyczka Aksimet jest już o wiele bardziej przydatna — służy do
odfiltrowywania spamowych komentarzy. Korzystanie z niej jest płatne w
przypadku stron o charakterze komercyjnym (5 – 9$ miesięcznie). Jest
darmowa dla blogów osobistych (można wpłacić dobrowolną donację na walkę
ze spamem).

Jak znaleźć i wybrać wtyczkę?

Zarówno w oficjalnym katalogu wtyczek WordPressa, jak i w innych
serwisach, znajduje się tak wiele wtyczek, że czasami trudno znaleźć
odpowiednią. W tym podrozdziale dowiesz się, jak szukać, aby znaleźć to,
czego potrzebujesz.

Przede wszystkim zastanów się, co wtyczka, której szukasz ma robić i
wypisz na kartce najlepiej opisujące ją słowa kluczowe. Frazy muszą być
w języku angielskim, gdyż to właśnie w nim opracowano najwięcej wtyczek
(w porównaniu z angielskojęzycznymi zasobami polskich wtyczek jest
zaledwie garstka).

Na przykład, jeżeli szukasz wtyczki, która ma rozbudować Twoją stronę o
formularz kontaktowy, najlepszą frazą kluczową będzie contact form,
contact us form itp.

Kolejną dobrą praktyką jest spisanie wszystkich funkcji, które wtyczka
powinna posiadać.

Mając listę słów kluczowych oraz pożądanych funkcji, w pierwszej
kolejności skieruj się do oficjalnego katalogu wtyczek WordPressa,
dostępnego pod adresem https://WordPress.org/plugins (rysunek 16.3) i
wpisz wybraną frazę kluczową do okienka wyszukiwania, znajdującego się
w prawym górnym rogu.

[]

Rysunek 16.3. Repozytorium wtyczek WordPressa

Otrzymasz listę wtyczek, które najlepiej pasują do Twojego hasła.
Przejrzyj ją i wybierz te, które Twoim zdaniem są najbardziej
odpowiednie. Porównaj opisy ich możliwości z listą funkcji, którą
stworzyłeś.

Gdy szukasz skomplikowanych rozwiązań, może okazać się, że jedna wtyczka
nie będzie miała wszystkich potrzebnych funkcjonalności. Nic jednak nie
stoi na przeszkodzie, aby zainstalować dwie lub więcej, wzajemnie się
uzupełniających. Ważne jednak, aby dokładnie sprawdzić, czy odpowiednio
ze sobą współdziałają. W tym celu trzeba włączyć je i przetestować
serwis pod kątem poprawności funkcjonowania.

Z kolei przy prostych wyszukiwaniach najprawdopodobniej okaże się, że
funkcje, których oczekujesz, posiada więcej niż jedna wtyczka (czasami
nawet kilkanaście lub kilkadziesiąt). Jak wybrać spośród nich najlepszą?

Weź pod uwagę następujące czynniki:

-   Liczba instalacji

Jednym z najbardziej miarodajnych wskaźników jakości wtyczki jest liczba
aktywnych instalacji. Jeżeli wtyczka ma ich więcej niż kilka tysięcy,
oznacza to, że działa i sprawdza się na wielu stronach.

-   Oceny i komentarze

Drugim ważnym wskaźnikiem są oceny wtyczki i komentarze do niej.
Oczywiście im więcej pozytywnych ocen, tym lepiej, ale nawet jeśli dana
wtyczka ma kilka ocen negatywnych, nie musisz od razu się zniechęcać —
czasami zdarza się, że wystawiły je osoby, które nie potrafiły z niej
skorzystać. Mogło się też zdarzyć, że po prostu nie pasowała do danego
zastosowania.

-   Forum wsparcia

Aby poczytać o problemach, jakie inni użytkownicy mają z daną wtyczką,
skieruj się do forum wsparcia (ang. support). Jeżeli znajdziesz tam dużo
nierozwiązanych wątków, wskazujących na to, że autor wtyczki przez
dłuższy czas nie odpowiada na pytania użytkowników, może się okazać, że
w problematycznej sytuacji również zostaniesz pozostawiony sam sobie.

-   Wersja WordPressa i ostatnia aktualizacja

Czynnikiem, na który również należy zwrócić uwagę, jest wersja
WordPressa, z którą kompatybilna jest wtyczka (najlepiej, aby była to
jedna z ostatnich wersji) oraz jej ostatnia aktualizacja. Brak
aktualizacji w ciągu ostatniego roku może oznaczać, że została
porzucona, a jej dalszy rozwój został wstrzymany.

-   Screeny

Świetnym uzupełnieniem do ogólnego opisu wtyczki są przykładowe zrzuty
ekranu (ang. screenshots), zazwyczaj dostępne poniżej niego. Dowiesz się
z nich, jak wygląda wtyczka i będziesz mógł ocenić na pierwszy rzut oka,
czy Ci się podoba, czy nie. Screeny są w stanie powiedzieć czasami
więcej niż długi i szczegółowy opis.

-   Testy

Na koniec, gdy wybierzesz już wstępnie kilka odpowiadających Ci wtyczek,
zainstaluj każdą z nich po kolei na swojej stronie (w wersji roboczej
lub na stronie testowej) i „na żywym organizmie” wypróbuj, która
najbardziej Ci odpowiada.

Jeżeli nie możesz znaleźć odpowiedniej wtyczki w oficjalnym katalogu,
który nie posiada zbyt zaawansowanego systemu wyszukiwania, możesz
poszukać w innych źródłach, np. wpisując do wyszukiwarki Google
„WordPress plugin +fraza”. W wynikach powinny pojawić się zarówno
wtyczki z repozytorium, jak i innych serwisów.

Z kolei wpisując „WordPress best plugins +fraza”, możesz natrafić na
listy najlepszych wtyczek z danej dziedziny, stworzone przez
wordpressowych blogerów oraz redaktorów serwisów o WordPressie. Takie
zestawienia mogą być świetnym źródłem inspiracji i informacji na temat
dostępnych wtyczek.

Serwisy z wtyczkami do WordPressa

Oprócz oficjalnego katalogu istnieje wiele serwisów oferujących wtyczki
(zazwyczaj płatne). Dwa najpopularniejsze z nich to CodeCanyon oraz
WPMUDEV (tabela 16.1).

Tabela 16.1. Wybrane serwisy z wtyczkami do WordPressa

+----------------------------------+----------------------------------+
| Wybrane serwisy z wtyczkami do   |                                  |
| WordPressa                       |                                  |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: CodeCanyon        |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: codecanyon.net            |
|                                  |                                  |
|                                  | Liczba wtyczek: ok. 7000         |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 5 – 1000 $                 |
|                                  |                                  |
|                                  | Rodzaje wtyczek: e-commerce,     |
|                                  | aukcje, kalendarze, formularze,  |
|                                  | fora, galerie, elementy          |
|                                  | interfejsu, multimedia,          |
|                                  | członkostwo, biuletyny, SEO,     |
|                                  | społeczności, narzędzia, widgety |
|                                  | i wiele innych                   |
+----------------------------------+----------------------------------+
| []                               | Nazwa serwisu: WPMUDEV           |
|                                  |                                  |
|                                  | Adres: wpmudev.org               |
|                                  |                                  |
|                                  | Ceny: 49 $ miesięcznie (za       |
|                                  | wszystkie wtyczki i motywy)      |
|                                  |                                  |
|                                  | Rodzaje wtyczek: e-commerce,     |
|                                  | biznes, członkostwo, marketing,  |
|                                  | SEO, społeczności, buddypress,   |
|                                  | multisite                        |
+----------------------------------+----------------------------------+

Rozdział 17. Aktualizacje

Prowadząc stronę internetową opartą na WordPressie, na pewno już po
kilku dniach dostrzeżesz w znajdującym się po lewej stronie ekranu menu
panelu administracyjnym pomarańczowe kółko z liczbą aktualizacji do
wykonania. Choć z pozoru może się to wydawać nieistotne, warto
systematycznie wykonywać aktualizacje, nie bagatelizować ich i nie
odkładać wiecznie na później.

Dlaczego warto robić aktualizacje?

-   Zarówno sam WordPress, jak i większość dodatków, takich jak wtyczki
    czy szablony, nie są gotowymi produktami, nad którymi wszelkie prace
    zostały zakończone. Są sukcesywnie rozwijane, ulepszane i
    dostosowywane do preferencji użytkowników. Aktualizuj je, aby móc
    korzystać z tych najnowszych, dopiero co wprowadzonych możliwości.
-   Ponieważ większość szablonów i wtyczek jest rozwijanych i
    ulepszanych, te długo nieaktualizowane mogą przestać być
    kompatybilne z nowymi, dopiero co zainstalowanymi.
-   Aktualizacje usuwają błędy i niedociągnięcia znalezione przez
    twórców, a także zgłoszone przez użytkowników. Jeżeli chcesz
    korzystać z najbardziej zbliżonych do ideału wersji swoich szablonów
    i wtyczek — wykonuj regularnie aktualizacje.
-   Co najważniejsze: aktualizacje często usuwają błędy związane z
    bezpieczeństwem. Jeżeli nie chcesz narazić swojej strony na ataki
    hakerów, musisz pamiętać o aktualizacjach.
      ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Uwaga!
      Podczas aktualizacji WordPress nadpisuje pliki źródłowe aktualizowanych elementów (kasuje stare i zastępuje nowymi). Jeżeli dokonywałeś w nich jakichkolwiek modyfikacji, zostaną one bezpowrotnie utracone. Dotyczy to zarówno rdzenia, jak i wszystkich zmodyfikowanych szablonów i wtyczek.
      ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wszelkie informacje na temat aktualizacji Twojej strony, w tym listy
dostępnych aktualizacji (rdzenia, wtyczek, motywów oraz tłumaczeń),
znajdziesz w zakładce Kokpit/Aktualizacje (prawie na samej górze menu
panelu administracyjnego) — rysunek 17.1.

[]

Rysunek 17.1. Ekran zarządzania aktualizacjami

Aktualizacja rdzenia

Jeżeli Twój WordPress wymaga aktualizacji, zostaniesz o tym
poinformowany poprzez specjalny komunikat wyświetlający się w górnej
części panelu administracyjnego (Już jest dostępny! WordPress [numer
wersji]! Zaktualizuj teraz).

W większości przypadków nie musisz nic robić — wystarczy jedno
kliknięcie, aby WordPress zaktualizował się samoistnie. Uruchomienie
aktualizacji nie wpływa na funkcjonowanie strony (na czas aktualizacji,
która trwa zazwyczaj kilka sekund, serwis przechodzi w stan
konserwacji).

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zanim przystąpisz do aktualizacji, zapoznaj się ze wskazówkami z rozdziału „Aktualizacje”, podrozdziału „Bezpieczna aktualizacja”.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jeżeli to nie zadziałało lub z jakiegoś powodu chcesz wykonać
aktualizację ręczną, postępuj zgodnie z poniższymi instrukcjami:

1.  Upewnij się, że wykonałeś backup strony.
2.  Pobierz najnowszą paczkę instalacyjną WordPressa ze strony
    http://pl.WordPress.org.
3.  Wejdź do katalogu na dysku, w którym zapisałeś paczkę instalacyjną i
    rozpakuj ją.
4.  Wyłącz wszystkie wtyczki.
5.  Zaloguj się na swój serwer FTP.
6.  Skasuj z serwera katalogi:
    -   wp-includes,
    -   wp-admin.
7.  Na ich miejsce wgraj katalogi z nowej paczki instalacyjnej o tych
    samych nazwach.
8.  Nadpisz zawartość starego katalogu wp-content zawartością nowego
    katalogu o tej samej nazwie (ale nie usuwaj żadnych znajdujących się
    w tym katalogu plików — zastąp tylko te, które znajdują się również
    w nowej wersji).
9.  Nadpisz pliki znajdujące się w katalogu głównym WordPressa (nie
    ruszaj pliku wp-config.php).
10. Zaloguj się do panelu administracyjnego.
11. Jeżeli zajdzie taka potrzeba, zaktualizuj bazę danych (postępuj
    zgodnie z instrukcjami na ekranie) lub uruchom skrypt aktualizacji
    ręcznie, wpisując adres http://twojastrona.pl/ wp-admin/upgrade.php.
12. Wyczyść pamięć podręczną przeglądarki.
13. Włącz ponownie wtyczki.
14. Sprawdź, czy strona działa poprawnie (w szczególności zwróć uwagę na
    menu, widgety, wtyczki i ustawienia motywu).
15. Gotowe!

Wskazówki dotyczące problemów z aktualizacją

W panelu administracyjnym cały czas wyświetla się komunikat o nieudanej
aktualizacji (Briefly Unavailable for Scheduled Maintenance).

Najprawdopodobniej w wyniku przerwanej lub niedokończonej aktualizacji
na serwerze pozostał plik .maintenance, tworzący się tymczasowo podczas
procesu automatycznej instalacji. Zaloguj się na serwer FTP i skasuj go.
Znajdziesz go w katalogu głównym WordPressa. Jeżeli go nie widzisz,
włącz w swoim kliencie FTP opcję wyświetlania plików tymczasowych.

Strona nie działa prawidłowo? Sprawdź wtyczki!

Powodem wielu błędów po aktualizacji są wtyczki, które przestały być
kompatybilne z najnowszą wersją WordPressa. Aby sprawdzić, która wtyczka
powoduje problem, wyłącz je wszystkie, a następnie włączaj po kolei
każdą z nich i sprawdzaj działanie strony.

Strona przestała działać… wyświetla się komunikat zawierający w treści
odniesienie do katalogu z wtyczką lub motywem

Zdarzają się sytuacje, w których po aktualizacji jednej wtyczki
przestaje działać cała strona. Najczęściej objawia się to białym ekranem
wyświetlającym komunikat o błędzie. Jeżeli w tym komunikacie znajdziesz
odniesienie do katalogu z wtyczką, którą właśnie zaktualizowałeś (lub
inną, która być może przestała być kompatybilna z tą właśnie
aktualizowaną), najszybszym sposobem przywrócenia działania strony
będzie zalogowanie się do serwera przez FTP i ręczne „odpięcie” wtyczki
poprzez zmianę nazwy jej folderu.

Na przykład, jeśli masz problem z wtyczką Popup Maker, odnajdź katalog
popup-maker (będzie się znajdował w lokalizacji …/wp-content/plugins) i
zmień jego nazwę, np. dodając podkreślenie (_) z przodu.

Uwaga! Jeżeli strona nie działa, ale nie wyświetla żadnego komunikatu o
błędzie lub w treści tego komunikatu nie ma wskazanego folderu, sprawdź
logi serwera (zazwyczaj znajdziesz je w panelu administratora swojego
konta hostingowego).

Aktualizacja wtyczek

Aktualizację wtyczek można przeprowadzić w dwóch miejscach panelu
administracyjnego:

1.  W menu Kokpit/Aktualizacje (rysunek 17.2).

    W przedstawionej na rysunku 17.2 zakładce dostępna jest lista
    wtyczek wymagających aktualizacji. Aby zaktualizować wybraną
    wtyczkę, zaznacz ją, a następnie naciśnij przycisk Zaktualizuj
    wtyczki. Możesz także zaznaczyć kilka i zaktualizować je
    jednocześnie. Po naciśnięciu przycisku aktualizacja wybranej wtyczki
    (lub kilku wtyczek) zostanie przeprowadzona automatycznie.

    []

    Rysunek 17.2. Aktualizacja wtyczek w zakładce Kokpit/Aktualizacje

      -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Uwaga!
      Nie zalecamy aktualizowania kilku wtyczek jednocześnie, gdyż w takiej sytuacji występuje większe prawdopodobieństwo wystąpienia błędów. Najlepiej jest aktualizować każdą wtyczkę po kolei i po każdej wykonanej aktualizacji sprawdzać, czy na stronie nie dzieje się nic niepokojącego.
      -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.  W menu Wtyczki/Zainstalowane wtyczki (rysunek 17.3).

[]

Rysunek 17.3. Aktualizacja wtyczek w zakładce Wtyczki/Zainstalowane
wtyczki

W tej zakładce wtyczki, które wymagają aktualizacji, oznaczone są innym
kolorem oraz specjalnym komunikatem (np. Dostępna jest nowa wersja
„All-in-One WP Migration”. Zobacz informacje o wersji 6.48 lub uruchom
aktualizację). Aby zaktualizować wybraną wtyczkę, należy tylko nacisnąć
link uruchom aktualizację znajdujący się w komunikacie, a aktualizacja
zostanie przeprowadzona automatycznie.

Komunikaty dotyczące aktualizacji wtyczek dotyczą jednak tylko tych
spośród nich, których autorzy wgrali nowe wersje do oficjalnego katalogu
wtyczek WordPressa.

Ręczna aktualizacja

Istnieje jeszcze trzeci sposób — ręczna aktualizacja wtyczki.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Korzystając z ręcznej aktualizacji wtyczki, musisz liczyć się z tym, że stracisz wszystkie jej ustawienia i będziesz musiał dostosowywać ją od nowa.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aby wykonać ręczną aktualizację wtyczki:

1.  Pobierz na dysk wersję instalacyjną wtyczki z oficjalnego katalogu
    wtyczek do WordPressa (lub innej zaufanej strony je oferującej).
2.  Wyłącz wtyczkę w menu Wtyczki.
3.  Skasuj wtyczkę w menu Wtyczki lub za pośrednictwem klienta FTP.
4.  Zainstaluj ponownie nową wersję wtyczki.

Aktualizacja motywów

Zazwyczaj na swojej stronie masz zainstalowanych kilka motywów (co
najmniej trzy podstawowe oraz te, które testowałeś, gdy wybierałeś
odpowiedni szablon). Powiadomienia o aktualizacji dotyczą wszystkich
zainstalowanych szablonów, a nie tylko tego, który jest aktualnie
aktywny. Jeżeli w najbliższej przyszłości nie planujesz zmieniać motywu
swojej strony, doradzamy Ci usunięcie z serwera wszystkich
niepotrzebnych motywów i pozostawienie tylko aktywnego. Dzięki temu
zaoszczędzisz miejsce na serwerze, transfer podczas tworzenia backupów i
nie będziesz proszony o aktualizację szablonów, z których i tak nie
korzystasz. Oczywiście, gdy tylko zapragniesz zmienić szablon, będziesz
mógł bez problemu zainstalować nowe (również te wcześniej usunięte).

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Aktualizacja szablonu oznacza, że usunięte zostaną stare pliki szablonu, a na serwer zostaną wgrane nowe. W związku z tym, jeżeli dokonywałeś jakichkolwiek zmian w plikach szablonu, zostaną one bezpowrotnie utracone.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aktualizację szablonu można wykonać w dwóch miejscach panelu
administracyjnego:

1.  W menu Kokpit/Aktualizacje (rysunek 17.4).

    W wyświetlonej zakładce dostępna jest lista motywów wymagających
    aktualizacji. Analogicznie jak w przypadku wtyczek, aby
    zaktualizować wybrany motyw, zaznacz go, a następnie naciśnij
    przycisk Zaktualizuj motywy. Możesz także zaznaczyć kilka motywów i
    zaktualizować je jednocześnie. Po naciśnięciu przycisku aktualizacja
    wybranego motywu (lub kilku) zostanie przeprowadzona automatycznie.

    []

    Rysunek 17.4. Aktualizacja motywów w zakładce Kokpit/Aktualizacje

2.  W menu Wygląd/Motywy (rysunek 17.5).

[]

Rysunek 17.5. Aktualizacja motywów w zakładce Wygląd/Motywy

W tej zakładce motywy, które wymagają aktualizacji, są oznaczone
pomarańczowym paskiem z napisem Jest dostępna nowa wersja. Zaktualizuj
teraz. W celu zaktualizowania szablonu należy go kliknąć — otworzy się
okno z informacjami na temat szablonu, zawierające opcję Uruchom
aktualizację. Po jej wybraniu aktualizacja wybranego motywu zostanie
przeprowadzona automatycznie.

Ręczna aktualizacja

Istnieje jeszcze trzecia, ręczna metoda aktualizacji motywu. Przebiega
ona w sposób analogiczny do ręcznej aktualizacji wtyczek.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Korzystając z ręcznej aktualizacji motywu, musisz liczyć się z tym, że stracisz wszystkie ustawienia i będziesz musiał dostosowywać go od nowa.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aby wykonać ręczną aktualizację motywu:

1.  Pobierz na dysk wersję instalacyjną motywu z oficjalnego katalogu
    motywów do WordPressa (lub innej zaufanej strony).
2.  Wyłącz motyw w menu Wygląd/Motywy.
3.  Skasuj motyw w menu Wygląd/Motywy lub za pośrednictwem klienta FTP.
4.  Zainstaluj ponownie nową wersję motywu.

Bezpieczna aktualizacja

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Chociaż nie zdarza się to często, aktualizacja systemu WordPress, wtyczek lub motywów może pójść nie tak, jak powinna. Istnieje ryzyko, że spowoduje wystąpienie poważnych błędów, uniemożliwiających prawidłowe funkcjonowanie strony.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Aby uniknąć przykrych niespodzianek, warto każdorazowo zadbać o
bezpieczną aktualizację:

-   Aktualizacje wykonuj w godzinach, w których na Twojej stronie jest
    najmniejszy ruch (czyli najprawdopodobniej w nocy lub wcześnie
    rano). Dzięki temu, nawet jeżeli coś pójdzie nie tak, będziesz miał
    czas, aby rozwiązać problemy i nie stracisz ruchu na swojej stronie.
-   Każdorazowo przed wykonaniem aktualizacji wykonaj backup strony —
    zarówno plików, jak i bazy danych. Dzięki temu, jeżeli napotkasz
    poważne problemy, będziesz mógł przywrócić poprzednią wersję strony.
-   Skoro masz już zrobiony backup, warto za jednym razem zaktualizować
    wszystko, co jest do zaktualizowania. Nie odkładaj mniej ważnych
    aktualizacji na później. Najlepiej zaplanuj sobie, że raz w tygodniu
    wykonujesz backup strony i niezbędne aktualizacje. Gdy osiągniesz
    wprawę, cały proces będzie trwał kilka chwil, a unikniesz chaosu
    związanego z kilkudziesięcioma aktualizacjami do wykonania
    jednocześnie (w przypadku takich mocno zaległych aktualizacji jest
    też większe prawdopodobieństwo, że coś pójdzie nie tak).
-   Po zakończeniu aktualizacji dokładnie sprawdź, czy wszystko na
    Twojej stronie działa tak, jak powinno. Pisząc „dokładnie”, mamy na
    myśli sprawdzenie wszystkich dodatkowych funkcjonalności, widgetów,
    połączeń linkowych (jeżeli jest ich dużo — sprawdź losowo wybraną
    grupę). Testy przeprowadź na różnych przeglądarkach i urządzeniach
    (zdarzyło nam się, że po aktualizacji pewnej wtyczki na komputerze
    działała ona poprawnie, a na telefonie strona w ogóle nie chciała
    się otworzyć). Zanim przystąpisz do sprawdzania, koniecznie wyczyść
    pamięć podręczną przeglądarek.

Rozdział 18. Tłumaczenie motywów i wtyczek

WordPress umożliwia czerpanie z wiedzy i doświadczenia wielomilionowej
społeczności oraz wykorzystywanie tysięcy motywów i wtyczek, jednak
prawie wszystkie z nich są napisane w języku angielskim. Przede
wszystkim dlatego, że jest to rodzimy język większości użytkowników.
Przygotowanie elementu programu w tym właśnie języku to także wymóg,
który musi zostać spełniony, aby motyw lub wtyczka trafiły do
oficjalnego repozytorium WordPressa.

Część z nich, w szczególności te najbardziej popularne, posiadają
polskie wersje językowe, jednak tłumaczenia są często niedokładne,
niekompletne i wymagają naniesienia poprawek. W tym rozdziale dowiesz
się, jak samodzielnie przetłumaczyć motyw lub wtyczkę (lub jak
zaktualizować już istniejące tłumaczenie).

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zanim przystąpisz do tłumaczenia, sprawdź, czy takowe nie jest już dostępne w innym miejscu niż paczka instalacyjna danej wtyczki lub motywu. Tłumaczenia ciekawych wtyczek można znaleźć między innymi na blogach i stronach poświęconych WordPressowi. Aby je odszukać, wpisz w Google nazwę wtyczki lub motywu wraz z wyrażeniem „+pl” lub „+tłumaczenie”.
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wbrew pozorom nie jest to trudne, ponieważ praktycznie wszystkie motywy
i wtyczki do WordPressa są przygotowane do łatwego tłumaczenia na inne
języki. Nie trzeba nic zmieniać w kodach źródłowych wtyczek i motywów,
ponieważ posiadają one oddzielne pliki językowe ze wszystkimi
występującymi w nich komunikatami.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Może się zdarzyć, że pomimo korzystania z wtyczki lub motywu z polską wersją językową będziesz chciał zmienić jakiś komunikat (np. zamienić czytaj dalej na czytaj więcej itp.). Informacje zawarte w tym rozdziale pozwolą Ci również na dowolną zmianę komunikatów wyświetlanych we frontendzie i backendzie wtyczki lub motywu oraz dostosowanie ich do własnych potrzeb.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tłumacząc szablony i wtyczki WordPressa, należy pamiętać o następujących
zasadach:

-   nie powinno się tłumaczyć fraz dosłownie, tylko zgodnie z
    kontekstem;
-   nie powinno się stosować słów bardzo potocznych ani bardzo
    specjalistycznych;
-   po zakończeniu tłumaczenia warto wysłać je autorom wtyczki lub
    motywu, aby inni użytkownicy mogli z niego skorzystać (zamiast
    tłumaczyć kolejny raz to samo, może przetłumaczą inną ciekawą
    wtyczkę?).

Pliki językowe

W WordPressie występują trzy rodzaje plików tłumaczeniowych:

-   szablon tłumaczenia o rozszerzeniu .pot — na jego podstawie możemy
    wykonać nowe tłumaczenie;
-   tłumaczenie o rozszerzeniu .po — na nim pracujemy, tłumacząc motywy
    i wtyczki;
-   skompilowane tłumaczenie o rozszerzeniu .mo — generuje się samo
    podczas zapisywania tłumaczenia.

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zdarza się, że szablon tłumaczenia (.pot) nie jest dostępny dla danego motywu lub wtyczki. Nie oznacza to, że tłumaczenia nie da się wykonać — zamiast szablonu .pot można wykorzystać dowolny plik o rozszerzeniu .po i przerobić go na polskie tłumaczenie.
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Pliki językowe szablonów i wtyczek znajdziesz zazwyczaj w jednym z
następujących miejsc:

-   w katalogu /wp-content/languages/,
-   w katalogu /wp-content/plugins/nazwa-wtyczki/languages (w przypadku
    wtyczek),
-   w katalogu /wp-content/themes/nazwa-motywu/languages (w przypadku
    motywów).

Niekiedy można je znaleźć w katalogach nazwanych w nieco inny sposób
(np. lang, local, translations).

Dostęp do wyżej wymienionych katalogów jest możliwy poprzez serwer FTP
(dla zainstalowanych wtyczek i motywów) — rysunek 18.1 — lub z dysku
komputera, na którym zapisałeś plik instalacyjny motywu lub wtyczki.
Pamiętaj, że aby otworzyć omawiany katalog, musisz najpierw rozpakować
plik instalacyjny.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Należy pamiętać o tym, aby po dokonaniu zmian wgrać na serwer obydwa pliki językowe — zarówno z rozszerzeniem .po, jak i .mo.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[]

Rysunek 18.1. Lista plików tłumaczeniowych wtyczek znajdująca się na
serwerze w katalogu /wp-content/languages/plugins/

Tłumaczenie za pomocą programu PoEdit

Istnieje wiele programów, za pomocą których możliwe jest tłumaczenie
plików językowych WordPressa. W tym rozdziale opiszemy jeden z nich,
który osobiście wielokrotnie przetestowaliśmy podczas tłumaczenia
licznych wtyczek i motywów. Program ten nazywa się PoEdit.

PoEdit możesz ściągnąć zupełnie za darmo z oficjalnej strony znajdującej
się pod adresem https://poedit.net/download. Gdy zainstalujesz go na
swoim komputerze i uruchomisz, możesz przystąpić do pracy nad
tłumaczeniem.

Na ekranie początkowym dostępne są cztery opcje do wyboru (rysunek
18.2); na potrzeby niniejszego poradnika zajmiemy się omówieniem dwóch
pierwszych:

-   Edytuj tłumaczenie

Użyj tej opcji, jeżeli wtyczka lub motyw są już częściowo
przetłumaczone; otwórz i edytuj plik tłumaczenia z rozszerzeniem .po.

-   Utwórz nowe tłumaczenie

Użyj tej opcji, jeżeli nie ma utworzonego tłumaczenia na język polski
(czyli brakuje plików .po i .mo) oraz jest dostępny szablon tłumaczenia
o rozszerzeniu .pot.

[]

Rysunek 18.2. Ekran powitalny programu PoEdit

Niezależnie od tego, którą z powyższych opcji wybierzesz, na ekranie
pojawi się tabelka pliku tłumaczenia .po (rysunek 18.3).

[]

Rysunek 18.3. Ekran tłumaczenia w programie PoEdit

W lewej kolumnie znajdziesz wiersze z frazami w języku angielskim, które
należy przetłumaczyć, a z prawej puste linijki do wypełnienia polskim
tłumaczeniem (lub już dodane spolszczenia).

Tłumaczenie fraz

Nieprzetłumaczone frazy wyświetlają się pogrubioną, granatową czcionką,
a przetłumaczone — zwykłą, w kolorze czarnym. Aby przetłumaczyć daną
frazę, naciśnij na nią kursorem, tak aby cała linijka podświetliła się
na niebiesko. Fraza do przetłumaczenia pojawi się na dole ekranu, w
okienku Tekst źródłowy. Swoje tłumaczenie frazy wprowadź w okienku
znajdującym się niżej, o nazwie Tłumaczenie.

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Aby przejść do następnej frazy bez użycia myszy, możesz nacisnąć kombinację klawiszy Ctrl+strzałka w dół (analogicznie, aby wybrać frazę poprzednią, użyj klawiszy Ctrl+strzałka w górę).
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jeżeli nie jesteś pewien poprawności tłumaczenia danej frazy, możesz
(gdy jest ona aktywna) nacisnąć przycisk Niepewne, znajdujący się w
górnym menu. Dzięki temu łatwo odnajdziesz później wszystkie frazy, co
do których miałeś wątpliwości (wyświetlają się one pogrubioną czcionką w
kolorze czarnym).

Drugą przydatną opcją jest Dodaj komentarz (przycisk znajduje się w
prawym dolnym rogu ekranu). W komentarzu można wpisać dowolne informacje
i uwagi dla danej frazy. Mogą np. dotyczyć kontekstu, w którym jest
używana.

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Po zakończeniu pracy tłumaczenie należy wgrać na serwer — do katalogu /wp-content/languages/plugins (wtyczki) lub /wp-content/languages/themes (motywy). W przypadku niektórych motywów i wtyczek konieczne będzie wgranie plików językowych w inne miejsce — do katalogu /languages, znajdującego się w katalogu danej wtyczki lub motywu.
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Liczby mnogie i odmiany

O ile tłumaczenie „zwykłych” wyrażeń nie powinno przysporzyć większych
trudności, sprawa jest bardziej skomplikowana w przypadku fraz
zawierających rodzaje, odmiany lub liczby. Frazy wymagające głębszego
przeanalizowania można rozpoznać po tym, że zawierają wyrażenie %s,
które zastępuje zmienną — np. liczbę lub nazwę użytkownika.

Przyjrzyjmy się frazom %s site oraz %s sites. W języku angielskim sprawa
jest prosta: liczbę mnogą tworzy się (poza nielicznymi wyjątkami)
poprzez dodanie końcówki -s do rzeczownika w liczbie pojedynczej, a
liczebnik stojący przed rzeczownikiem niczego nie zmienia (one site, two
sites, five sites). Natomiast w języku polskim w związku z tym, że
liczebniki główne łączą się w grupę podmiotu z rzeczownikami w
mianowniku albo w dopełniaczu, sprawa jest o wiele trudniejsza (jedna
strona, dwie strony i pięć stron). Na szczęście program PoEdit jest na
to przygotowany i możemy uwzględnić specyfikę naszego języka (rysunek
18.4).

[]

Rysunek 18.4. Tłumaczenie frazy występującej w liczbie mnogiej w
programie PoEdit

Dość często zdarza się, że wyrażenie %s zastępuje nazwę zarejestrowanego
użytkownika (np. Jan Kowalski) — rysunek 18.5. O ile w języku angielskim
zazwyczaj nie trzeba stosować żadnych odmian, w języku polskim brak
odmiany przez przypadki imienia i nazwiska w zdaniu Oznaczone jako spam
przez Jan Kowalski może zostać przez niektórych użytkowników uznane za
rażący błąd. Częściowym rozwiązaniem tego problemu jest wstawianie w
tłumaczeniu słowa użytkownik(-a) poprzedzającego zmienną.

[]

Rysunek 18.5. Tłumaczenie frazy ze zmienną (nazwą użytkownika) w
programie PoEdit

Innym przypadkiem, w którym nazwa użytkownika często występuje jako
element frazy, są zdania zawierające czasownik dokonany, np. Jan
Kowalski stworzył stronę Tatry. Tylko co, jeśli użytkownik okaże się
kobietą? Zdanie Anna Nowak stworzył stronę Tatry już nie wygląda dobrze.
Rozwiązaniem tego problemu jest dodanie tuż za czasownikiem nawiasu z
alternatywną żeńską końcówką (-a) — rysunek 18.6.

[]

Rysunek 18.6. Tłumaczenie frazy ze zmiennymi (nazwą użytkownika oraz
nazwą strony) w programie PoEdit

Propozycje tłumaczeń

Teraz przyjrzyjmy się prawej kolumnie okna programu PoEdit. Zawiera ona
propozycje tłumaczeń dopasowane do zaznaczonej frazy, pobierane z
pamięci programu. W wersji darmowej dostępne są propozycje tłumaczeń
fraz z pamięci programu, które sam wcześniej przetłumaczyłeś (podczas
pracy nad tłumaczeniami innych motywów i wtyczek), natomiast w wersji
płatnej propozycje pobierane są z ogromnej internetowej bazy
przetłumaczonych fraz, tworzonej przez społeczność programu PoEdit
(rysunek 18.7).

[]

Rysunek 18.7. Propozycje tłumaczeń (podpowiedzi do tłumaczenia) w
programie PoEdit

Rozwiązanie to jest o tyle pożyteczne, że w większości motywów i wtyczek
komunikaty się powtarzają — w każdej z nich mamy frazy typu Add new, No
comments czy Sorry, the page you were looking is not here. Dzięki
propozycjom tłumaczeń nie ma potrzeby przekładania tych samych fraz
wielokrotnie dla różnych motywów i wtyczek.

Aby użyć wybranej propozycji i wprowadzić ją do tłumaczenia, wystarczy
ją kliknąć lub nacisnąć wyświetlającą się pod nią kombinację klawiszy.

Oczywiście, tak jak w przypadku wszystkich tego typu rozwiązań, przed
użyciem należy sprawdzić poprawność danego tłumaczenia, również w
świetle zgodności z konkretnym przypadkiem, ponieważ frazy mogą mieć
różne znaczenia w zależności od kontekstu, w którym występują.

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Jako wskazówkę można potraktować wskaźnik zgodności (wyrażony w procentach), wyświetlający się poniżej propozycji tłumaczenia. Zazwyczaj najlepiej pasują propozycje z najwyższym wskaźnikiem zgodności, znajdujące się na górze listy.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tłumaczenie za pomocą wtyczki Loco Translate

Dla osób, które nie chcą korzystać zbyt często z klienta FTP, szukać
plików językowych ani używać zewnętrznych programów, dostępne jest
alternatywne rozwiązanie — tłumaczenie za pomocą wtyczki Loco Translate.

Wtyczkę Loco Translate można pobrać ze strony
https://pl.WordPress.org/plugins/loco-translate/ lub znaleźć i
zainstalować bezpośrednio w zakładce Wtyczki/Dodaj nową.

Loco Translate to wtyczka pozwalająca na tłumaczenie szablonów i wtyczek
z poziomu panelu administracyjnego. Jest bardzo popularna — korzysta z
niej ponad 800 000 stron — i posiada polską wersję językową. Aby
korzystać z wtyczki Loco Translate, należy ją zainstalować; w panelu
administracyjnym pojawi się dodatkowa zakładka menu: Loco Translate.

Gdy ją klikniemy, pojawi się tabelka z szablonami i wtyczkami, które
można tłumaczyć za pomocą wtyczki (rysunek 18.8).

[]

Rysunek 18.8. Loco Translate — włączone motywy i wtyczki

Po wybraniu danej wtyczki lub motywu przejdziemy do strony z listami
dostępnych tłumaczeń w różnych językach (jeżeli takie istnieją). Przy
każdym języku znajduje się informacja, w jakim stopniu jego przekład
jest ukończony (rysunek 18.9). Wtyczka umożliwia zarówno kontynuowanie
tłumaczenia już dostępnych wersji językowych, jak i dodawanie nowych.

[]

Rysunek 18.9. Dostępne tłumaczenia na przykładzie wtyczki CodeSnippets

Aby stworzyć nowy przekład, należy kliknąć link New Language po wejściu
w wybrany motyw lub wtyczkę. Następnie należy wybrać język polski oraz
lokalizację plików źródłowych (zazwyczaj domyślnie wybrana jest
odpowiednia lokalizacja) i można przystąpić do tłumaczenia.

Ekran tłumaczenia wygląda bardzo podobnie jak interfejs programu PoEdit
(rysunek 18.10). Powyżej listy fraz znajdują się opcje tłumaczenia:

-   Save (Zapisz) — zapisuje tłumaczenie (po naciśnięciu tego przycisku
    staje się ono widoczne na stronie);
-   Sync (Synchronizuj) — synchronizuje tłumaczenie z szablonem;
-   Revert (Przywróć) — przywraca poprzedni stan tłumaczenia (kasuje
    ostatnio wprowadzone zmiany);
-   Fuzzy (Niepewne) — oznacza wybraną frazę jako niepewną;
-   PO — pobiera plik tłumaczenia .po na dysk;
-   MO — pobiera plik tłumaczenia .mo na dysk.

[]

Rysunek 18.10. Ekran tłumaczenia fraz wtyczki Loco Translate

Poniżej przycisków opcji znajduje się lista fraz. Aby przetłumaczyć daną
frazę, należy kliknąć na niej kursorem. Przemieszczać się pomiędzy
frazami można również za pomocą klawiatury — naciskając strzałkę w górę
lub w dół.

Wybraną frazę tłumaczymy, wpisując jej polską wersję w znajdującym się
na dole ekranu okienku Polish translation. Każdą frazę można oznaczyć
jako niepewną oraz dodać do niej komentarz. Po zakończeniu tłumaczenia
zapisujemy je, synchronizujemy i od razu staje się ono widoczne na
stronie.

Tłumaczenie za pomocą wtyczki jest z pewnością łatwiejsze niż za pomocą
programu i polecane dla początkujących użytkowników, jednak ma również
swoje wady — we wtyczce brakuje niektórych opcji (między innymi
propozycji tłumaczeń) i czasami zdarza się, że nie działa ona poprawnie.
W takim przypadku nie pozostaje nam nic innego, jak spróbować zmienić
lokalizację tłumaczenia, szukać pomocy u autorów wtyczki lub… zabrać się
do tłumaczenia za pomocą programu, np. opisanego wyżej PoEdit.

Aby przystąpić do edycji już istniejącego tłumaczenia, należy wybrać je
z listy i kliknąć kursorem. Dalej tłumaczenie przebiega w taki sam
sposób, jak opisany powyżej.

Rozdział 19. Przenoszenie strony

Czasami zachodzi potrzeba przeniesienia strony na inny serwer — może się
tak stać w przypadku konieczności zmiany hostingu, ale również gdy
chcemy przenieść wersję deweloperską nowo powstałej strony w docelowe
miejsce.

Stronę można przenosić zarówno ręcznie, jak i korzystając z jednego z
licznych narzędzi (wtyczek) stworzonych do tego celu. W niniejszej
książce omówimy trzy sposoby — przenoszenie ręczne oraz dwie wtyczki:
All-in-One WP Migration oraz Duplicator — WordPress Migration Plugin.

Ręczne przenoszenie strony na inny serwer

Procedura przenoszenia strony nie jest skomplikowana i zamyka się w
kilkunastu krokach, które jednak należy wykonać uważnie i dokładnie, aby
cały proces przebiegł pomyślnie i aby później nie mieć problemów z
przeniesioną stroną.

Oto one:

1.  Zrób porządek

    Przenosiny strony to dobry moment, aby zadbać o porządek na swojej
    stronie. Skasuj wszystkie nieużywane szablony i wtyczki. Jeżeli jest
    taka potrzeba, możesz także zrobić remanent w bibliotece
    multimediów. Dzięki temu Twoja strona będzie zajmować mniej miejsca,
    a podczas przenoszenia zużyjesz mniej transferu.

2.  Wyłącz wtyczki

    Zanim zabierzesz się do przenoszenia strony, „spakuj ją” — wyłącz
    wszystkie wtyczki. Przenoszenie strony z włączonymi wtyczkami
    zazwyczaj się nie udaje i jest powodem większości problemów i błędów
    w czasie tego procesu.

3.  Zrób kopię bazy danych

    Zaloguj się do panelu zarządzania bazą danych (jeżeli nie znasz
    adresu panelu i danych dostępowych — poproś o pomoc administratora
    swojego serwera), wykonaj kopię (eksport) bazy danych i zapisz plik
    na swoim komputerze.

+----------------------------------------------------------------------+
| Procedura tworzenia kopii bazy DANYCH MYSQL                          |
+----------------------------------------------------------------------+
| -   Wejdź do panelu zarządzania bazami PhpMyAdmin (adres znajdziesz  |
|     w panelu administracyjnym swojego konta hostingowego).           |
| -   W okienku logowania, które się pojawi, wpisz nazwę starej bazy   |
|     danych i hasło.                                                  |
| -   Wybierz nazwę bazy danych w panelu bocznym. Zazwyczaj do wyboru  |
|     są dwie bazy: wyświetlana na samym dole okna                     |
|     „information_schema”, której nie ruszamy, i druga — właściwa     |
|     (rysunek 19.1).                                                  |
|                                                                      |
| []                                                                   |
|                                                                      |
| Rysunek 19.1. phpMyAdmin — lista tabel w bazie danych                |
|                                                                      |
| -   Wybierz opcję Eksport w menu górnym (rysunek 19.2).              |
|                                                                      |
| []                                                                   |
|                                                                      |
| Rysunek 19.2. phpMyAdmin — opcja eksportu                            |
|                                                                      |
| -   Jeżeli zamierzasz zaimportować dane do pustej bazy, możesz       |
|     wybrać metodę eksportu — szybko, bez zmian ustawień.             |
| -   Naciśnij przycisk Wykonaj i zapisz plik na dysku.                |
+----------------------------------------------------------------------+

Po wykonaniu pierwszych trzech kroków możesz skorzystać z dwóch metod
przenoszenia plików pomiędzy serwerami.

Pierwsza polega na zainstalowaniu nowego WordPressa w docelowym miejscu
i przeniesieniu wyłącznie katalogu /wp-content (polecana dla małych i
nieskomplikowanych serwisów), a druga — na przeniesieniu wszystkich
plików ze starego serwera na nowy (polecana w przypadku dużych i
skomplikowanych serwisów).

Oczywiście bazę danych musimy przenieść w obydwu przypadkach.

Po wykonaniu kopii bazy danych kontynuujemy proces przenoszenia strony.

Metoda I

1.  Zrób kopię plików z serwera

    Jeżeli strona nie jest skomplikowana, wystarczy skopiować katalog
    /wp-content, a następnie w miejscu docelowym wykonać nową instalację
    WordPressa i tam podmienić wyżej wymieniony katalog.

    Kopię plików wykonasz programem FTP (np. FileZilla). Musisz
    zalogować się na swój serwer, wybrać katalog, w którym znajduje się
    przenoszona strona i skopiować /wp-content na dysk.

    Oprócz katalogu /wp-content musisz przenieść także wszystkie inne
    pliki i foldery, które utworzyłeś lub zmodyfikowałeś, a także te,
    które zostały utworzone lub zmodyfikowane przez wtyczki.

2.  Zainstaluj WordPressa w nowej lokalizacji

    W nowej lokalizacji (na nowym serwerze) wykonaj zupełnie nową
    („pustą”) instalację WordPressa. Instrukcję pokazującą jak to zrobić
    znajdziesz w rozdziale „Pierwsze kroki w WordPressie”.

3.  Zaktualizuj kopię starej bazy danych

    Jeżeli strona ma działać pod innym adresem, musisz zaktualizować
    wszystkie adresy URL w bazie danych. Możesz to zrobić hurtowo,
    używając darmowego programu Notepad ++. Po jego włączeniu naciśnij
    kombinację klawiszy Ctrl+F. W okienku, które się ukaże, wybierz
    zakładkę Zamień (rysunek 19.3). W górnej linijce wpisz stary adres
    strony, a w dolnej — nowy i naciśnij przycisk Zamień wszystkie.
    Następnie zapisz zaktualizowaną wersję bazy danych.

    []

    Rysunek 19.3. Zamienianie adresów za pomocą programu Notepad ++

4.  Zaimportuj dane ze starej (zaktualizowanej) bazy danych do nowej

    Po zaimportowaniu zawartości bazy danych kontynuujemy proces
    przenoszenia strony.

5.  Wgraj pliki na nowy serwer

    Następnie zaloguj się przez FTP na nowym serwerze, usuń z niego
    katalog /wp-content, a na jego miejsce wgraj zawartość katalogu
    /wp-content ze swojego komputera.

    +----------------------------------------------------------------------+
    | Procedura importowania danych do nowej bazy danych                   |
    +----------------------------------------------------------------------+
    | -   Wejdź do panelu zarządzania bazami phpMyAdmin (adres znajdziesz  |
    |     w panelu administracyjnym swojego konta hostingowego).           |
    | -   W okienku logowania, które się pojawi, wpisz nazwę nowej bazy    |
    |     danych i hasło.                                                  |
    | -   Wybierz nazwę bazy danych w panelu bocznym (zazwyczaj do wyboru  |
    |     są dwie bazy — dolna „information_schema”, której nie ruszamy, i |
    |     górna — właściwa).                                               |
    | -   Skasuj całą zawartość bazy danych.                               |
    | -   Wybierz opcję Import w menu górnym (rysunek 19.4).               |
    |                                                                      |
    | []                                                                   |
    |                                                                      |
    | Rysunek 19.4. phpMyAdmin — opcja importu                             |
    |                                                                      |
    | -   Naciśnij przycisk Przeglądaj i wybierz wyeksportowany przed      |
    |     chwilą plik z backupem bazy danych z dysku.                      |
    | -   Naciśnij przycisk Wykonaj i poczekaj, aż proces importu zostanie |
    |     zakończony.                                                      |
    +----------------------------------------------------------------------+

6.  Zmień przekierowanie domeny

    W panelu administracyjnym swojego serwera zmień przekierowanie
    domeny w taki sposób, aby wskazywała na odpowiedni katalog na nowym
    serwerze.

7.  Wyczyść cache przeglądarki

    Zanim zabierzesz się do sprawdzania strony w nowej lokalizacji,
    wyczyść cache przeglądarki.

8.  Włącz wtyczki i sprawdź poprawność działania strony

    Konieczne może okazać się poprawienie niektórych ustawień menu,
    motywów, widgetów i wtyczek.

9.  I to wszystko

    Jeżeli wykonałeś wszystkie powyższe czynności prawidłowo, strona w
    nowej lokalizacji powinna działać poprawnie.

    Możesz także skorzystać z drugiej metody, opisanej poniżej.

Metoda II

1.  Zrób kopię wszystkich plików z serwera

    Z katalogu na serwerze, w którym znajduje się instalacja WordPressa,
    skopiuj wszystkie foldery (/wp-content, /wp-admin, /wp-includes i
    inne, jeśli istnieją) oraz pliki, które znajdują się „luzem” w
    katalogu głównym.

    Kopię plików wykonasz programem FTP (np. FileZilla). Musisz
    zalogować się na swój serwer, wybrać katalog, w którym znajduje się
    przenoszona strona, po czym skopiować wszystkie katalogi i pliki na
    dysk.

2.  Zaktualizuj kopię starej bazy danych

    Jeżeli strona ma działać pod innym adresem, musisz zaktualizować
    wszystkie adresy URL w bazie danych (analogicznie jak w przypadku
    metody I). Możesz to zrobić hurtowo, używając darmowego programu
    Notepad ++. Po jego włączeniu naciśnij kombinację klawiszy Ctrl+F. W
    okienku, które się ukaże, wybierz zakładkę Zamień (rysunek 19.5). W
    górnej linijce wpisz stary adres strony, a w dolnym — nowy. Naciśnij
    przycisk Zamień wszystkie. Następnie zapisz zaktualizowaną bazę
    danych.

    []

    Rysunek 19.5. Zamienianie adresów za pomocą programu Notepad ++

3.  Zaimportuj dane ze starej (zaktualizowanej) bazy danych do nowej

    Opis importu zawiera ramka „Procedura importowania danych do nowej
    bazy danych”.

    Po zaimportowaniu danych do nowej bazy kontynuujemy przenoszenie
    strony.

4.  Wgraj pliki na nowy serwer

    Następnie zaloguj się przez FTP na nowym serwerze. Do katalogu, w
    którym ma się znajdować WordPress, wgraj wszystkie katalogi i pliki,
    które ściągnąłeś ze starego serwera.

5.  Zaktualizuj plik wp-config.php

    Wyedytuj plik wp-config.php w edytorze tekstowym (np. Notepad ++),
    aktualizując go o dane nowej bazy danych — musisz podmienić jej
    nazwę, nazwę użytkownika oraz hasło (rysunek 19.6).

    []

    Rysunek 19.6. Wprowadzanie zmian w pliku wp-config.php

      -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
      Uwaga!
      Nie próbuj edytować plików w programie Notatnik! Jest to bardzo częsty powód problemów i błędów w czasie przenoszenia strony.
      -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.  Zaktualizuj plik .htaccess

    Wyedytuj plik .htaccess w edytorze tekstowym (np. Notepad ++) i
    zaktualizuj w nim adres strony (jeżeli jest taka potrzeba).

7.  Zmień przekierowanie domeny

    W panelu administracyjnym swojego serwera zmień przekierowanie
    domeny w taki sposób, aby wskazywała na odpowiedni katalog na nowym
    serwerze.

8.  Wyczyść cache przeglądarki

    Zanim zabierzesz się do sprawdzania strony w nowej lokalizacji,
    wyczyść cache przeglądarki.

9.  Włącz wtyczki i sprawdź poprawność działania strony

    Konieczne może okazać się poprawienie niektórych ustawień menu,
    motywów, widgetów i wtyczek.

10. To wszystko

    Jeżeli wykonałeś wszystkie powyższe czynności prawidłowo, strona
    powinna działać poprawnie w nowej lokalizacji.

Przenoszenie strony za pomocą wtyczki Duplicator

Ciekawym narzędziem do półautomatycznego przenoszenia wordpressowych
stron na inny serwer lub do innego katalogu jest wtyczka Duplicator.
Znajdziesz ją w repozytorium wtyczek pod adresem
https://WordPress.org/plugins/duplicator/.

Po zainstalowaniu i uruchomieniu wtyczki w panelu administracyjnym
pojawi się dodatkowa zakładka — Duplicator (rysunek 19.7).

[]

Rysunek 19.7. Ekran zarządzania paczkami — wtyczka Duplicator

Oczywiście zaraz po instalacji wtyczki nie jest jeszcze dostępna żadna
paczka — aby rozpocząć proces przenoszenia, należy wybrać opcję Create
New (rysunek 19.8).

[]

Rysunek 19.8. Tworzenie nowej paczki — wtyczka Duplicator

W pierwszym kroku możemy zmienić nazwę tworzonej paczki (domyślna nazwa
składa się z daty utworzenia paczki oraz nazwy strony) oraz dodać opis
(opcjonalnie, na własne potrzeby). W części Archive można wykluczyć z
paczki wybrane pliki oraz tabele bazy danych (jeśli przeprowadzamy
zwykły proces przenoszenia strony, nie musimy tu nic zmieniać). W części
Installer można wpisać dane nowej bazy danych, jednak nie trzeba tego
robić w tej chwili — formularz wprowadzania danych bazy będzie dostępny
również później.

Następnie klikamy niebieski przycisk Next i przechodzimy do kroku
drugiego, w którym wtyczka sprawdza, czy ustawienia serwera i pliki są
odpowiednie. Przy większości pozycji powinna widnieć informacja Good.
Jeśli na serwer wgrane są multimedia o rozmiarze przekraczającym 3 MB,
przy pozycji Large Files znajdzie się komunikat Warn (rysunek 19.9);
jednak nie trzeba się tym przejmować (szczególnie, jeżeli dotyczy on
plików innych niż obrazki — np. filmów). Po zapoznaniu się z
informacjami znajdującymi się na tym ekranie klikamy przycisk Build.

[]

Rysunek 19.9. Sprawdzanie instalacji WordPressa — wtyczka Duplicator

Rozpocznie się proces tworzenia paczki, który trwa od kilkudziesięciu
sekund do nawet kilkunastu minut (w przypadku dużych, rozbudowanych
stron). Następnie pojawi się ekran informujący o tym, że paczka jest już
gotowa. Pod nazwą paczki i informacją o czasie jej utworzenia znajdują
się dwa przyciski — Installer oraz Archive (rysunek 19.10). Korzystając
z nich, ściągnij na dysk plik instalacyjny (installer.php) oraz archiwum
z plikami strony.

[]

Rysunek 19.10. Gotowa do ściągnięcia paczka (archiwum) oraz plik
instalacyjny — wtyczka Duplicator

Wgraj ściągnięty plik instalacyjny oraz paczkę na serwer docelowy, do
katalogu głównego lub podkatalogu. Jeżeli nie wiesz, jak to zrobić, wróć
do rozdziału „Pierwsze kroki w WordPressie”, podrozdziału „Instrukcja
dla zupełnie zielonych” (punkt 6, 7 i 8).

Następnie otwórz przeglądarkę internetową i wpisz adres nowego
serwera/podkatalogu (tam, gdzie wgrałeś pliki), na końcu dodając
/installer.php. Przykładowo: http://www.moja-strona.pl/
nowy-katalog/installer.php.

Pojawi się ekran pierwszego kroku instalacji (Deployment) — rysunek
19.11. Zawiera on tylko warunki, które trzeba przeczytać, po czym
zaznaczyć zgodę na samym dole I have read and accept all terms & notices
(required to continue) oraz nacisnąć przycisk Next.

[]

Rysunek 19.11. Instalacja strony w nowej lokalizacji (krok 1) — wtyczka
Duplicator

W kroku drugim (Install Database) należy wpisać informacje dostępowe do
nowej bazy danych — host, nazwę bazy, nazwę użytkownika oraz hasło
(rysunek 19.12). Jeżeli nie wiesz, jak stworzyć bazę danych i skąd wziąć
potrzebne dane, wróć do rozdziału „Pierwsze kroki w WordPressie”,
podrozdziału „Tworzenie bazy danych MySql”.

[]

Rysunek 19.12. Instalacja strony w nowej lokalizacji (krok 2) — wtyczka
Duplicator

Po wpisaniu danych naciśnij przycisk Test Database, który sprawdzi
poprawność połączenia z bazą danych. Jeżeli połączenie testowe zakończy
się powodzeniem, ukaże się odpowiedni komunikat (Server Connected:
Success/Database Found: Success). Zapoznaj się z uwagami i naciśnij
przycisk Next.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Należy dokładnie sprawdzić, czy wprowadzone do bazy dane dostępowe   |
| są prawidłowe!                                                       |
|                                                                      |
| Jeżeli wpiszesz dane innej, istniejącej bazy danych, bezpowrotnie    |
| utracisz wszystkie zawarte w niej informacje!                        |
+----------------------------------------------------------------------+

Po chwili pojawi się ekran kolejnego kroku (Update Data), w którym można
sprawdzić i zaakceptować ścieżki URL starej i nowej strony. Pola są
domyślnie wypełnione — należy się tylko upewnić, czy dane są poprawne
(rysunek 19.13). W tym kroku dostępne są także ustawienia New Admin
Account — wypełnij je, jeżeli chcesz zmienić nazwę i hasło
administratora na nowej stronie (domyślnie będą takie same, jak na
starej stronie). Po sprawdzeniu (lub wprowadzeniu) wszystkich
potrzebnych danych naciśnij przycisk Next.

[]

Rysunek 19.13. Instalacja strony w nowej lokalizacji (krok 3) — wtyczka
Duplicator

Po wykonaniu aktualizacji przez wtyczkę zostaniesz przeniesiony do
ekranu finałowego kroku czwartego (Test) — rysunek 19.14. Z jego poziomu
można przejść do logowania na nową (przeniesioną) stronę, sprawdzić
statystyki (raport) z procesu przenoszenia strony oraz dokonać
reinstalacji strony (wracając do kroku pierwszego).

[]

Rysunek 19.14. Instalacja strony w nowej lokalizacji (krok 4 — finałowy)
— wtyczka Duplicator

Gotowe! Strona została przeniesiona do innej lokalizacji.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Wtyczka Duplicator może również posłużyć jako narzędzie do           |
| tworzenia:                                                           |
|                                                                      |
| -   kopii zapasowych (backupów) strony,                              |
| -   klonów strony (np. jeżeli zawsze zakładasz oddzielną stronę dla  |
|     cyklicznie organizowanych przez Twoją firmę lub organizację      |
|     wydarzeń, możesz sklonować stronę poprzedniego wydarzenia i      |
|     tylko zaktualizować informacje).                                 |
+----------------------------------------------------------------------+

Przenoszenie strony za pomocą wtyczki All-in-One WP Migration

Inną ciekawą wtyczką służącą do przenoszenia wordpressowych stron jest
All-in-One WP Migration. Znajdziesz ją w repozytorium wtyczek pod
adresem https://pl.wordpress.org/plugins/ all-in-one-wp-migration/.

Wtyczka nie przenosi „całej” strony, tylko samą jej zawartość — motywy,
wtyczki, ustawienia, wpisy, strony, multimedia i inną zawartość
niestandardową.

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Użycie tej wtyczki to najprostszy sposób przenoszenia strony, niewymagający żadnej wiedzy technicznej. Piszemy o nim na końcu, ponieważ warto znać kilka sposobów przenoszenia — na wypadek, gdyby któryś z nich się nie powiódł.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jedynym ograniczeniem wtyczki jest rozmiar przenoszonego archiwum strony
— nie może zajmować więcej niż 512 MB. Oczywiście można usunąć to
ograniczenie, wykupując wersję premium wtyczki.

Aby przenieść stronę do innej lokalizacji za pomocą tej wtyczki, należy
zainstalować nową, pustą stronę opartą na WordPressie w docelowym
miejscu (jeśli nie wiesz, jak to zrobić, wróć do rozdziału „Pierwsze
kroki w WordPressie”) i na obu stronach (starej — przenoszonej oraz
nowej — na którą ma zostać przeniesiona zawartość strony) zainstalować
wtyczkę All-in-One WP Migration.

Następnie przechodzimy do menu All-in-One WP Migration/Export na starej
stronie i wybieramy opcję Eksportuj do — Plik (rysunek 19.15). Musimy
chwilę odczekać, zanim wtyczka przygotuje plik z archiwum, a następnie
zapisujemy go na dysk.

[]

Rysunek 19.15. Opcje eksportu — wtyczka All-in-One WP Migration

Kolejnym krokiem jest przejście do menu All-in-One WP Migration/Import
na nowej stronie i wybranie z dysku przed chwilą wyeksportowanego pliku
z zawartością przenoszonej strony (rysunek 19.16). Należy odczekać
chwilę, aż strona zaimportuje plik i gotowe! Strona została przeniesiona
do nowej lokalizacji.

[]

Rysunek 19.16. Opcje importu — wtyczka All-in-One WP Migration

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Wtyczkę można wykorzystywać również do tworzenia kopii strony, wersji do testowania oraz stosować jako narzędzie do wykonywania backupów strony.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wszystkie wykonane kopie strony są dostępne w zakładce All-in-One WP
Migration/Kopie zapasowe. Z poziomu tego ekranu można je ponownie
ściągnąć na dysk, przywrócić lub usunąć.

Rozdział 20. Bezpieczeństwo

Pomimo że WordPress jest bardzo funkcjonalnym i dopracowanym systemem,
nad którego ciągłym rozwojem pracuje zespół wysokiej klasy specjalistów,
jak każde oprogramowanie nie jest doskonały i w związku z tym jest
narażony na ataki ze strony hakerów.

Jego ogromna popularność sprawia, że wykrycie przez hakerów chociaż
jednej małej luki umożliwia dostęp do tysięcy stron internetowych.

Choć twórcy WordPressa nieustannie pracują nad dopracowywaniem
zabezpieczeń, warto również samemu zadbać o bezpieczeństwo swojej strony
internetowej, tym samym zmniejszając prawdopodobieństwo wystąpienia
problemów.

Porady dotyczące bezpieczeństwa

Oto kilka porad, do których powinieneś się stosować, chcąc zadbać o
bezpieczeństwo swojej strony internetowej w WordPressie:

1.  Bezpieczny hosting

    Jednym z czynników, które decydują o tym, czy strona internetowa
    jest bezpieczna, jest miejsce, w którym jest przechowywana. Warto
    wybrać taki hosting, który dba o bezpieczeństwo oraz jest mało
    awaryjny. Opinie o poszczególnych hostingodawcach znajdziesz z
    łatwością w internecie, np. na forach internetowych. Dzięki nim
    zorientujesz się, czy użytkownicy danego hostingu często mają z nim
    problemy.

2.  Urządzenia służące do logowania

    Do panelu administracyjnego loguj się tylko i wyłącznie z własnych
    urządzeń, wyposażonych w programy antywirusowe. Jeżeli musisz to
    robić korzystając z ogólnodostępnej sieci bezprzewodowej w miejscach
    publicznych, zawsze pamiętaj o zabezpieczeniu połączenia za pomocą
    VPN.

3.  Hasło

    Zadbaj o to, aby hasło do panelu administratora było długie, powyżej
    10 znaków — najlepiej, aby było zbiorem kilku wyrazów i cyfr
    pozbawionych logiki, ale zarazem łatwych do zapamiętania, np.
    34szalonePuzony. Polecamy też używanie menedżerów haseł, dzięki
    czemu wystarczy zapamiętać jedno główne, a hasła do poszczególnych
    stron i aplikacji zostaną wygenerowane przez menedżera.

4.  Nazwa użytkownika

    Lepiej nie używaj frazy admin jako nazwy użytkownika. Jest to login
    administratora, używany przez większość właścicieli stron (również
    ustawiony domyślnie w większości automatycznych instalatorów). W
    połączeniu ze słabym hasłem może stanowić otwarte drzwi dla
    programów łamiących zabezpieczenia.

5.  Dwuetapowe uwierzytelnienie

    U niektórych dostawców kont hostingowych (np. https://linuxpl.com/)
    domyślnie ustawione jest dwuetapowe uwierzytelnienie. Oznacza to, że
    po wczytaniu strony logowania pojawia się dodatkowe okienko, w które
    należy wpisać dodatkowy login i hasło. Jeżeli Twój hostingodawca nie
    udostępnia takiej możliwości, możesz skorzystać z wtyczki, np. Two
    Factor Authentication
    (https://pl.WordPress.org/plugins/two-factor-authentication/).

6.  Ograniczenie prób logowania

    Programy łamiące hasła wpisują nieograniczoną liczbę różnych
    kombinacji i próbują logować się z wykorzystaniem każdej z nich.
    Dodatkowym zabezpieczeniem będzie więc ograniczenie prób logowania
    (np. do trzech). Można to zrobić za pomocą wtyczki WP Limit Login
    Attempts
    (https://pl.WordPress.org/plugins/wp-limit-login-attempts/). Innym
    ciekawym rozwiązaniem jest instalacja wtyczki Login LockDown
    (https:// WordPress.org/plugins/login-lockdown/), która blokuje
    możliwość logowania z IP, z którego wysyłanych było dużo zapytań w
    krótkim czasie.

7.  Zmiana adresu strony logowania

    Domyślnym adresem strony logowania do panelu administratora w
    WordPressie jest domena.pl/wp-admin.php. Wszyscy o tym wiedzą,
    również hakerzy. Można zmienić jej adres — np. za pomocą wtyczki
    Protect Your Admin (https://pl.WordPress.org/plugins/
    protect-wp-admin/). Dla Ciebie to tylko kilka kliknięć, a dla
    hakerów jedna przeszkoda do pokonania więcej.

8.  Stosuj wtyczki z umiarem

    Ponieważ każda zainstalowana wtyczka zmniejsza bezpieczeństwo
    serwisu (w każdej z nich mogła wkraść się luka, którą mogą
    wykorzystać hakerzy), warto korzystać z nich z umiarem i instalować
    tylko te, które są naprawdę potrzebne.

9.  Usuń nieużywane motywy i wtyczki

    Biorąc pod uwagę poprzedni punkt — jeżeli masz na swojej stronie
    nieużywane wtyczki i motywy, koniecznie je usuń (nie wyłącz, lecz
    usuń na zawsze). Nie tylko niepotrzebnie zajmują miejsce na stronie,
    ale mogą stanowić furtkę dla hakerów.

10. Wtyczki i motywy z zaufanych źródeł

    Na swojej stronie instaluj motywy i wtyczki pochodzące wyłącznie z
    zaufanych źródeł — najpewniejszym z nich jest repozytorium
    znajdujące się na oficjalnej stronie WordPressa:
    https://WordPress.org/ oraz duże katalogi motywów i wtyczek (np.
    https://codecanyon.net/). Pod żadnym pozorem nie instaluj wtyczek
    pochodzących z serwisów typu torrent.

11. Aktualizacje rdzenia, motywów i wtyczek

    Pamiętaj o wykonywaniu częstych aktualizacji — zarówno rdzenia
    WordPressa, jak i motywu oraz wtyczek. Ich twórcy nieustannie
    zajmują się doskonaleniem zabezpieczeń, usuwając znalezione w
    poprzednich wersjach lub zgłoszone przez użytkowników luki
    bezpieczeństwa.

12. Kopie bezpieczeństwa

    Pomimo stosowania wszelkich zaleceń i dbania o bezpieczeństwo
    witryny zawsze istnieje ryzyko ataku, który się powiedzie. Dlatego
    warto regularnie robić kopie bezpieczeństwa, aby w razie czego móc
    przywrócić działającą wersję strony (i zabezpieczyć ją jeszcze
    lepiej).

13. Dostęp do strony tylko dla zaufanych osób

    Jeżeli nad stroną pracuje zespół, nadawaj pozostałym osobom tylko
    takie uprawnienia, jakie są im potrzebne do wykonywania swoich
    obowiązków. Jeżeli zajdzie potrzeba przekazania komuś dostępu do
    panelu administratora, konta hostingowego lub bazy danych (dzieje
    się tak czasami podczas korzystania z pomocy technicznej wtyczek lub
    motywów), gdy tylko skończy on swoją pracę, zmień hasła.

14. Używaj certyfikatu SSL

    SSL jest protokołem sieciowym, którego używa się do zapewnienia
    bezpieczeństwa połączeń internetowych. Zapewnia on poufność
    transmisji poprzez szyfrowanie danych przesyłanych przez internet.
    Certyfikat SSL można zwykle wykupić u dostawcy konta hostingowego
    (kosztuje od kilku do kilku tysięcy złotych, w zależności od poziomu
    zabezpieczeń). Można go zainstalować w CMS WordPress np. za pomocą
    wtyczki Really Simple SSL
    (https://pl.WordPress.org/plugins/really-simple-ssl/).

Wtyczka Wordfence Security

Wordfence Security to wtyczka chroniąca stronę w WordPressie przed
atakami hakerskimi i wirusami (rysunek 20.1). Jej działanie polega na
skanowaniu serwisu w poszukiwaniu podejrzanych czynników i procesów oraz
informowaniu administratora w przypadku, gdy wykryte zostaną jakieś
nieprawidłowości.

[]

Rysunek 20.1. Skanowanie serwisu za pomocą wtyczki Wordfence Security

Główne możliwości wtyczki:

-   skanowanie serwisu poprzez porównanie plików źródłowych rdzenia,
    motywów i wtyczek dostępnych w repozytorium z tymi, które znajdują
    się na Twoim serwerze;
-   odpieranie ataków znanych z innych stron korzystających z wtyczki;
-   skanowanie stron, postów i komentarzy w poszukiwaniu złośliwego
    kodu;
-   przypominanie o niezbędnych aktualizacjach;
-   monitorowanie ruchu na stronie, uwzględniające nieludzi, czyli np.
    roboty wyszukiwarek, różne inne boty i spamboty, które często
    najbardziej obciążają serwer;
-   blokowanie wybranych adresów IP (np. generujących dużo wejść na
    stronę, które obciążają serwer);
-   audyt haseł (sprawdzanie podatności haseł na złamanie);
-   sprawdzanie adresów IP i domen w bazie WHOIS, pozwalającej uzyskać
    informacje o ich właścicielu;
-   powiadamianie e-mailem administratora o problemach i zagrożeniach;
-   blokowanie użytkowników po określonej liczbie nieudanych logowań;
-   monitorowanie dostępnej przestrzeni na dysku.

Wordfence Security jest w pełni funkcjonalną i na bieżąco aktualizowaną
wtyczką, uwzględniającą najnowsze wykryte zagrożenia dla bezpieczeństwa
strony i możliwości jej skutecznego zabezpieczania. Jest najbardziej
popularną wtyczką zabezpieczającą — ma ponad 22 miliony pobrań i ponad 2
miliony aktywnych instalacji.

Więcej informacji na jej temat znajdziesz na stronie:
https://pl.WordPress.org/plugins/wordfence/.

Tuż po instalacji wtyczki zostaniesz poproszony o podanie adresu e-mail,
na który mają przychodzić powiadomienia na temat ewentualnych zagrożeń.

Rozdział 21. Integracja z portalami społecznościowymi

W dobie niesłabnącej popularności portali społecznościowych warto zadbać
o wykorzystanie ich do promocji swojej strony internetowej. Obecnie
niemal na każdej stronie możemy zaobserwować rozmaite nawiązania do
portali społecznościowych — od przycisków służących do udostępniania
treści w różnych serwisach, poprzez page pluginy (dawniej like boxy)
oraz linki do profili strony, logowanie za pomocą danych z portali
społecznościowych, systemy komentarzy połączone z komentarzami na
Facebooku, na zaawansowanych opcjach integracji kończąc.

W niniejszym rozdziale omówimy kilka podstawowych sposobów integracji
oraz wtyczek, które za pomocą kilku kliknięć pomogą nam połączyć naszą
stronę z portalami społecznościowymi.

Page Plugin — dawniej Like Box

Facebook Page Plugin (dawniej znany pod nazwą Like Box) to niewielki
widget spotykany na wielu stronach internetowych, stanowiący okienko do
wybranej strony (fanpage) na portalu Facebook (rysunek 21.1). Zwykle
mieści się w nim nazwa i logo strony, liczba fanów oraz rząd ich losowo
wybranych zdjęć profilowych. Jeżeli stronę przegląda osoba zalogowana do
Facebooka, wśród zdjęć może dostrzec twarze swoich znajomych. Niekiedy
page plugin zawiera również ostatnie posty zamieszczone na danej
stronie.

[]

Rysunek 21.1. Przykładowy page plugin

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Jak założyć stronę (fanpage) na Facebooku?
  Stronę na portalu Facebook może założyć każdy zarejestrowany użytkownik. W tym celu należy kliknąć link Utwórz stronę, znajdujący się na rozwijanej liście w prawym górnym rogu ekranu. Po wybraniu tej opcji zostaniesz przeniesiony do kreatora stron, który w prosty i intuicyjny sposób poprowadzi Cię przez proces tworzenia strony. Proces ten sprowadza się do wybrania kategorii strony (np. lokalna firma lub miejsce, marka lub produkt, osoba publiczna) oraz wypełnienia kilku pól z podstawowymi informacjami. Można także dodać zdjęcie profilowe i zdjęcie w tle oraz zaprosić swoich znajomych do polubienia nowej strony. Wszystko to trwa zaledwie 5 minut.
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Page plugin na swojej stronie internetowej można zaimplementować na dwa
sposoby — skorzystać z kreatora page pluginów udostępnionego przez
Facebook lub z odpowiedniej wtyczki.

Kreator page pluginów — Facebook for Developers

Aby skorzystać z kreatora, należy wejść na stronę
https://developers.facebook.com/docs/plugins/ page-plugin. Znajdziesz na
niej narzędzie pozwalające na wybranie strony, do której ma kierować
page plugin, oraz ustawienie jego różnych parametrów (rysunek 21.2).

[]

Rysunek 21.2. Kreator page pluginów na stronie Facebook for Developers

Najważniejsze ustawienia page pluginu:

-   Facebook Page URL — w tym miejscu wpisujemy dokładny adres strony,
    którą chcemy umieścić w page pluginie (np.
    https://www.facebook.com/wpwizardpl).
-   Tabs — w tym miejscu możemy ustawić wyświetlanie różnych treści w
    tworzonym okienku, na przykład:
    -   timeline — wyświetlanie ostatnich postów opublikowanych na
        stronie,
    -   messages — wyświetlanie okna umożliwiającego wysłanie wiadomości
        z poziomu strony,
    -   events — wyświetlanie listy wydarzeń, których właściciel strony
        jest organizatorem.
    -   Width — szerokość okienka (należy wybrać taką, aby okno
        zmieściło się w wybranym miejscu, np. sidebarze strony).
    -   Height — wysokość okienka.
    -   Use Small Header — zaznaczenie tej opcji spowoduje zwężenie
        obrazka w headerze (czyli zdjęcia w tle).
    -   Hide Cover Photo — zaznaczenie tej opcji spowoduje ukrycie
        obrazka w headerze.
    -   Adapt to plugin container width — zaznaczenie tej opcji
        spowoduje, że rozmiar okna automatycznie dopasuje się do
        miejsca, w którym page plugin zostanie umieszczony.
    -   Show Friend’s Faces — zaznaczenie tej opcji spowoduje
        wyświetlenie miniaturek zdjęć profilowych fanów.

Poza powyższymi opcjami w tabelce na dole okna dostępne są również inne,
których można użyć w celu personalizacji swojego page pluginu.

Gdy Twój page plugin jest już odpowiednio skomponowany, naciśnij
niebieski przycisk Get Code znajdujący się poniżej podglądu, wybierz
zakładkę Pływająca ramka i skopiuj znajdujący się poniżej kod (rysunek
21.3). Następnie wklej go w miejsce, w którym chcesz umieścić page
plugin na swojej stronie internetowej — np. w widgecie paska bocznego.

[]

Rysunek 21.3. Pobieranie kodu page pluginu — Facebook for Developers

Easy Facebook Like Box (Page Plugin) — Custom Facebook Feed — Auto PopUp

Innym sposobem na implementację page pluginu na swojej stronie
internetowej jest użycie wtyczki — na przykład Easy Facebook Like Box
(Page Plugin) — Custom Facebook Feed — Auto PopUp.

Więcej informacji na temat wtyczki znajdziesz na stronie:
https://pl.WordPress.org/plugins/ easy-facebook-likebox/.

Po instalacji wtyczki w menu Wygląd/Widgety znajdziemy dwa nowe widgety
do wykorzystania — Easy Facebook Likebox oraz Easy Facebook Feed.

Widget Easy Facebook Likebox

Widget Easy Facebook Likebox (rysunek 21.4) umożliwia automatyczne
wstawienie do wybranego paska bocznego page pluginu wybranej strony.

[]

Rysunek 21.4. Ustawienia widgetu Easy Facebook Likebox

Jedyne, co należy zrobić, aby widget zadziałał, to wstawić poprawny
adres URL strony na Facebooku. Opcjonalnie można zmienić inne
ustawienia, między innymi:

-   dodać tytuł widgetu (Title),
-   ustawić szerokość (Width) i wysokość (Height) widgetu,
-   wybrać język (Language of your page),
-   ustawić rozmiar na responsywny (Responsive),
-   ukryć zdjęcie w tle (Hide Cover Photo),
-   zmniejszyć wysokość zdjęcia w tle (Use small header),
-   pokazać ostatnie opublikowane posty (Show Posts),
-   pokazać zdjęcia profilowe fanów (Show Faces).

Ponadto, poniżej ustawień widgetu, na szarym polu znajdziemy shortcode —
można go skopiować i umieścić w dowolnym miejscu strony (np. w treści
posta). Spowoduje to wyświetlenie tego widgetu.

Widget Easy Facebook Feed

Z kolei Widget Easy Facebook Feed (rysunek 21.5) służy do automatycznego
zaciągnięcia i wyświetlenia strumienia aktywności danej strony — czyli
ostatnio opublikowanych wpisów.

[]

Rysunek 21.5. Ustawienia widgetu Easy Facebook Feed

Aby strumień aktywności poprawnie wyświetlał się w widgecie, należy
uzupełnić pole Fanpage ID — czyli wpisać część adresu strony znajdującą
się za https://facebook.com/ (jeżeli adres URL strony to
https://facebook.com/wpwizardpl, to w pole Fanpage ID wpisujemy
wpwizardpl).

Opcjonalnie można zmienić inne ustawienia, między innymi:

-   dodać tytuł widgetu (Title),

-   ustawić wygląd postów (Posts Layout) oraz rozmiar obrazków (Image
    size),

    -   wybrać typ wyświetlanej strony (Page type) —
        strona/fanpage/grupa,
    -   wybrać rodzaj wyświetlanych postów (Posts by) — posty, których
        autorem jest administrator, posty, których autorami są goście,
        lub wszystkie posty,
    -   określić liczbę wyświetlanych postów (Posts to display),
    -   zmniejszyć wysokość zdjęcia w tle (Use small header),
    -   pokazać logo strony, obrazek w tle, like box (Show page logo,
        Show image, Show like box),
    -   ustawić otwieranie odnośników w nowym oknie (Open links in New
        tab),
    -   ustawić częstotliwość sprawdzania, czy są nowe posty (Check new
        posts after every).

    Ponadto, poniżej ustawień widgetu, na szarym polu znajdziemy
    shortcode — można go skopiować i umieścić w dowolnym miejscu strony
    (np. w treści posta). Spowoduje to wyświetlenie tego widgetu.

Umieszczenie Facebook Feed w odpowiednim miejscu (np. na przeznaczonej
do tego podstronie swojej strony internetowej) może w niektórych
przypadkach zupełnie zastąpić aktualności — zamiast prowadzić równolegle
aktualności na stronie internetowej oraz stronie na Facebooku, możesz
prowadzić je na Facebooku i automatycznie zaciągać je do strony
internetowej.

To rozwiązanie sprawdza się najlepiej w przypadku projektów, które
opierają swoją działalność na facebookowym fanpage’u — np. trener
fitness prowadzi popularną stronę na portalu Facebook i często publikuje
na niej posty, a strona jest jedynie dodatkiem do jego działalności
(zawiera informacje kontaktowe, ofertę oraz galerię zdjęć). W takim
przypadku nie ma sensu powielać aktualności również na stronie —
wystarczy podpiąć te, które dodawane są jako posty na Facebooku.

Wtyczka Easy Facebook Like Box (Page Plugin) — Custom Facebook Feed —
Auto PopUp udostępnia także trzecią, bardzo przydatną opcję — Auto
PopUp. Generuje ona wyskakujące okienko zawierające page plugin i
zachęcające do polubienia facebookowego fanpage’a. Wyświetla się ono
użytkownikom po wejściu na stronę (rysunek 21.6).

[]

Rysunek 21.6. Przykładowe wyskakujące okienko (PopUp) zawierające page
plugin

Ustawienia Auto PopUp znajdziemy w menu Easy Facebook Like Box w panelu
administracyjnym, w zakładce Auto PopUp.

Do dyspozycji mamy szereg użytecznych opcji. Między innymi możemy
zadecydować:

-   po ilu milisekundach od wczytania strony ma się pojawić wyskakujące
    okienko;
-   jaka ma być wysokość i szerokość wyskakującego okienka;
-   jaka ma być zawartość wyskakującego okienka (w tym miejscu możemy
    wstawić shortcode widgetu Easy Facebook Like Box);
-   czy PopUp ma pojawiać się tylko na stronie głównej;
-   czy PopUp ma pojawiać się tylko użytkownikom zalogowanym, czy także
    niezalogowanym;
-   czy zamknięcie okienka ma działać jak kliknięcie polecenia „nie
    pokazuj nigdy więcej”;
-   czy wyskakujące okienko ma nie pojawiać się na urządzeniach
    mobilnych (warto zaznaczyć tę opcję, ponieważ wyskakujące okienka są
    szczególnie denerwujące dla użytkowników telefonów, gdyż często
    zasłaniają cały ekran, a przycisk zamknięcia „znika” poza ekranem).

Po dostosowaniu naszego okienka nie zapomnijmy włączyć opcji Włącz
PopUp.

Znajdź nas na… — Find Us

Chociaż większość motywów zawiera wbudowaną opcję zamieszczania linków
do profili w portalach społecznościowych w formie ikon (np. w formie
Social Menu), warto poznać rozwiązanie, które umożliwi dodanie takich
ikon, gdy nasz motyw nie posiada takiej funkcji (lub gdy ikony chcemy
umieścić w innym miejscu niż domyślnie w motywie). Tym rozwiązaniem jest
wtyczka Easy Social Icons, umożliwiająca umieszczenie ikon — linków do
profili społecznościowych — w dowolnym miejscu na stronie.

Więcej informacji na temat wtyczki znajdziesz na stronie:
https://WordPress.org/plugins/ easy-social-icons/.

Po instalacji wtyczki w naszym panelu administracyjnym pojawi się nowe
menu Easy Social Icons. W jego ramach możemy zarządzać naszymi
odnośnikami do profili w portalach społecznościowych.

Ekran Easy Social Icons/All Icons wyświetla wszystkie dodane odnośniki
(rysunek 21.7). Domyślnie są tu umieszczone trzy łącza — do stron
głównych portali Facebook, Twitter oraz LinkedIn. Należy je wyedytować,
ustawiając prawidłowe adresy URL swoich profili, lub usunąć.

[]

Rysunek 21.7. Ekran zarządzania odnośnikami — wtyczka Easy Social Icons

W zakładce Easy Social Icons/Add New możemy dodać nowy odnośnik do
profilu w portalu społecznościowym lub do dowolnego miejsca w
internecie.

Dodanie nowego odnośnika sprowadza się do wypełnienia kilku pól (rysunek
21.8):

-   tytułu (np. Facebook),
-   ikony (można wybrać z kolekcji Font Awesome Icons lub wgrać własny
    plik),
-   adresu URL do profilu,
-   wyboru, na którym miejscu na liście ikon ma się znajdować dana ikona
    (Sort order),
-   wyboru sposobu wyświetlania (Target) — w nowym czy tym samym oknie.

[]

Rysunek 21.8. Dodawanie nowego odnośnika — wtyczka Easy Social Icons

W zakładce Easy Social Icons/Settings & Instructions znajdziemy szereg
przydatnych ustawień dotyczących ikon społecznościowych. Można ustawić
ich wielkość (Icon Width i Icon Height), marginesy (Margin), położenie
(Icon Display) — poziome (Horizontally) lub pionowe (Vertically) oraz
wyrównanie (Icon Alignment) — do środka (center), lewej (left) lub
prawej (right).

Można także ustawić kolorystykę ikon (wybrać własne kolory) lub użyć
kolorów domyślnych (ikona każdego portalu wyświetla się w domyślnym dla
niego kolorze), a także wybrać kształt ikon — okrągłe (circle),
kwadratowe (square) oraz kwadrat z zaokrąglonymi rogami (round corner).

Stworzony za pomocą wtyczki zestaw ikon (rysunek 21.9) można umieścić na
swojej stronie internetowej na trzy sposoby:

-   korzystając z widgetu Widget Social Icons;
-   korzystając z shortcode’u (można go znaleźć na dole zakładki Social
    Icons/Settings & Instructions) — należy go wstawić w dowolne
    miejsce, np. w treści wpisu, strony lub w stopce (footerze);
-   wstawiając kod PHP w odpowiednim miejscu swojego motywu (np.
    nagłówku lub stopce) — jednak to rozwiązanie jest przeznaczone dla
    bardziej zaawansowanych użytkowników.

[]

Rysunek 21.9. Ikony profili społecznościowych umieszczone w widgecie —
wtyczka Easy Social Icons

Podziel się — Share It

Kolejną opcją, o którą warto zadbać, jest umożliwienie użytkownikom
automatycznego publikowania naszych wpisów i stron na ich profilach w
serwisach społecznościowych — czyli dodanie popularnych przycisków
udostępniania.

Dodanie przycisków udostępniania jest szczególnie istotne w przypadku
stron, których główną wartością jest treść — gdzie publikowane są
artykuły lub materiały, które w zamierzeniu autorów mają trafić do jak
największej liczby odbiorców (np. internetowe czasopisma, magazyny,
poradniki, portale tematyczne itp.).

Istnieje wiele wtyczek, które do tego służą. W niniejszym podrozdziale
omówimy jedną z nich — AddToAny Share Buttons.

Więcej informacji na temat wtyczki znajdziesz na stronie:
https://pl.WordPress.org/plugins/ add-to-any/.

Wtyczka jest bardzo prosta w obsłudze. Po jej instalacji w menu
Ustawienia pojawi się dodatkowa zakładka AddToAny, w której możemy
zmienić ustawienia dotyczące przycisków udostępniania treści (rysunek
21.10).

Mamy do dyspozycji m.in. następujące opcje:

-   Icon Size — ustawienie wielkości ikon (w pikselach),
-   Standalone Buttons — możliwość dodawania i usuwania ikon (z listy
    zawierającej ponad 100 portali i sposobów udostępniania — w tym
    również wysyłanie e-mailem oraz drukowanie),

[]

Rysunek 21.10. Ustawienia wtyczki AddToAny Share Buttons

-   Universal Button — możliwość wybrania przycisku rozwijającego więcej
    opcji udostępniania, ukrycia go, zastąpienia własnym obrazkiem lub
    tekstem,
-   Sharing Header — możliwość wpisania własnego komunikatu (tytułu)
    paska ikon — np. Podziel się,
-   Położenie — opcje umożliwiające ustawienie pozycji ikon — pokaż pod
    lub nad treścią (rysunek 21.11), a także w innych miejscach — np. w
    archiwach postów oraz na stronach załączników (jeżeli nie chcemy
    zbytnio zaśmiecać strony zbyt wieloma ikonami, najlepiej sprawdzi
    się pozostawienie ikon tylko pod postami i stronami).

[]

Rysunek 21.11. Ikony udostępniania wyświetlane nad treścią wpisu

Poza umiejscowieniem ikon udostępniania bezpośrednio w treści strony
oraz w widgecie paska bocznego (za pomocą widgetu AddToAny Share)
wtyczka umożliwia również zastosowanie innego rozwiązania, zyskującego
coraz większą popularność w ostatnich latach — dodanie ikon
„pływających”, „przyczepionych” do krawędzi strony (rysunek 21.12). Za
ustawienia ikon pływających odpowiada zakładka AddToAny/Floating.

W ramach tej zakładki mamy możliwość określenia, do której krawędzi ma
przylegać pasek z ikonami (prawej albo lewej), jakiej wielkości mają być
ikony, jaki ma zostać ustawiony margines od krawędzi oraz jaka ma zostać
zachowana odległość od góry strony.

[]

Rysunek 21.12. Ikony udostępniania przylegające do prawej krawędzi
strony

Ciekawym dodatkiem do wtyczki jest widget AddToAny Follow, który
umożliwia dodanie do paska bocznego zestawu linków do naszych profili
społecznościowych. W widgecie wystarczy wpisać adresy URL do profili (do
wyboru jest lista kilkunastu najbardziej popularnych portali
społecznościowych). Te, które wypełnisz, pojawią się jako ikony w
widgecie, pozostałe pozostaną nieaktywne.

Rozdział 22. Kontakt z użytkownikami

Posiadając działającą stronę internetową, warto zadbać o stały kontakt z
jej użytkownikami, jak również o to, aby mogli oni w prosty i
funkcjonalny sposób skontaktować się z Tobą — autorem strony. W
niniejszym rozdziale omówimy jeden ze sposobów na ułatwienie tego
zadania — zajmiemy się dodawaniem do strony formularza kontaktowego.
Poznamy także procedurę wstawiania na stronę mapy Google z zaznaczonym
adresem siedziby.

Formularz kontaktowy

Istnieje wiele wtyczek, za pomocą których można wstawić na stronę
formularz kontaktowy. Omówimy najpopularniejszą z nich — Contact Form 7.

Contact Form 7 to wtyczka, która umożliwia tworzenie elastycznych i
dopasowanych do indywidualnych potrzeb formularzy. Za jej pomocą można
przygotować zarówno formularz kontaktowy, jak i zgłoszeniowy (np. na
wydarzenie), a także ankietę, quiz czy test z wiedzy na dowolny temat.
Można dostosować liczbę i rodzaj pól formularzy, wybierając spośród
wielu możliwości.

Więcej informacji na temat wtyczki znajdziesz na stronie:
https://pl.WordPress.org/plugins/ contact-form-7/.

Po zainstalowaniu wtyczki w menu administracyjnym pojawi się dodatkowa
zakładka Formularze (rysunek 22.1). Znajduje się w niej lista formularzy
oraz opcja dodawania nowych.

[]

Rysunek 22.1. Ekran zarządzania formularzami — wtyczka Contact Form 7

Na potrzeby prostego formularza kontaktowego można użyć domyślnego, o
nazwie Formularz 1, ewentualnie dostosowując go do własnych potrzeb. Aby
to zrobić, należy wybrać opcję edycji (pojawi się, gdy najedziesz
kursorem na tytuł formularza).

Zakładka Formularz ekranu edycji formularza (który jest tożsamy z
ekranem dodawania nowego formularza) umożliwia zmianę nazwy oraz edycję,
dodawanie i usuwanie pól formularza i etykiet (rysunek 22.2).

[]

Rysunek 22.2. Ekran edycji formularza — wtyczka Contact Form 7

Do wyboru mamy następujące pola:

-   tekst,
-   email,
-   adres URL,
-   telefon,
-   liczba,
-   data,
-   pole tekstowe,
-   menu rozwijane,
-   pola wyboru,
-   pola jednokrotnego wyboru,
-   wyrażenie zgody,
-   quiz,
-   plik,
-   przycisk wysyłania formularza.

Po wybraniu któregokolwiek z pól możemy określić, czy jest ono wymagane,
oraz wpisać jego domyślną wartość. Pomiędzy znacznikami <label> i
</label>, przed znacznikiem pola (np. [text your-subject]) wpisujemy
etykietę, czyli tytuł danego pola. Pól każdego rodzaju możemy używać
wielokrotnie.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Należy pamiętać, żeby każdorazowo na końcu formularza umieścić pole przycisk wysyłania formularza.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Kolejną ważną zakładką edycji oraz dodawania formularza jest zakładka
Email, w której należy skonfigurować ustawienia adresów e-mail.

-   Odbiorca — na ten adres zostanie przesłany wypełniony formularz.
-   Nadawca — z tego adresu zostanie wysłany wypełniony formularz.
-   Temat — taki będzie temat wiadomości.
-   Treść wiadomości — taka będzie treść maila, którego otrzymamy.
    Należy pamiętać, aby w szablonie treści użyć znaczników wszystkich
    pól, których użyliśmy do budowy formularza (ich lista wyświetla się
    powyżej listy pól).

W zakładce Komunikaty możemy zmienić domyślne wiadomości, które są
wyświetlane w określonych sytuacjach (np. po wysłaniu formularza lub gdy
wysłanie się nie powiedzie). Wtyczka posiada polską wersję językową,
więc zmiana tych komunikatów w większości przypadków nie jest potrzebna.

Gdy już mamy gotowy formularz, zapisujemy go i kopiujemy shortcode
(znajduje się w niebieskim polu poniżej tytułu), a następnie wstawiamy w
dowolnym miejscu serwisu — np. na stronie Kontakt lub w widgecie paska
bocznego.

Gotowy formularz powinien wyświetlić się na naszej stronie (rysunek
22.3).

[]

Rysunek 22.3. Formularz kontaktowy stworzony za pomocą wtyczki Contact
Form 7

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Pamiętaj, aby sprawdzić, czy formularz działa. Wyślij go do siebie, również jako użytkownik niezalogowany. Powtarzaj tę czynność co jakiś czas, szczególnie po wprowadzeniu zmian na swojej stronie (np. po instalacji nowych wtyczek lub przeprowadzeniu aktualizacji).
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wstawianie mapy Google

W tym podrozdziale zajmiemy się wstawianiem na naszą stronę (np. na
stronę Kontakt) mapki Google z zaznaczoną siedzibą (lub innym punktem —
np. miejscem imprezy czy wydarzenia). Jest to bardzo proste, sprowadza
się do kilku kliknięć i nie wymaga instalowania żadnych dodatkowych
wtyczek.

Przechodzimy na stronę https://www.google.pl/maps i wyszukujemy adres
miejsca, które chcemy udostępnić na naszej stronie (rysunek 22.4).

[]

Rysunek 22.4. Mapy Google

Gdy znajdziemy miejsce, które chcemy udostępnić, rozwijamy menu w lewym
górnym rogu ekranu i wybieramy opcję Udostępnij lub umieść mapę (rysunek
22.5).

[]

Rysunek 22.5. Zaznaczone miejsce na mapie Google

Po wybraniu tej opcji pojawi się okno, w którym mamy do wyboru dwie
zakładki: Udostępnij link oraz Umieść mapę (rysunek 22.6). Można pobrać
i umieścić link do mapy lub pobrać kod i umieścić mapę w formie ramki na
swojej stronie internetowej. Można także wybrać wielkość mapy (mała,
średnia lub duża) bądź wpisać rozmiar niestandardowy.

[]

Rysunek 22.6. Umieszczenie mapy na stronie internetowej — Google Maps

Po umieszczeniu skopiowanego kodu w wybranym miejscu serwisu (np. na
stronie Kontakt) i zapisaniu witryny, na stronie powinna pojawić się
mapa z zaznaczonym punktem.

Statystyki Google Analytics

Kiedy mamy już gotową, funkcjonującą w internecie stronę, warto zadbać o
możliwość zbierania informacji na temat odwiedzin na niej, czyli
statystyk. Istnieje wiele systemów statystyk oraz wtyczek zliczających
wyświetlenia strony.

Naszym zdaniem warto wybrać statystyki Google Analytics, gdyż zbierają
one najwięcej, najbardziej szczegółowych informacji na temat ruchu na
stronie internetowej. Co więcej, są one cenione przez reklamodawców,
jako rzetelne źródło informacji o liczbie odsłon i użytkowników serwisu.

Ze statystyk Google Analytics dowiemy się nie tylko ile osób weszło na
naszą stronę, ale pozyskamy między innymi:

-   dane demograficzne (wiek i płeć użytkowników),
-   dane geograficzne (lokalizacja użytkowników — kontynent, kraj,
    miejscowość),
-   dane o źródłach wizyt (czy nasza strona została znaleziona w
    wyszukiwarce, czy odwiedziny pochodzą z odnośników na innych
    stronach lub portalach społecznościowych),
-   dane o ruchu mobilnym,
-   dane o technologii, z jakiej korzystają użytkownicy (urządzenie,
    przeglądarka, a nawet sieć),
-   dane o zachowaniu użytkowników (ile czasu spędzili na stronie, ile
    stron odwiedzili).

Zakładanie konta Google Analytics

Aby założyć konto w usłudze Google Analytics, wejdź na stronę
https://analytics.google.com/analytics/web/ i zaloguj się lub utwórz
nowe konto.

Po zalogowaniu na konto kliknij przycisk Zarejestruj się, widoczny z
prawej strony ekranu.

[]

Rysunek 22.7. Ekran powitalny usługi Google Analytics

Zostaniesz przeniesiony do formularza na temat witryny, którą chcesz
śledzić. Do wypełnienia są następujące pola:

-   Nazwa mojego konta — dowolna nazwa, nie musi być związana ze stroną;
-   Nazwa witryny — nazwa (np. tytuł lub adres) śledzonej strony; dzięki
    niej będziesz mógł odszukać statystyki konkretnej strony w panelu
    Google Analytics;
-   URL witryny — dokładny adres URL śledzonej strony;
-   Kategoria branży — tematyka serwisu;
-   Strefa czasowa raportowania — warto wybrać właściwą, aby statystyki
    zgadzały się z faktyczną godziną.

Po wypełnieniu formularza naciśnij przycisk Pobierz identyfikator
śledzenia. W kolejnym oknie musisz wybrać odpowiedni kraj i zaakceptować
warunki usługi.

Gotowe! Właśnie założyłeś statystyki Google Analytics dla swojej
witryny.

Podłączanie statystyk do strony

Następnym krokiem po założeniu statystyk będzie podłączenie ich do
strony internetowej. Najłatwiejszym sposobem jest instalacja
odpowiedniej wtyczki. Wybór jest bardzo duży. My omówimy całą procedurę
na przykładzie Google Analytics Dashboard for WP by ExactMetrics
(formerly GADWP).

Wtyczka jest dostępna w repozytorium WordPressa, pod adresem
https://pl.wordpress.org/ plugins/google-analytics-dashboard-for-wp/.

Po instalacji w panelu administracyjnym witryny pojawi się nowa zakładka
— Google Analytics (rysunek 22.8). Po jej wybraniu zostaniesz
przeniesiony do ekranu autoryzacji. Wybierz przycisk Authorize Plugin, a
w kolejnym kroku naciśnij czerwony napis Get Access Code.

[]

Rysunek 22.8. Ekran ustawień wtyczki Google Analytics Dashboard for WP —
autoryzacja (krok 1)

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Ważne!
  Aby procedura przebiegła pomyślnie, musisz być w tej samej przeglądarce zalogowany do swojego konta Google Analytics.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W nowym oknie musisz zgodzić się na połączenie Twojej witryny z kontem
Google, a następnie wkleić w całości wyświetlony kod do pola Access Code
w panelu administracyjnym (rysunek 22.9).

[]

Rysunek 22.9. Ekran ustawień wtyczki Google Analytics Dashboard for WP —
autoryzacja (krok 2)

Jeśli cała procedura przebiegnie pomyślnie, w zakładce ustawień wtyczki
powinieneś zobaczyć listę rozwijaną, zawierającą wszystkie śledzone
witryny dostępne na Twoim koncie Google Analytics (jeżeli dopiero
zarejestrowałeś się w usłudze Google Analytics i dodałeś jedną witrynę,
dostępna będzie tylko ona).

Wybierz odpowiednią witrynę i zapisz zmiany (Save Changes) — rysunek
22.10.

[]

Rysunek 22.10. Ekran ustawień wtyczki Google Analytics Dashboard for WP
— po autoryzacji

Gotowe! Statystyki Google Analytics zostały podpięte do Twojej strony
internetowej.

Aby sprawdzić, czy wszystko działa prawidłowo, wejdź na swoją stronę, a
następnie zaloguj się do swoich statystyk i wybierz zakładkę Czas
rzeczywisty/Przegląd.

Twoim oczom powinna ukazać się informacja o tym, że na Twoją stronę
właśnie wszedł pierwszy użytkownik (czyli Ty). Na załączonej mapie
zobaczysz także informację o tym, gdzie się znajdujesz (rysunek 22.11).

[]

Rysunek 22.11. Statystyki Google Analytics — Czas rzeczywisty/Przegląd

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Dane dotyczące odwiedzin i użytkowników Twojego serwisu najlepiej przeglądać bezpośrednio na stronie usługi Google Analytics. Jednak wyciąg ze statystyk (w wersji uproszczonej) znajdziesz też w widgecie znajdującym się w panelu administracyjnym, w zakładce Kokpit.
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Poruszanie się po panelu Google Analytics

Statystyki Google Analytics to bardzo rozbudowane, potężne narzędzie do
analizy ruchu w serwisach internetowych. W niniejszym rozdziale pokażemy
jedynie, gdzie szukać najważniejszych informacji na temat odwiedzin w
serwisie.

Po więcej informacji odsyłamy do oficjalnej Akademii Google Analytics,
dostępnej pod adresem https://analytics.google.com/analytics/academy/.

[]

Rysunek 22.11. Statystyki Google Analytics — Strona główna

Czas rzeczywisty

Z zakładki Czas rzeczywisty/Przegląd dowiemy się, co się dzieje na
naszej stronie w danej chwili. Znajdziemy tu informację na temat liczby
obecnie odwiedzających ją użytkowników, aktywnych stron (jakie konkretne
podstrony serwisu przeglądają właśnie użytkownicy), lokalizacji gości
oraz źródeł odwiedzin (z podziałem na witryny odsyłające, sieci
społecznościowe oraz ruch organiczny — czyli wejścia z wyszukiwarki.

Odbiorcy

Jedna z najważniejszych zakładek GA, dzięki której uzyskamy szczegółowe
informacje o użytkownikach.

W menu Odbiorcy/Przegląd widzimy statystyki ruchu dla naszej strony
internetowej w określonym przedziale czasu (przedział można zmienić w
prawym górnym rogu ekranu).

Poniżej zamieszczamy wyjaśnienie najważniejszych pojęć.

-   Użytkownicy — wszystkie osoby, które weszły na naszą stronę;
-   Nowi użytkownicy — osoby, które odwiedziły naszą stronę po raz
    pierwszy;
-   Sesje — grupy interakcji użytkowników w witrynie, występujące w
    danym przedziale czasu (przykładowo — gdy użytkownik w ramach
    odwiedzin w serwisie odwiedzi kilka podstron, zostanie to policzone
    jako jedna sesja; sesje wygasają po 30 minutach braku aktywności);
-   Odsłony — łączna liczba odsłon wszystkich podstron serwisu (jeden
    użytkownik może wygenerować wiele odsłon);
-   Średni czas trwania sesji — ile czasu średnio użytkownik spędza na
    stronie (przeglądając różne podstrony);
-   Współczynnik odrzuceń — ile sesji ograniczyło się do obejrzenia
    tylko jednej podstrony serwisu (użytkownik wyszedł ze strony, nie
    przechodząc do kolejnych podstron).

Poza głównym ekranem, zawierającym ogólny raport o odbiorcach, warto
zwrócić uwagę na następujące zakładki:

-   Dane demograficzne — znajdziemy tu informacje o wieku i płci
    użytkowników (można wykorzystać te informacje np. do planowania
    kampanii reklamowych);
-   Zainteresowania — jakimi tematami są zainteresowani nasi użytkownicy
    (raport jest generowany na podstawie ich odwiedzin na innych
    stronach internetowych);
-   Dane geograficzne — jakimi językami posługują się użytkownicy
    (raport jest generowany na podstawie ustawień języka w przeglądarce)
    oraz w jakich lokalizacjach się znajdowali w momencie wejścia na
    stronę (z podziałem na kontynenty, kraje i miejscowości);
-   Zachowanie — stosunek liczby użytkowników nowych do powracających
    (należy pamiętać, że jeśli ta sama osoba wejdzie na stronę z dwóch
    różnych urządzeń, zostanie potraktowana jako dwóch nowych
    użytkowników);
-   Technologia — za pośrednictwem jakich przeglądarek użytkownicy
    oglądali naszą stronę (warto sprawdzić, czy strona wyświetla się
    prawidłowo we wszystkich najczęściej używanych przeglądarkach);
-   Ruch mobilny — liczba użytkowników wyświetlających stronę na
    komputerach, tabletach i telefonach.

Pozyskiwanie

Kolejną interesującą zakładką narzędzia Google Analytics jest
Pozyskiwanie. Możemy się z niej dowiedzieć, w jaki sposób użytkownicy
trafili na naszą stronę, co z kolei ułatwi nam pomiar efektywności
działań promujących stronę internetową. Oto dostępne opcje:

-   Cały ruch/Kanały — użytkownicy z podziałem na źródło odwiedzin:
    Organic Search (odwiedziny z wyszukiwarki), Direct (odwiedziny
    spowodowane wpisaniem dokładnego adresu strony do przeglądarki),
    Refferral (odwiedziny w wyniku kliknięcia w link znajdujący się na
    innej stronie), Social (odwiedziny w wyniku kliknięcia w link
    znajdujący się w mediach społecznościowych);
-   Cały ruch/Źródło/Medium — lista kanałów, za pośrednictwem których
    użytkownicy trafili na naszą stronę (zawiera wszystkie kanały —
    wyszukiwarki, witryny odsyłające oraz portale społecznościowe);
-   Cały Ruch/Witryny odsyłające — lista stron zawierających link do
    naszej witryny, z informacją ile osób trafiło na nią po jego
    kliknięciu.

Rozdział 23. Znaczniki HTML

Pomimo że tworzenie stron w WordPressie nie wymaga umiejętności
korzystania z HTML, warto znać podstawowe znaczniki. Mogą być one
przydatne podczas korzystania z edytora tekstowego wpisów i stron,
dodawania tekstowych widgetów czy wprowadzania zmian w stylach CSS.
Poniżej przedstawiamy listę najbardziej przydatnych znaczników HTML wraz
z wyjaśnieniem, do czego służą.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Większość opisanych atrybutów dotyczących stylów poszczególnych      |
| elementów (np. color, size, face, align itp.) nie jest wspieranych w |
| HTML5 i w ich przypadku zaleca się korzystanie ze stylów CSS.        |
|                                                                      |
| Chociaż zdarzają się sytuacje, w których okazują się przydatne,      |
| warto pamiętać, aby w pierwszej kolejności wszędzie, gdzie to        |
| możliwe, używać stylów CSS — nie tylko są zgodne z obecnymi          |
| standardami, ale potrafią naprawdę bardzo ułatwić życie.             |
+----------------------------------------------------------------------+

Przydatne znaczniki HTML

Tekst i akapity

Znaczniki służące do formatowania tekstu (tabela 23.1) przydają się
szczególnie w edytorze tekstowym wpisów i stron oraz wszędzie tam, gdzie
możemy wpisać fragment tekstu (np. w widgecie tekstowym).

Tabela 23.1. Znaczniki służące do formatowania tekstu

[]

Atrybutem, który pozwala na zmianę wielkości, koloru, rodzaju czcionki,
jest style. Atrybut ten wstawiamy do znacznika, którego styl chcemy
zmienić (np. akapitu) (tabela 23.2).

Tabela 23.2. Style

[]

Znacznik <p> (tabela 23.3) otwiera paragraf lub akapit (zamyka go
oczywiście </p>). Jeżeli korzystasz z WordPressa, powinien być Ci dobrze
znany, ponieważ (przy odpowiednich ustawieniach) system sam dodaje
akapity do wprowadzonego tekstu (znaczniki są później widoczne w
edytorze tekstowym).

Tabela 23.3. Atrybuty znacznika <p>

[]

Znacznik <hr /> (tabela 23.4) służy do wstawiania poziomej linii (która
może oddzielać np. części tekstu różniące się tematycznie).

Tabela 23.4. Atrybuty znacznika <hr />

[]

Listy wypunktowane i numerowane

Do tworzenia list (tabela 23.5) służą dwa znaczniki — <ul>…</ul> (lista
wypunktowana) oraz <ol>…</ol> (lista numerowana). Pomiędzy nimi
poszczególne elementy listy należy zamykać w znacznikach <li>…</li>.

Przykład:

Kod HTML listy:

    <ol type="A">

              <li> Pierwszy punkt listy </li>

              <li> Drugi punkt listy </li>

              <li> Trzeci punkt listy </li>

              <li> Czwarty punkt listy </li>

     </ol>

Wygląd listy:

A. Pierwszy punkt listy

B. Drugi punkt listy

C. Trzeci punkt listy

D. Czwarty punkt listy

Tabela 23.5. Atrybuty znaczników <ul>, <ol> oraz <li>

[]

Hiperłącza

Linki są jednymi z najważniejszych elementów stron internetowych. Dzięki
nim można tworzyć powiązania pomiędzy podstronami swojego serwisu, a
także odsyłać użytkowników do innych miejsc w sieci. Do zamieszczania
hiperłączy (linków) służy znacznik <a> (tabela 23.6). Pomiędzy
znacznikiem początkowym i końcowym znajduje się element aktywny, po
kliknięciu którego link zadziała. Może to być adres URL, nazwa strony,
dowolny fragment tekstu lub obrazek.

    <a href="http://adres-strony.pl">anchor linku</a>

Tabela 23.6. Atrybuty znacznika <a>

[]

Obrazki

Kolejnym bardzo przydatnym znacznikiem jest <img> (tabela 23.7), służący
do wstawiania na stronę plików graficznych.

Tabela 23.7. Atrybuty znacznika <img>

[]

Multimedia

Poza obrazkami na stronę można wstawiać oczywiście również inne pliki
multimedialne — filmy i pliki dźwiękowe. Do ich wstawiania na stronę
służy znacznik <embed> (tabela 23.8). Za pomocą tego znacznika można
wstawić pliki w różnych formatach, między innymi .wav, .mid, .avi, .mp3,
.mpeg, .mov i innych.

Tabela 23.8. Atrybuty znacznika <embed>

[]

Kolejnym znacznikiem służącym do wstawiania plików filmowych jest
<video> (tabela 23.9).

Tabela 23.9. Atrybuty znacznika <video>

[]

Pliki dźwiękowe można wstawiać także za pomocą znacznika <audio> (tabela
23.10).

Tabela 23.10. Atrybuty znacznika <audio>

[]

Tabele

Znaczniki <table>…</table> pozwalają wstawić na stronę tabelkę (tabela
23.11). Znaczniki HTML związane z budową tabel są szczególnie przydatne
podczas korzystania z WordPressa, gdyż podstawowa wersja edytora tekstu
nie posiada narzędzi do automatycznego ich tworzenia.

Tabela 23.11. Atrybuty znacznika <table>

[]

[]

Wewnątrz znaczników <table>…</table> umieszczamy dowolną liczbę wierszy
za pomocą znaczników <tr>…</tr>, a z kolei wewnątrz wierszy możemy
umieścić dowolną liczbę komórek, używając znaczników <td>…</td>.

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Każdy wiersz powinien zawierać taką samą liczbę komórek, inaczej tabelka może się nieładnie „rozjechać”.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Przykład:

Kod HTML tabeli:

    <table>

             <tr><td>1 komórka</td><td>2 komórka</td></tr>

             <tr><td>3 komórka</td><td>4 komórka</td></tr>

    </table>

Wygląd tabeli:

  ----------- -----------
  1 komórka   2 komórka
  3 komórka   4 komórka
  ----------- -----------

Definiowanie wierszy tabeli za pomocą znacznika <tr> przedstawione jest
w tabeli 23.12, zaś jej komórek za pomocą <td> — w tabeli 23.13.

Tabela 23.12. Atrybuty znacznika <tr>

[]

Tabela 23.13. Atrybuty znacznika <td>

[]

Ramki

Ramki umożliwiają pokazanie użytkownikowi kilku stron w ramach jednego
ekranu. Są one przydatne w różnych sytuacjach, np. gdy nie chcemy
powielać menu na każdej z podstron serwisu.

Przykład:

Mamy stronę X, która zawiera 30 podstron. Na każdej z nich oprócz treści
zamieszczamy ozdobny banner na górze, menu nawigacyjne, pasek boczny z
ważnymi informacjami oraz stopkę (są one takie same na wszystkich
stronach). Co się dzieje, jeżeli chcemy zmienić którykolwiek stały
element (np. dodać nową zakładkę w menu)? Musimy wprowadzić zmiany na
wszystkich 30 podstronach serwisu. Jest to nie tylko czasochłonne, ale
również może przyczynić się do powstania błędów podczas ręcznego
kopiowania i wklejania treści.

W takim przypadku z pomocą przychodzą ramki. Tworzymy kilka ramek
dostosowanych do naszych potrzeb i organizujemy je w taki sposób, aby
poboczne ramki umieszczone były na stałe na stronach HTML ze stałymi
elementami i treściami, a w ramce środkowej wyświetlały się treści
podstron (rysunek 23.1).

[]

Rysunek 23.1. Schemat strony internetowej zbudowanej na bazie ramek

Dzięki temu, jeśli chcemy np. dodać nowy link do menu, musimy tylko
dokonać modyfikacji w pliku menu.html, a nie we wszystkich 30
podstronach.

Stosowanie ramek ma niekwestionowane zalety, ale — niestety — generuje
też wiele problemów; o tym jednak wspomnimy innym razem, ponieważ
pracując w WordPressie, nie musisz z nich korzystać. To szablon
rozwiązuje za Ciebie problem odpowiedniego umiejscowienia menu i pasków
bocznych.

Istnieje jednak rodzaj ramki, który używany jest powszechnie również
przez użytkowników WordPressa. Warto poznać zasady wstawiania tego typu
ramki na stronę. Jest to tzw. ramka pływająca/lokalna (rysunek 23.2), do
której implementacji służy znacznik <iframe>…</iframe> (tabela 23.14).

[]

Rysunek 23.2. Schemat strony internetowej zawierającej ramkę
pływającą/lokalną

Tabela 23.14. Atrybuty znacznika <iframe>

[]

Za pomocą ramki pływającej (lokalnej) można wstawić na stronę (w
przypadku WordPressa — np. do treści posta, strony lub widgetu) okienko,
wewnątrz którego znajdzie się treść innego dokumentu HTML.

Ramki tego typu są często wykorzystywane do implementowania okienek
reklamowych, a także różnego rodzaju widgetów — np. Facebook Page Plugin
lub map.

Wstawianie ramek pływających jest bardzo proste. Dostawca usług (np.
Facebook) zwykle udostępnia do skopiowania kod, który musisz po prostu
wkleić w odpowiednim miejscu na stronie, np. do treści posta, strony (w
trybie tekstowym) lub do widgetu.

W tym rozdziale opisaliśmy najbardziej podstawowe znaczniki HTML (i ich
atrybuty) przydatne w pracy na platformie WordPress. W rzeczywistości
jest ich oczywiście o wiele więcej. Zainteresowanych zgłębianiem wiedzy
na temat HTML odsyłamy do strony https://www. w3schools. com/html.

Rozdział 24. Style CSS

Z rozdziału „Motywy”, z podrozdziału „Niestandardowe style CSS” wiesz
już, czym są kaskadowe arkusze stylów i jak je najbezpieczniej stosować
do wprowadzania kosmetycznych zmian w motywie strony. W tym rozdziale
znajdziesz krótki przewodnik po stylach CSS oraz instrukcję, jak z nich
najłatwiej korzystać.

Budowa stylu CSS

Pojedynczy styl CSS, inaczej zwany regułą (rysunek 24.1), składa się z
dwóch podstawowych elementów:

-   selektora, określającego element strony, do którego będą odnosić się
    deklaracje (np. czcionka nagłówka),
-   deklaracji, która określa, jak sformatowany ma być dany element (np.
    kolor — niebieski, wielkość — 32 px).

[]

Rysunek 24.1. Budowa stylu CSS

Jak znaleźć potrzebny selektor stylu CSS?

Być może nasuwa Ci się pytanie:

— No tak, style CSS wydają się bardzo użytecznym rozwiązaniem, ale jak
mam z nich korzystać, skoro nie znam struktury stylów CSS w moim
motywie? Nie wiem, który selektor czego dotyczy i w ogóle nie wiem, od
czego zacząć!

W takiej sytuacji bardzo pomocna okazuje się opcja Zbadaj element
(występująca również pod nazwami Zbadaj lub Sprawdź element), dostępna w
większości przeglądarek (np. Chrome, Mozilla czy Internet Explorer).

Aby jej użyć, wejdź na dowolną stronę internetową (najlepiej własną —
tę, którą właśnie tworzysz), najedź kursorem na interesujący Cię element
strony (np. nagłówek, akapit lub zdjęcie) i naciśnij prawy przycisk
myszy. Rozwinie się menu z na pewno dobrze znanymi Ci opcjami (Zapisz
stronę, Drukuj, Wyświetl źródło itp.) — ostatnią z nich jest właśnie
Zbadaj element (rysunek 24.2). Opcję można także uaktywnić, naciskając
kombinację klawiszy Ctrl+Shift+I.

[]

Rysunek 24.2. Jak znaleźć opcję Zbadaj element

Po uruchomieniu opcji Zbadaj element w dolnej części przeglądarki pojawi
się dodatkowe okno dialogowe, w którym znajdziemy kod źródłowy dotyczący
badanego elementu oraz style CSS (zazwyczaj po prawej stronie okna).

Style CSS elementu można zmieniać bezpośrednio w tym oknie, a zmiany
podglądać w czasie rzeczywistym w przeglądarce. Oczywiście gdy
odświeżysz stronę, wszystkie wprowadzone wcześniej zmiany zostaną
usunięte. Niemniej jednak dzięki temu dowiesz się, jaki styl należy
zmienić, aby wprowadzić przewidziane zmiany na stałe.

Przykład:

Jeżeli chcesz wprowadzić zmiany w stylu CSS dotyczącym nagłówka wpisu,
musisz kliknąć go prawym klawiszem myszy i wybrać opcję Zbadaj element
(rysunek 24.3).

[]

Rysunek 24.3. Opcja Zbadaj element — podgląd zmian wprowadzanych w
stylach CSS tytułu wpisu

Z okna Reguły dowiesz się, że za jego wygląd odpowiada selektor
.entry-title. Pomiędzy klamrami dopisz odpowiednią deklarację (np.
jeżeli chcesz zmienić kolor czcionki na czerwony — font-color: #dc0000;)
i naciśnij Enter. Jeżeli na ekranie tytuł zmieni kolor na czerwony,
oznacza to, że właśnie taką regułę musisz wpisać w odpowiednim polu
Custom CSS (w szablonie lub wtyczce).

Przydatne style CSS

Tekst

Przedstawione w tabeli 24.1 właściwości stylów CSS służą do określania
wyglądu tekstu. Można za ich pomocą zmienić kolor tekstu, odstępy
pomiędzy znakami i wyrazami, wysokość wiersza, wyrównanie tekstu w
poziomie i pionie, sposób dekoracji tekstu, wcięcie pierwszej linijki
akapitu.

Tabela 24.1. Właściwości stylów CSS dotyczące tekstu

[]

Czcionki

Zaprezentowane w tabeli 24.2 właściwości stylów CSS służą do określania
czcionki. Można za ich pomocą zmienić czcionkę, wielkość oraz styl
tekstu.

Tabela 24.2. Właściwości stylów CSS dotyczące czcionki

[]

Listy

Przedstawione w tabeli 24.3 właściwości stylów CSS służą do określania
wyglądu listy wypunktowanej. Można za ich pomocą określić wygląd i
umiejscowienie punktora, a także dodać własny obrazek.

Tabela 24.3. Właściwości stylów CSS dotyczące list

[]

Obramowanie

Zebrane w tabeli 24.4 właściwości stylów CSS służą do określania wyglądu
obramowania elementu. Można za ich pomocą określić kolor, kształt oraz
grubość obramowania.

Tabela 24.4. Właściwości stylów CSS dotyczące obramowań

[]

Marginesy

Przedstawione w tabeli 24.5 właściwości stylów CSS służą do określania
wielkości wewnętrznych i zewnętrznych marginesów elementu.

Tabela 24.5. Właściwości stylów CSS dotyczące marginesów

[]

Wymiary

Zaprezentowane w tabeli 24.6 właściwości stylów CSS służą do określania
wymiarów elementu. Można za ich pomocą określić wielkość bezwzględną i
względną elementu, a także jego wielkość minimalną i maksymalną.

Tabela 24.6. Właściwości stylów CSS dotyczące wymiarów elementu

[]

Tła

Właściwości stylów CSS przedstawione w tabeli 24.7 służą do określania
wyglądu tła elementu. Można za ich pomocą określić kolor lub obrazek
tła, a także jego położenie, przewijalność oraz powtarzalność.

Tabela 24.7. Właściwości stylów CSS dotyczące tła

[]

[]

Lista ta zawiera najbardziej podstawowe właściwości i wartości stylów
CSS, przydatne w wykonywaniu kosmetycznych zmian w motywach i wtyczkach.
W rzeczywistości jest ich oczywiście o wiele więcej. Zainteresowanych
zgłębianiem wiedzy na temat stylów CSS odsyłamy do strony
https://www.w3schools.com/css/.

Rozdział 25. Dostępność strony dla osób niepełnosprawnych

Internet to prawdziwa kopalnia informacji. Stwarza ogromne możliwości
samodzielnej nauki, pracy, rozrywki, kontaktów międzyludzkich,
załatwiania spraw związanych z życiem codziennym itp. Jest on oknem na
świat dla nas wszystkich, a w szczególności dla osób niepełnosprawnych,
dla których wyjście i załatwienie czegoś na mieście stanowi czasami
barierę nie do przeskoczenia. Jednak, aby internet był przyjazny dla
wszystkich, serwisy muszą być odpowiednio przygotowane — w taki sposób,
aby strony były możliwe do odczytania przez osoby borykające się z
różnymi problemami zdrowotnymi, np. związanymi ze wzrokiem czy słuchem.

Z lektury niniejszego rozdziału dowiesz się, na co zwrócić uwagę,
przygotowując serwis internetowy, aby był on czytelny dla osób
niepełnosprawnych. Przedstawione tu informacje są tylko ułamkiem wiedzy
na ten temat, gdyż zagadnienie dostępności stron internetowych jest
bardzo szerokie. Bardziej szczegółowe wytyczne znajdziesz na
następujących stronach:

-   http://dostepnestrony.pl/,
-   http://www.widzialni.org/,
-   http://www.w3.org/WAI/.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Jeżeli tworzysz stronę w WordPressie, części przedstawionych zasad nie będziesz mógł wprowadzić w życie (za wiele aspektów budowy strony odpowiada szablon i rdzeń WordPressa, a administrator, w szczególności nieposiadający wiedzy programistycznej, nie ma na nie wpływu). Niemniej jednak warto poznać te zasady i stosować w miarę możliwości.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zasady dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych

Treści nietekstowe

Wszystkie nietekstowe elementy strony powinny posiadać opis tekstowy.

1.  Obrazki powinny posiadać opisy alternatywne z informacją, co
    przedstawiają.
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | Rysunek przedstawiający dom      | Rysunek przedstawiający dom,     |
    |                                  | będący odnośnikiem do strony     |
    | [C:\Users\Agnieszka\AppData\L    | głównej                          |
    | ocal\Microsoft\Windows\Temporary |                                  |
    | Internet                         | [C:\Users\Agnieszka\AppData\L    |
    | Files\Content.IE5\G              | ocal\Microsoft\Windows\Temporary |
    | Z7OBTZ8\System-Home-icon[1].png] | Internet                         |
    |                                  | Files\Content.IE5\G              |
    |     <img src =                   | Z7OBTZ8\System-Home-icon[1].png] |
    |  "dom.jpg" alt = "Rysunek domu"> |                                  |
    |                                  |     <a href="home.htm">          |
    |                                  |                                  |
    |                                  |     <img src="dom.jpg            |
    |                                  | " alt="Link do strony głównej">  |
    |                                  |                                  |
    |                                  |     </a>                         |
    +----------------------------------+----------------------------------+

2.  Grafiki zawierające napisy (np. logo lub tekst, hasło reklamowe)
    powinny posiadać opisy alternatywne z treścią tekstu znajdującego
    się na grafice.
    +-----------------------------------------------+
    | Grafika z napisem „Promocja”                  |
    |                                               |
    | []                                            |
    |                                               |
    |     <img src = "promocja.gif" alt="Promocja"> |
    +-----------------------------------------------+

3.  Animacje (np. gif) powinny posiadać opis tekstowy zawierający
    informację o zawartości animacji.
    +----------------------------------------------------------------------+
    | Animacja przedstawiająca sekwencję zmieniającego się światła         |
    | drogowego                                                            |
    |                                                                      |
    | []                                                                   |
    |                                                                      |
    |     <img src="swiatla.gif" alt="Animacja                             |
    |  przedstawia sekwencję zmieniającego się światła drogowego. Najpierw |
    |  zapala się światło czerwone, następnie żółte, a na końcu zielone."> |
    +----------------------------------------------------------------------+

4.  Należy unikać stosowania skryptów na stronie, jednak jeżeli są one
    niezbędne, powinno się ich tekstowe opisy umieścić pomiędzy
    znacznikami <noscript> </noscript>. Treść opisu ujęta w te znaczniki
    będzie przydatna dla użytkowników, których przeglądarki nie
    obsługują skryptów, a także dla osób niewidomych. Warto zadbać o
    opisy również mało ważnych skryptów (takich jak reklamy), aby
    użytkownik niepełnosprawny wiedział, że nic nie stracił, nie
    odczytując danego skryptu.
    +---------------------------------------------------------------+---+
    | Okienko z reklamą Google AdSense                              |   |
    |                                                               |   |
    | []                                                            |   |
    |                                                               |   |
    |     <script type="text/javascript">                           |   |
    |                                                               |   |
    |     google_ad_client = "ca-pub-123456789";                    |   |
    |     ↳google_ad_slot = "123456789"; google_ad_width =          |   |
    |     ↳300;  google_ad_height = 250;                            |   |
    |                                                               |   |
    |     </script><!-- Widget --><script type="text/               |   |
    |     ↳javascript" src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/ |   |
    |     ↳show_ads.js">                                            |   |
    |     </script>                                                 |   |
    |                                                               |   |
    |     <noscript> Okienko z reklamą.</noscript>                  |   |
    +---------------------------------------------------------------+---+

5.  Obrazki służące jako punktory graficzne list nieuporządkowanych
    powinny posiadać opis tekstowy. Opis może zawierać słowo „pozycja”,
    „punktor”, „element listy”, gwiazdkę („*”) lub myślnik („—”).
    +-------------------------------+-------------------------------+---+
    | Lista zawierająca obrazki     |                               |   |
    | graficzne zamiast punktorów   |                               |   |
    +-------------------------------+-------------------------------+---+
    | -   Pozycja 1                 |     <img src = "kula.gif" a   |   |
    | -   Pozycja 2                 | lt="Pozycja"> Pozycja 1 <br>  |   |
    | -   Pozycja 3                 |                               |   |
    |                               |     <img src = "kula.         |   |
    |                               | gif" alt="*"> Pozycja 2 <br>  |   |
    |                               |                               |   |
    |                               |     <img src = "kula          |   |
    |                               | .gif" alt="-"> Pozycja 3 <br> |   |
    +-------------------------------+-------------------------------+---+

6.  Pliki dźwiękowe powinny posiadać opisy lub transkrypcje tekstowe. W
    przypadku krótkich, przeznaczonych do ściągnięcia plików opis można
    wstawić do atrybutu alt obrazka symbolizującego plik dźwiękowy.
    Takim obrazkiem jest często ikona przedstawiająca głośnik lub nutę.

    Jeżeli plik dźwiękowy jest długi, na przykład zawiera wywiad lub
    audycję radiową, cała treść w formie tekstowej powinna zostać
    zamieszczona na stronie (ewentualnie jako dodatkowy plik do
    ściągnięcia).

    Takie rozwiązanie bardzo ułatwia korzystanie z materiałów tego typu
    nie tylko osobom niepełnosprawnym, ale także wszystkim użytkownikom
    internetu, którzy w danej chwili nie mogą skorzystać z głośników lub
    słuchawek.

    +----------------------------------------------------------------------+
    | Plik dźwiękowy z zapisem krótkiej wypowiedzi do ściągnięcia na dysk  |
    | lub odsłuchania w odtwarzaczu                                        |
    |                                                                      |
    | []                                                                   |
    |                                                                      |
    | Zaproszenie na piknik — mp3                                          |
    |                                                                      |
    |     <a href="wywiad.mp3"><img src="audio.gif"                        |
    | alt="Plik dźwiękowy: Zapraszamy na piknik rodzinny, który odbędzie s |
    | ię 19 czerwca na Polu Mokotowskim"> Zaproszenie na piknik — mp3 </a> |
    +----------------------------------------------------------------------+

    +---------------------------------------------------------------+
    | Plik z zapisem wywiadu dostępny bezpośrednio z poziomu strony |
    |                                                               |
    | []                                                            |
    |                                                               |
    | Transkrypcja wywiadu:                                         |
    |                                                               |
    | Dziennikarz: (…)                                              |
    |                                                               |
    | Przedstawiciel organizacji: (…)                               |
    |                                                               |
    | …                                                             |
    +---------------------------------------------------------------+

7.  Odtwarzacze plików multimedialnych powinny dać się obsłużyć bez
    użycia myszki, tylko za pomocą klawiatury.

8.  Pliki wideo powinny posiadać napisy (wersję tekstową treści
    mówionych), a na stronie powinna znajdować się pełna transkrypcja
    filmu wideo (np. w formie oddzielnego pliku do ściągnięcia) wraz z
    dodatkowym opisem scen (np. „Kobieta podchodzi do okna i otwiera
    je”).
    +----------------------------------------------------------------------+
    | Film zamieszczony na stronie                                         |
    |                                                                      |
    | []                                                                   |
    |                                                                      |
    | Transkrypcję i opis scen filmu można umieścić w oddzielnym pliku lub |
    | — jeżeli film jest jedynym elementem danej podstrony — na tej        |
    | podstronie (np. poniżej filmu).                                      |
    |                                                                      |
    | Kasia, Wojtek i Majka biorą do rąk szklanki z colą. W tle słychać    |
    | nastrojową muzykę.                                                   |
    |                                                                      |
    | Wojtek mówi: „Wznieśmy toast za zdrowie gospodarzy!”.                |
    |                                                                      |
    | Cała trójka stuka się szklankami.                                    |
    +----------------------------------------------------------------------+

Kolory

1.  Elementy strony nie powinny być identyfikowane za pomocą kolorów.
    Nie należy na przykład pisać „Wskazówki dotyczące wyjazdu zostały
    oznaczone kolorem zielonym”, tylko „Wskazówki dotyczące wyjazdu
    znajdują się w podrozdziale »Wskazówki«” (podrozdział oznaczony
    nagłówkiem). W przeciwnym razie osoby nierozróżniające kolorów mogą
    mieć problem z ich znalezieniem.
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | Elementy strony definiowane za   |                                  |
    | pomocą kolorów                   |                                  |
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | ŹLE:                             | DOBRZE:                          |
    |                                  |                                  |
    | Polecenie: „Kliknij zielony      | Polecenie: „Kliknij przycisk     |
    | przycisk, aby przejść dalej”.    | oznaczony numerem 3, aby przejść |
    |                                  | dalej”.                          |
    | []                               |                                  |
    |                                  | []                               |
    | (Wygląd przycisków dla osób      |                                  |
    | rozpoznających kolory w sposób   | (Wygląd przycisków dla osób      |
    | prawidłowy).                     | nierozpoznających kolorów —      |
    |                                  | polecenie kliknięcia zielonego   |
    |                                  | przycisku jest dla nich          |
    |                                  | niewykonalne).                   |
    +----------------------------------+----------------------------------+
2.  Poszczególne elementy strony, a w szczególności tło i tekst, powinny
    posiadać wysoki kontrast, aby mogły być łatwo odczytywane przez
    osoby mające problemy z rozpoznawaniem kolorów.
      ---------- --
      Kontrast   
      []         
      ---------- --

Migotanie

1.  Należy unikać umieszczania na stronie elementów migających oraz
    szybko zmieniających kolor. Kiedyś w przypadku ważnych komunikatów
    popularne było stosowanie migającego tekstu, ale ze względu na osoby
    cierpiące na epilepsję nie powinno się tego robić.
2.  Należy unikać stosowania na stronie animacji i bannerów animowanych.
    Jeżeli jest to konieczne, powinno się korzystać z nich w sposób
    umiarkowany. Wiele ruchomych elementów może znacząco utrudnić
    korzystanie ze strony osobom z zaburzeniami uwagi (np. cierpiącym na
    ADHD).

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Osoby cierpiące na padaczkę fotogenną mogą dostać ataku drgawek od patrzenia na element migoczący z szybkością od 4 do 59 razy na sekundę. Dlatego zaleca się, aby zarówno w przypadku migoczącego tekstu, jak i animacji czy bannerów, nie migały one szybciej niż 3 razy na sekundę.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Znaczniki i style

1.  Równania i symbole matematyczne nie powinny być prezentowane w
    postaci obrazków graficznych, tylko w formie tekstowej. Jeśli
    zastosowanie obrazka do prezentacji równania jest konieczne, jego
    opis powinien się znaleźć w atrybucie alt.
    +-----------------------------------------------------------------------+
    | Równanie matematyczne                                                 |
    |                                                                       |
    | []                                                                    |
    |                                                                       |
    |                                                                       |
    | <img src="rownanie.jpg" alt="Równanie matematyczne: x = (2 * √y )/3"> |
    +-----------------------------------------------------------------------+
2.  Kod źródłowy strony powinien być odpowiednio skonstruowany (np.
    pamiętaj o prawidłowym wykorzystywaniu i zamykaniu znaczników HTML).
    Czysty kod jest bardziej dostępny również dla przeglądarek używanych
    przez osoby niepełnosprawne. Staraj się tworzyć strony zgodnie z
    przyjętymi standardami i wytycznymi. Więcej na ich temat przeczytasz
    na stronie http://www.w3.org.
3.  Należy używać stylów CSS zamiast przestarzałych znaczników HTML typu
    <font color="…" size="…" face="…">. Dzięki temu można znacząco
    zmniejszyć długość kodu źródłowego i zachować w nim większy
    porządek.
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | Fragment sformatowanego tekstu   |                                  |
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | ŹLE:                             | DOBRZE:                          |
    |                                  |                                  |
    | Czcionka zmieniona za pomocą     | Czcionka zmieniona za pomocą     |
    | HTML.                            | CSS.                             |
    |                                  |                                  |
    | To jest tekst przykładowy.       |     <style type ="text/css">     |
    |                                  |                                  |
    |     <font color="red" size       |     .pr                          |
    | ="12" face="Palatino Linotype">T | zyklad {font-size: 12px; color:  |
    | o jest tekst przykładowy.</font> |     ↳                            |
    |                                  | #cc3300; font-family: Palationo  |
    |                                  |     ↳Linotype; }                 |
    |                                  |                                  |
    |                                  |     </ style>                    |
    |                                  |                                  |
    |                                  |     <p                           |
    |                                  | class="przyklad"> To jest tekst  |
    |                                  |     ↳przykładowy.</p>            |
    +----------------------------------+----------------------------------+
4.  Nagłówki należy stosować, zachowując ich odpowiednią hierarchię — od
    nagłówka najwyższego poziomu (<h1>), poprzez pośrednie (<h2>, <h3>,
    <h4>, <h5>), do nagłówka najniższego poziomu (<h6). Nie powinno się
    „przeskakiwać” nagłówków — np. stosując h1, a zaraz po nim h3 (z
    pominięciem h2). Prawidłowe ich stosowanie sprawi, że układ strony
    będzie bardziej logiczny i czytelny.
      -----------------------------------------------------
      Przykładowa prawidłowa hierarchia nagłówków h1 – h6
      []
      -----------------------------------------------------
5.  Strona powinna być czytelna również bez wczytanych arkuszy stylów.

Język i skróty

1.  Jeżeli strona jest wielojęzyczna, należy oznaczać, jaki język jest
    używany dla obecnej podstrony (ewentualnie jej fragmentu) za pomocą
    atrybutu lang. Przykładowo, jeżeli na podstronie znajduje się
    komentarz do angielskojęzycznego fragmentu artykułu, który został
    zamieszczony, oznacz zawierający go akapit znacznikiem
    <span lang="en"> Treść angielskojęzycznego fragmentu. </span>.
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | Język podstrony i fragmentu      |                                  |
    +----------------------------------+----------------------------------+
    | Jeżeli cała podstrona jest w     | Dla stron stworzonych w HTML:    |
    | języku polskim, należy oznaczyć  |                                  |
    | ją za pomocą lang na początku    | <HTML lang="pl">                 |
    | dokumentu.                       |                                  |
    |                                  | Dla stron stworzonych w HTML:    |
    | Jeżeli cytat lub fragment        |                                  |
    | podstrony jest w innym języku    | Hamlet powiedział:               |
    | niż polski, należy oznaczyć go   | <span lang="                     |
    | za pomocą atrybutu               | en">"To be or not to be."</span> |
    | lang odnoszącego się do tego     |                                  |
    | fragmentu.                       |                                  |
    +----------------------------------+----------------------------------+
2.  Skróty i akronimy powinny posiadać opisy zawierające wyjaśnienie ich
    znaczenia. Do oznaczania skrótów składających się z pierwszych liter
    wyrazów służy znacznik <acronym title="Rozwinięcie skrótu">, a do
    oznaczania skrótów będących skróconą wersją wyrazów — znacznik
    <abbr title="Pełny wyraz">.
    +--------+
    | Skróty |
    |        |
    | []     |
    +--------+

Tabele

1.  Nagłówki kolumn i wierszy tabel powinny posiadać prawidłowo
    oznaczone nagłówki kolumn i wierszy. Można je wstawić za pomocą
    znacznika <th>. Używa się go zamiast znacznika <td> w przypadku
    komórek, które zawierają nagłówki.
2.  Tabela powinna posiadać tytuł (opis zawartości) zawarty pomiędzy
    znacznikami <caption>…</caption>. Przeglądarki zazwyczaj wyświetlają
    tytuł jako tekst znajdujący się powyżej tabeli.
3.  Tabela powinna zawierać podsumowanie zawarte w atrybucie summary
    znacznika table. W podsumowaniu warto wpisać wnioski, jakie płyną z
    danych zawartych w tabeli. Pomoże to osobom, dla których jej
    odczytywanie jest skomplikowane lub niemożliwe.
      -------------------- -------------------- --------------------
                           Nagłówek 1 kolumny   Nagłówek 2 kolumny
      Nagłówek 1 wiersza   Zwykła komórka       Zwykła komórka
      Nagłówek 2 wiersza   Zwykła komórka       Zwykła komórka
      -------------------- -------------------- --------------------

+-----------------------------------------------------------------------+
| Kod źródłowy powyższej tabeli                                         |
|                                                                       |
| []                                                                    |
+-----------------------------------------------------------------------+

Ramki

1.  Ramki powinny być opisane za pomocą atrybutu title. Na przykład,
    jeżeli strona zbudowana jest w oparciu o dwie ramki zawierające menu
    nawigacyjne i zawartość główną, zatytułuj je odpowiednio, używając
    atrybutu title:
      ------------------------------
      Strona złożona z dwóch ramek
      []
      ------------------------------
2.  Zawartość ramek powinna być dostosowana do odczytywania przez osoby
    niepełnosprawne. W tym celu należy odpowiednio oznaczyć elementy
    dokumentów będących zawartością ramek. Przykładowo: jeżeli stosujesz
    na swojej stronie ramki, a w jednej z nich znajduje się obrazek, to
    edytując dokument, w którym znajduje się odniesienie do tego
    obrazka, zadbaj, aby był on opisany za pomocą znacznika alt.
3.  Strona stworzona na podstawie ramek powinna być dostosowana do
    wyświetlania przez przeglądarki, które ich nie obsługują. Treść dla
    przeglądarek nieobsługujących ramek należy wstawić pomiędzy
    znacznikami <noframes>…</noframes>. Nie powinno się wstawiać tam
    komunikatów typu „Twoja przeglądarka nie obsługuje ramek”, tylko
    taki tekst, który może faktycznie pomóc użytkownikowi w zwiedzeniu
    strony (np. listę odnośników do wszystkich podstron).

  -------------------------------------------------------------------
  Strona złożona z dwóch ramek — gdy przeglądarka ich nie obsługuje
  []
  -------------------------------------------------------------------

Dostępność bez myszy

Strona powinna być zaprojektowana w taki sposób, aby umożliwiać
poruszanie się po niej bez konieczności korzystania z myszy (czyli tylko
za pomocą klawiatury).

1.  Do przechodzenia pomiędzy kolejnymi aktywnymi elementami strony
    (takimi jak linki czy pola formularza) służy przycisk tabulacji
    (Tab). Upewnij się, że aktywne elementy na stronie występują w
    odpowiedniej kolejności, ułatwiającej przechodzenie pomiędzy nimi za
    pomocą tego przycisku.

Najlepiej samodzielnie sprawdzić za pomocą przycisku Tab, w jaki sposób
przebiega droga przez formularz (lub inne aktywne elementy strony) bez
użycia myszy. Może się okazać, że choć wizualnie pola wydają się
ustawione po kolei (np. za pomocą stylów CSS lub tabeli), w praktyce
osoba korzystająca z przycisku Tab będzie przeskakiwać po nich w
nieuporządkowany sposób (np. trafi na przycisk Wyślij, zanim zaakceptuje
regulamin).

  -----------------------------------------------------
  Ścieżka formularza dostępna za pomocą przycisku Tab
  []
  -----------------------------------------------------

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Przycisk Tab współpracuje z następującymi znacznikami HTML: <a>, <area>, <button>, <input>, <object>, <select>, <textarea>.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Formularze

1.  Pola formularzy i dotyczące tych pól etykiety informacyjne powinny
    być ustawione w taki sposób, aby nie było problemu z rozróżnieniem,
    którego z nich dotyczy dana etykieta.
      --------------------------------
      Pola formularza i ich etykiety
      []
      --------------------------------
2.  Pola tekstowe formularzy powinny być domyślnie wypełnione
    przykładowym tekstem, ponieważ starsze przeglądarki nie pozwalają
    przechodzić klawiszem Tab pomiędzy pustymi polami.
      ----------------------------------
      Formularz z przykładowym tekstem
      []
      ----------------------------------

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Zamiast wpisywać całe zdanie lub słowo jako domyślny tekst pola, możesz wstawić do niego gwiazdkę (*).
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nawigacja i konstrukcja strony

1.  Jeżeli jakiś link powoduje otwarcie strony w nowym oknie, użytkownik
    powinien zostać o tym poinformowany. Odpowiednią informację można
    zamieścić na przykład w opisie linku.

2.  Hiperłącza powinny być opisane w taki sposób, aby nie było
    wątpliwości, do jakich stron prowadzą.
      ------------------
      Opisy hiperłączy
      []
      ------------------

3.  Sąsiadujące ze sobą hiperłącza (linki) powinny być oddzielone od
    siebie niepodlinkowanymi znakami otoczonymi spacjami, tak aby ani
    użytkownik, ani program do odczytywania treści strony nie mieli
    wątpliwości, gdzie kończy się jeden link, a zaczyna kolejny.
      ---------------------------
      Sąsiadujące ze sobą linki
      []
      ---------------------------

4.  Najlepiej w ogóle nie stosować na stronie wyskakujących okienek typu
    PopUp. Jeżeli jest to konieczne, należy zadbać o to, aby w łatwy
    sposób można było je wyłączyć.

5.  Należy pamiętać o stworzeniu w serwisie czytelnej mapy strony (spisu
    treści), zawierającej odnośniki do wszystkich jego podstron, ułożone
    w sposób logiczny i czytelny, np. posegregowane ze względu na
    kategorie. Nie powinna to być losowo wygenerowana lista wszystkich
    podstron. Dostęp do mapy strony powinien być możliwy z każdego
    miejsca serwisu.
    +-----------------------------------------------------------------------+
    | Wyskakujące okienko typu PopUp                                        |
    +-----------------------------------------------------------------------+
    | []                                                                    |
    |                                                                       |
    | Okienko typu PopUp powinno posiadać łatwy do kliknięcia krzyżyk w     |
    | prawym górnym rogu oraz możliwość wyłączenia za pomocą klawiatury —   |
    | klawiszem Esc.                                                        |
    +-----------------------------------------------------------------------+

6.  Układ i wygląd graficzny poszczególnych podstron serwisu powinien
    być spójny i przewidywalny. Na przykład:

    -   nagłówki wpisów powinny mieć taką samą wielkość i ten sam kolor;
    -   układ treści na poszczególnych podstronach powinien być podobny
        dla całej witryny (np. obrazek, pogrubiony wstęp, treść
        podzielona na akapity, zakończenie);
    -   główna treść powinna wyświetlać się zawsze w tym samym miejscu;
    -   treści specjalne (np. ciekawostki, uwagi, cytaty) powinny być
        oznaczane zawsze w ten sam sposób (np. tytułem, ikoną oraz innym
        kolorem tła).

    Stosowanie spójnego sposobu prezentacji treści dla całej witryny
    spowoduje, że osobom niepełnosprawnym łatwiej będzie nauczyć się
    korzystania ze strony.

7.  Elementy nawigacyjne (takie jak menu lub przyciski Poprzedni —
    Następny) powinny znajdować się zawsze w tym samym miejscu (na
    każdej podstronie) i być łatwo dostępne dla użytkowników oraz
    czytelne.

8.  Jeżeli strona zawiera wyszukiwarkę, powinna być opisana (np.
    komunikatem Wprowadź słowa kluczowe), a nie tylko oznaczona
    symbolem, ze względu na zbyt małą czytelność drugiego rozwiązania.

9.  Powinna istnieć możliwość powiększenia strony za pomocą domyślnych
    opcji przeglądarki (zazwyczaj za powiększanie odpowiada klawisz Ctrl
    wciśnięty jednocześnie z plusem lub minusem). Najlepiej, jeśli
    strona powiększona dwukrotnie (200%) cały czas mieści się na ekranie
    i nie ma potrzeby przewijania jej na boki.

  --------------------------------
  Wyszukiwarka treści na stronie
  []
  --------------------------------

Tekst

1.  Na stronie powinno się używać jak najbardziej zrozumiałego i
    prostego języka (adekwatnie do jej zawartości). Dzięki temu będą
    potrafiły ją zrozumieć osoby z niepełnosprawnością intelektualną
    oraz mające problemy z czytaniem.
    1.  Stosuj zrozumiałe i adekwatne do zawartości strony docelowej
        anchory (teksty aktywne) linków.
    2.  Używaj nagłówków tytułujących poszczególne części tekstu.
    3.  Stosuj akapity i wyróżniaj najważniejsze słowa i frazy.
    4.  Treść każdego akapitu ogranicz do jednego tematu.
    5.  Postaraj się streścić zawartość akapitu w pierwszym zdaniu, tak
        aby ludzie używający syntezatorów mowy do odczytywania stron
        mogli zorientować się, czego on dotyczy, bez konieczności
        wysłuchiwania całości.
    6.  Nie używaj w tekście języka potocznego, slangu, żargonu, słów
        obcojęzycznych ani określeń naukowych, chyba że wyjaśnisz, co
        oznacza każde tego typu słowo.
    7.  Staraj się używać wyrazów łatwych i zrozumiałych dla większości
        ludzi.
    8.  Unikaj zdań wielokrotnie złożonych, zawiłych i skomplikowanych.
2.  Tekst w miarę możliwości powinien być wyświetlany w jednej kolumnie,
    a nie kilku obok siebie, gdyż niektóre programy do odczytywania
    treści strony mogą mieć problem z odczytaniem poszczególnych
    fragmentów tekstu w odpowiedniej kolejności.
      -------------------
      Tekst w kolumnach
      []
      -------------------

Wersja strony

Jeżeli pomimo usilnych starań nie ma możliwości przygotowania strony
przyjaznej osobom niepełnosprawnym, można stworzyć jej odrębną wersję,
spełniającą powyższe warunki. Link do niej powinien znajdować się na
każdej podstronie serwisu, tak aby użytkownik, trafiając na nią (np. z
wyszukiwarki) mógł się swobodnie przełączyć na wersję dostępną dla osób
niepełnosprawnych.

Jeżeli osoby niepełnosprawne stanowią dużą grupę użytkowników strony,
warto zastanowić się nad odrębnymi wersjami serwisu dla różnych grup —
np. dla osób niesłyszących, niewidomych, niedowidzących,
niepełnosprawnych intelektualnie.

Rozdział 26. Pozycjonowanie i optymalizacja strony

Jak działa wyszukiwarka internetowa?

Obecnie w internecie funkcjonuje wiele wyszukiwarek stron WWW, jednak w
niniejszym poradniku kładziemy szczególny nacisk na pozycjonowanie stron
pod kątem najpopularniejszej — zarówno w Polsce, jak i na świecie —
wyszukiwarki Google (rysunek 26.1). Według danych statystycznych jej
udział w rynku wynosi (w zależności od źródła) od 90 do nawet 97%.

[]

Rysunek 26.1. Logo wyszukiwarki Google

Niezależnie jednak od tego, z jakiej wyszukiwarki korzystamy, ma ona za
zadanie odnajdywanie interesujących nas stron WWW dostępnych w sieci
według wybranych kryteriów. Najważniejszym jest oczywiście słowo
kluczowe lub fraza, wpisane w pole tekstowe wyszukiwarki. Możemy także
określić inne kryteria, takie jak język, format pliku czy data
publikacji w internecie.

Internet jest tak obszerną i złożoną strukturą, że ludzie nie są w
stanie na bieżąco zbierać i aktualizować danych wykorzystywanych przez
wyszukiwarki internetowe. W związku z tym większość pracy została
przejęta przez roboty, czyli specjalne programy zbierające informacje o
stronach internetowych na użytek wyszukiwarek.

Algorytmy pracy wyszukiwarek nie są w pełni znane, gdyż sposób ich
działania jest ściśle strzeżoną tajemnicą. Mimo to istnieje wiele
znanych czynników, które wpływają na pozycję strony w wynikach
wyszukiwania. Możemy je umiejętnie wykorzystać do podniesienia pozycji
swojej strony internetowej w rankingu.

Co to jest pozycjonowanie?

Pozycjonowanie stron WWW to ogół działań, których celem jest dotarcie do
internautów za pomocą wyszukiwarek internetowych poprzez podniesienie
pozycji strony w wynikach wyszukiwania dla wybranych słów i fraz
kluczowych oraz wzbudzenie zainteresowania stroną i zachęcenie do jej
odwiedzenia i zapoznania się z treścią witryny.

Optymalizacja dla wyszukiwarek internetowych (ang. search engine
optimization — SEO; zwana także pozycjonowaniem) — procesy zmierzające
do osiągnięcia przez dany serwis internetowy jak najwyższej pozycji w
wynikach organicznych wyszukiwarek internetowych dla wybranych słów i
fraz kluczowych. Proces pozycjonowania jest elementem szeroko pojętego
marketingu internetowego. Pozycjonowanie opiera się na ciągłym
poznawaniu mechanizmów rządzących wyszukiwarkami i dostosowywaniu kodów
serwisów internetowych do aktualnych algorytmów wyszukiwarek w celu
poprawienia pozycji danego serwisu na liście wynikowej.

Źródło: pl.wikipedia.org

Czynników wpływających na wysoką pozycję strony w wynikach wyszukiwania
jest bardzo dużo (nawet 200). Jest to zagadnienie niezwykle szerokie i
skomplikowane, dlatego w niniejszym poradniku omówimy tylko jego
absolutne podstawy.

Co daje wysoka pozycja w wynikach wyszukiwania?

Obecnie większość internautów szukających jakichkolwiek informacji w
internecie kieruje swoje pierwsze kroki do wyszukiwarki. W związku z tym
wysoka pozycja strony w wynikach wyszukiwania:

-   pozwala dotrzeć do odpowiedniej grupy docelowej;
-   wpływa na wzrost liczby odwiedzin strony;
-   buduje prestiż i rozpoznawalność marki, strony, organizacji,
    projektu itp.

Słowa i frazy kluczowe

Gdy prowadzimy serwis internetowy o określonej tematyce, zależy nam nie
tyle na osiągnięciu jak najwyższej liczby odwiedzin, ale na tym, aby te
wizyty były wartościowe — dla nas oraz dla użytkowników odwiedzających
naszą stronę. Wartościowy użytkownik to taki, który przyszedł na naszą
stronę w określonym celu i znalazł to, czego szukał.

Aby tak się stało, musimy zadbać o to, aby nasza strona wyświetlała się
wysoko w wynikach wyszukiwania zwróconych w odpowiedzi na właściwe słowa
kluczowe.

Dawno temu, gdy internet dopiero raczkował, w niektórych kręgach
popularne było pozycjonowanie stron internetowych zorientowane na hasła
w żaden sposób niezwiązane z działalnością właściciela strony, ale za to
popularne i często wpisywane przez użytkowników do wyszukiwarki (np.
sport, dzwonki do telefonu itd.). Pozycjonerzy wychodzili z założenia,
że w tak ogromnej grupie odwiedzających zawsze znajdą osoby, które
pomimo że szukały czegoś innego, zainteresują się ofertą dostępną na
pozycjonowanej w taki sposób stronie. Obecnie taka strategia byłaby
kompletnie bezużyteczna z co najmniej dwóch powodów:

-   pozycjonowanie strony nastawione na tak ogólne i popularne frazy
    jest bardzo drogie, a jego koszt, ze względu na niedopasowaną grupę
    odbiorców, raczej by się nie zwrócił;
-   algorytmy wyszukiwarek od tamtej pory ewoluowały na tyle, że obecnie
    oszukiwanie ich w ten sposób stało się praktycznie niemożliwie.

Dlatego warto rzetelnie opracować listę słów kluczowych, za
pośrednictwem których na naszą stronę trafią właściwi i wartościowi
odbiorcy.

Jak dobrać słowa kluczowe?

Przede wszystkim należy zastanowić się, jakimi słowami kluczowymi
posługiwać się mogą użytkownicy szukający naszej strony. Można zrobić
rozeznanie wśród rodziny i znajomych, jakie wyrażenia wpisaliby do
wyszukiwarki, szukając informacji na określony temat. Istnieje też
szereg interesujących narzędzi pomocnych przy tworzeniu list słów
kluczowych — przeczytasz o nich w kolejnym podrozdziale, „Narzędzia
wspomagające dobór słów kluczowych”.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Ile fraz kluczowych wybrać?
  Na początku przygody z samodzielnym pozycjonowaniem strony internetowej wybierz od kilku do kilkunastu fraz kluczowych i skup się na pracy nad nimi. Ważne, aby były to frazy starannie wyselekcjonowane, odpowiednio dopasowane do treści Twojej strony internetowej.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Treść jest kluczowa

Podstawowym i najważniejszym elementem mającym wpływ na pozycjonowanie
jest treść. Najpierw szykujemy stronę internetową bogatą w treści na
określony temat, a dopiero później staramy się ją wypozycjonować.
Ewentualnie szukamy fraz kluczowych, następnie tworzymy wartościową,
bogatą w treści stronę, a na końcu ją pozycjonujemy.

Strony zawierające wartościowe treści bronią się same. Oto kilka
powodów, dla których warto zadbać o ich treść:

-   Wartościowe strony są lubiane przez użytkowników

    Internauci chętnie odwiedzają wartościowe, przydatne strony, a
    następnie do nich wracają, często też dzielą się informacjami o nich
    ze znajomymi — np. poprzez udostępnianie artykułów w mediach
    społecznościowych.

-   Wartościowe strony są dobrze postrzegane i promowane przez
    wyszukiwarki

    Kluczowym zadaniem robotów wyszukiwarek jest oddzielenie stron
    wartościowych od bezwartościowych — które stosują różne zabiegi, aby
    wydawać się wartymi uwagi — i umieszczenie tych pierwszych wyżej w
    wynikach wyszukiwania. Wartościową stronę łatwiej wypozycjonować,
    ponieważ zdobywa ona punkty za wartościową treść.

-   Wartościowa strona pomaga jej twórcy zdobyć pozycję autorytetu w
    danej dziedzinie

    Załóżmy na przykład, że organizujesz kursy nurkowania. Jednocześnie
    posiadasz wartościową stronę o tym sporcie, pełną przydatnych
    artykułów o technice, sprzęcie i najpiękniejszych miejscach do
    nurkowania. W takim przypadku użytkownicy zainteresowani tą tematyką
    poznają Cię jako eksperta. Dzięki temu jest większa szansa na to, że
    zdecydują się zapisać na kurs właśnie u Ciebie.

-   Wartościowe strony zdobywają prawdziwe, naturalne linki

    Jednym z najważniejszych sposobów podnoszenia pozycji w wynikach
    wyszukiwania jest zdobywanie linków, które wyglądają na naturalne.
    Wartościowa strona działa jak magnes na linki — i to takie, które są
    naturalne naprawdę. Wartościowe, bogate w treści strony są chętnie
    cytowane przez inne serwisy, a także umieszczane w różnego rodzaju
    zestawieniach i listach.

Strategia długiego ogona

W dzisiejszych czasach, gdy internet jest podstawowym medium
przekazywania informacji, wielkie firmy wydają miliony, aby wyświetlać
się na samej górze wyników wyszukiwania zwracanych w odpowiedzi na
najpopularniejsze, najbardziej dochodowe hasła. Z tego powodu
początkujący webmaster czy właściciel małej firmy nie ma praktycznie
żadnej szansy, aby z nimi konkurować w przypadku najpopularniejszych
fraz.

Jest jednak pewien sposób, aby mimo to zdobyć wartościowy ruch z
wyszukiwarek. Nazywa się strategią długiego ogona. W skrócie: strategia
ta polega na tym, aby nie pozycjonować strony na jedno popularne hasło
kluczowe, ale na kilkadziesiąt lub kilkaset (a w skrajnych przypadkach
nawet kilka tysięcy) powiązanych tematycznie haseł, znacznie mniej
popularnych, jednak łącznie mogących wygenerować równie duży ruch z
wyszukiwarki.

Przyjrzyjmy się strategii długiego ogona na przykładzie frazy kluczowej
„swetry”. Jest to fraza bardzo konkurencyjna, po wpisaniu której na
szczycie wyników wyszukiwania pojawiają się największe marki odzieżowe.
Z pewnością trudno będzie wybić się na szczyt listy wyszukiwania z
nowym, małym sklepikiem internetowym oferującym wełniane, ręcznie
robione swetry. W takiej sytuacji znacznie lepszym rozwiązaniem będzie
zawalczenie o pojawienie się w wynikach wyszukiwania zorientowanego na
więcej bardziej szczegółowych (a zarazem mniej konkurencyjnych) fraz. Na
przykład:

-   swetry wełniane ręcznie robione,
-   swetry wełniane,
-   ręcznie robione swetry,
-   swetry z naturalnej wełny,
-   beżowe wełniane swetry (i wszystkie inne kolory),
-   wełniane swetry XXL (i wszystkie inne rozmiary),
-   swetry robione na drutach,
-   ażurowe bluzki na drutach,
-   sweterek na szydełku dla dziewczynki,
-   ponczo robione na drutach

...i mnóstwo innych kombinacji i wariacji na temat frazy kluczowej.

Dobrze przygotowana lista fraz z długiego ogona i skuteczne
wypozycjonowanie strony na te frazy mogą przynieść bardzo dobre
rezultaty i duży ruch z wyszukiwarek — przy znacznie mniejszych
nakładach pracy, czasu i pieniędzy.

Narzędzia wspomagające dobór słów kluczowych

Google Keyword Planner

Jak w wielu innych przypadkach, przy opracowywaniu listy słów kluczowych
pomocne mogą się okazać różne narzędzia. Jednym z nich jest Google
Keyword Planner (rysunek 26.2). Znajdziesz je pod adresem
https://ads.google.com/intl/pl_pl/home/tools/keyword-planner/.

[]

Rysunek 26.2. Narzędzie Google Keyword Planner

Jest to aplikacja przygotowana przez Google do wyszukiwania oraz doboru
słów kluczowych, które na dalszych etapach poddawane są ocenie pod
względem popularności oraz skuteczności. Warto skorzystać z tego dość
prostego narzędzia w celu sporządzenia listy najefektywniejszych słów
kluczowych dla naszej witryny. Obecnie jest ono dostępne wyłącznie dla
użytkowników, którzy posiadają konto w usłudze Google Adwords.

Po wpisaniu słowa kluczowego otrzymujemy następujące informacje na jego
temat:

-   miesięczne wyszukiwania — globalnie,
-   miesięczne wyszukiwania — lokalnie,
-   konkurencja — wysoka, średnia lub niska,
-   trendy wyszukiwania — zmiany na przestrzeni roku.

Otrzymujemy także listę wyrażeń pokrewnych wraz z podstawowymi
informacjami o nich — wśród nich możemy znaleźć dodatkowe słowa
kluczowe, pasujące do naszej witryny.

Ponadto zamiast wpisywać frazy kluczowe, możemy skorzystać z opcji ich
dopasowywania na podstawie wpisanego adresu strony internetowej
(niekoniecznie Twojej, może to być strona konkurencji). Można także
wyświetlić frazy kluczowe dopasowane do wybranej branży (tematyki).

Google Trends

Google Trends (rysunek 26.3) to serwis Google udostępniający informacje
na temat najpopularniejszych fraz wyszukiwanych w wyszukiwarce Google.
Po wpisaniu interesującego nas hasła otrzymamy następujące dane:

-   zainteresowanie frazą w ujęciu czasowym (zmiany na przestrzeni
    miesięcy i lat),
-   zainteresowanie według regionu (podział na państwa i miasta),
-   podobne zapytania (np. dla frazy „swetry” — „swetry damskie”,
    „swetry męskie”).

Ponadto Google Trends umożliwia porównanie (zestawienie) wyników
dotyczących danej frazy z inną — np. zestawiając dwie frazy: „swetry”
oraz „bluzki” możemy się dowiedzieć, że zapytań zorientowanych na drugą
z nich jest prawie dwukrotnie więcej. Wyjątek stanowią miesiące jesienne
i zimowe, kiedy to fraza „swetry” jest wyszukiwana częściej niż
„bluzki”.

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Uwaga!
  Serwis podaje najciekawsze i najbardziej rozbudowane dane w przypadku wpisania fraz popularnych, często wyszukiwanych.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jeżeli nie mamy wymyślonych fraz kluczowych, możemy skorzystać z listy
branż i sprawdzić, jakie zapytania z danej kategorii (np. biznes lub
sport) są najbardziej popularne.

[]

Rysunek 26.3. Serwis Google Trends

Keyword Tool

Innym narzędziem wspomagającym tworzenie list słów kluczowych jest
strona http:// keywordtool.io/ (rysunek 26.4). Po wpisaniu wybranego
słowa kluczowego wyświetla listę najpopularniejszych fraz, które je
zawierają. Przykładowo: po wpisaniu słowa „swetry” na liście wyników
otrzymamy takie frazy jak „swetry rozpinane”, „swetry oversize” czy
„swetry na drutach”.

[]

Rysunek 26.4. Narzędzie Keyword Tool

W bezpłatnej wersji serwis pokazuje wyłącznie listę pasujących fraz. Po
wykupieniu konta premium możemy dowiedzieć się więcej na temat
wyświetlanych fraz, np. poznać miesięczną liczbę wyszukań, stawkę CPC
(ang. cost per click — koszt kliknięcia w reklamę) czy poziom
konkurencyjności danej frazy.

Ciekawą opcją jest możliwość skopiowania do schowka zaznaczonych słów
kluczowych (a następnie wklejenia ich do pliku, np. programu Excel).

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Na początku przygody z pozycjonowaniem warto wybierać bardziej szczegółowe, a nie ogólne frazy kluczowe. Na przykład — o wiele łatwiej wypozycjonować stronę na hasło „drzwi rozsuwane Łomża” niż na ogólne hasło „drzwi”.
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Soovle

Innym ciekawym mininarzędziem do sprawdzania słów kluczowych jest serwis
Soovle (rysunek 26.5), który znajdziesz pod adresem http://soovle.com/.
Wyświetla on propozycje powiązanych fraz kluczowych z kilku serwisów —
między innymi wyszukiwarek Google, YouTube, Bing, Yahoo, Amazon. Soovle
znacznie lepiej sprawdza się w przypadku wpisania frazy
angielskojęzycznej, jednak dla polskich słów kluczowych również potrafi
wyświetlić kilka ciekawych propozycji.

[]

Rysunek 26.5. Serwis Soovle

Optymalizacja strony

Gdy masz już przygotowaną listę fraz, na które planujesz wypozycjonować
swój serwis, pierwszym, co powinieneś zrobić, jest zoptymalizowanie
swojej strony pod ich kątem — powinieneś przygotować ją w taki sposób,
aby zwiększyć szansę na jej wyświetlenie w odpowiedzi na wyszukiwania z
użyciem tych fraz.

Podczas pracy nad optymalizacją strony pod kątem pozycjonowania pamiętaj
o jednej z najważniejszych zasad:

jedna fraza = jedna podstrona

Innymi słowy — nie optymalizuj jednej podstrony serwisu pod kątem kilku
fraz, tylko stwórz kilka podstron i każdą z nich pozycjonuj na inną
frazę.

Przykładowo — zamiast optymalizować jedną podstronę sklepu ze swetrami
na frazy „czerwone swetry”, „zielone swetry”, „beżowe swetry”, stwórz
oddzielne podstrony dla każdego koloru. Możesz oczywiście stworzyć też
dodatkową podstronę obejmującą wszystkie kolory swetrów i zoptymalizować
ją pod kątem frazy „kolorowe swetry”.

Działa to także w drugą stronę — nie powinno się optymalizować kilku
podstron na to samo hasło. Jeżeli tak zrobimy, możemy mieć do czynienia
ze zjawiskiem kanibalizacji słów kluczowych, czyli sytuacją, w której
nie osiągamy oczekiwanych rezultatów w pozycjonowaniu, ponieważ
wyszukiwarka Google nie może się zdecydować, która podstrona odpowiada
danemu zapytaniu lub wybiera nie tę, którą byśmy chcieli.

Omówmy przykład. Przez przypadek na naszej stronie współistnieją dwie
podstrony o identycznym tytule „Czerwone swetry na Wigilię”. Jedną z
nich odpowiednio optymalizujemy na podaną frazę, dbamy o wartościowe
linki przychodzące i oczekujemy rezultatów w wynikach wyszukiwania,
jednak (nie wiedzieć czemu) wyszukiwarka uparcie pokazuje w wynikach tę
drugą, „zapomnianą” stronę, nad którą nie pracowaliśmy.

Istnieje kilka wyjść z powyższej sytuacji:

-   przekierowanie jednej podstrony na drugą,
-   ustawienie kanonicznego URL wskazującego na właściwą podstronę,
-   optymalizacja drugiej podstrony na inną frazę kluczową.

Nasycenie strony słowami kluczowymi

Nasycenie strony słowami kluczowymi to jeden z najważniejszych elementów
branych pod uwagę przez roboty wyszukiwarek. Nie jest znana jego
optymalna wartość. Nie należy jednak przesadzać i nienaturalnie powielać
słów kluczowych w treści strony. Jej twórca powinien trzymać się zasady,
że teksty umieszczane w serwisie pisze przede wszystkim pod kątem
odwiedzających, a dopiero w drugiej kolejności zastanawia się, w jaki
sposób dany tekst zostanie odebrany przez wyszukiwarkę.

Zatem gdzie w treści strony powinno się umieszczać słowa kluczowe?

-   Tytuł

    To najważniejsze miejsce, w którym należy umieścić frazę kluczową.
    Informuje o tym, jakiego tematu dotyczy dana podstrona — nie tylko
    roboty wyszukiwarek, ale również użytkowników, którzy często po
    tytułach wybierają interesujące ich treści. Co więcej, tytuł
    podstrony zazwyczaj wyświetla się również jako tytuł na stronie
    wyników wyszukiwania Google, a jeżeli jest tożsamy z frazą wpisaną
    przez użytkownika w wyszukiwarkę, będzie również pogrubiony. Tytuł
    to tekst zawarty pomiędzy znacznikami <title> i </title>. Jest to
    treść, która będzie się wyświetlać w górnym pasku przeglądarki, a
    także będzie najczęściej wyświetlana przez wyszukiwarki jako tytuł
    strony wynikowej.

-   Nagłówki

    Uważa się, że słowa kluczowe umieszczone w nagłówkach są traktowane
    przez algorytmy wyszukiwarek jako bardziej wartościowe. Należy
    pamiętać, aby nagłówki były umieszczane w serwisie w sposób logiczny
    i spójny. W specyfikacji języka HTML mamy możliwość wykorzystania
    sześciu poziomów nagłówków — h1, h2, h3, h4, h5 oraz h6, gdzie h1
    oznacza nagłówek najważniejszy, a h6 najmniej istotny. h1 powinno
    się stosować tylko raz, do zaprezentowania przewodniego tematu
    strony. Nagłówki od h2 do h6 można stosować częściej, na przykład
    tytułując nimi poszczególne rozdziały, podrozdziały i akapity.

-   Słowa kluczowe w tekście

    Do wyróżnienia słów kluczowych w tekście można użyć jednego z kilku
    znaczników służących do wyróżniania tekstu, na przykład pogrubienia
    <strong>…</strong>, kursywy <i>…</i>, podkreślenia <u>…</u>, nie
    należy jednak przesadzać z ich wykorzystaniem, aby tekst na stronie
    nie stał się nieczytelny dla użytkownika.

-   Opisy odsyłaczy

    Ważnym sposobem pozwalającym wyróżnić słowa kluczowe jest ich użycie
    jako opisów odsyłaczy. Słowa kluczowe zawarte pomiędzy znacznikami
    <a>…</a> wyświetlają się bezpośrednio na stronie i powinny
    występować w opisach zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych
    odsyłaczy.

-   Opis

    Mimo że większość wyszukiwarek nie zwraca uwagi na słowa i frazy
    zawarte w znacznikach meta (między innymi w znacznikach meta
    description), warto zadbać, aby były one wypełnione w przypadku
    każdej podstrony. Ponadto wyszukiwarki często wykorzystują treść
    zawartą w tych znacznikach jako krótki opis strony w wynikach
    wyszukiwania.

-   Obrazki

    Do każdego obrazka wyświetlanego na stronie możemy przypisać
    dodatkowe słowa kluczowe i frazy, zawierając je wewnątrz atrybutów
    alt oraz title. Ponadto warto zawierać słowa kluczowe w nazwie
    wgrywanego na serwer pliku z grafiką (np. zamiast umieszczać na
    stronie plik graficzny DCM0208.jpg, lepiej zmienić jego nazwę na
    taką, która mówi o grafice coś więcej, np. plaza-w-sopocie.jpg).

Hiperłącza

Po krótkim omówieniu sposobów na umieszczenie słów kluczowych w treści
strony zajmiemy się hiperłączami, zwanymi również linkami, które są
obecnie najważniejszym czynnikiem decydującym o pozycji strony w
wynikach wyszukiwania.

Linki dzielą się na dwie grupy — wychodzące (wewnętrzne i zewnętrzne)
oraz przychodzące.

Linki wychodzące

Linki wychodzące to linki umieszczone w naszym serwisie WWW.

Linki wewnętrzne prowadzą do innych podstron naszego serwisu, natomiast
zewnętrzne — do innych serwisów w sieci. W przypadku linków wewnętrznych
istnieje teoria, która mówi, aby nie linkować więcej niż raz z podstrony
A do podstrony B. Jeśli chodzi o linki zewnętrzne, dobrze jest, aby były
to odsyłacze do wartościowych stron, przydatne dla użytkowników oraz
przez nich wykorzystywane.

Linki przychodzące

Linki przychodzące to odwołania prowadzące do naszej strony z innych
witryn. Ważna jest ich liczba, ale również jakość. Linki ze stron
popularnych, wartościowych, a także takie, z których internauci
rzeczywiście korzystają, są o wiele bardziej przydatne.

Zabiegając o linki przychodzące, warto pamiętać, że najlepiej jest, aby
linki pochodziły:

-   z różnych domen,
-   ze stron działających na różnych serwerach,
-   ze stron o różnych adresach IP.

Jak pozyskiwać linki przychodzące?

Istnieje wiele sposobów na pozyskanie odsyłaczy do naszej strony. Linki
można pozyskiwać poprzez:

-   Publikowanie artykułów w różnych serwisach z odnośnikiem do źródła

    Można publikować artykuły specjalistyczne na blogach z danej branży
    za darmo lub za opłatą, w ramach artykułu sponsorowanego. Taka
    reklama pomaga także w kreowaniu wizerunku eksperta w danej
    dziedzinie. Serwisów chętnych do publikowania wpisów gościnnych
    możesz szukać na własną rękę (np. wpisując w wyszukiwarkę frazę
    „artykuły gościnne +tematyka strony”). Możesz także skorzystać z
    serwisów łączących osoby chcące opublikować artykuł z tymi, które
    (zazwyczaj za opłatą) skłonne są zamieścić go na swojej stronie
    internetowej. W Polsce najpopularniejszym serwisem tego typu jest
    WhitePress (http://whitepress.pl).

-   Udzielanie się na forach dyskusyjnych

    Udzielanie się na tematycznych forach dyskusyjnych pomoże przede
    wszystkim w reklamie, jeśli adres strony zostanie umieszczony w
    stopce i ewentualnie co jakiś czas pojawi się w treści posta. Należy
    pamiętać, aby reklamować stronę w dyskretny sposób, tak aby nikt nie
    zarzucił spamowania forum. Przed wstawieniem linku do posta należy
    się zastanowić, czy na pewno będzie on przydatny dla innych
    forumowiczów.

    W przypadku zamieszczania linków na forach dyskusyjnych najlepiej
    sprawdza się technika odpowiadania na pytania forumowiczów i
    pomagania w rozwiązywaniu ich problemów (np. użytkownik forum zadaje
    pytanie, a Ty odpowiadasz i zamieszczasz link do swojej strony
    internetowej, zawierającej wyczerpujące wyjaśnienie danego
    problemu).

-   Stworzenie profili serwisu na portalach społecznościowych

    Obecnie dużą popularnością cieszą się portale społecznościowe typu
    Facebook, Nasza Klasa, Twitter, Google+ i setki innych
    (tematycznych, branżowych, lokalnych itp.). Wiele firm i serwisów
    korzysta z mediów społecznościowych do promocji swojej witryny —
    tworzy profile i buduje wokół nich społeczności. Linki pochodzące z
    portali typu Facebook niekoniecznie mają bezpośredni wpływ na
    pozycję strony, ale mogą stanowić dodatkowe źródło pozyskiwania
    ruchu.

-   Serwisy dziennikarstwa obywatelskiego

    Są to serwisy, w których za darmo można opublikować artykuły swojego
    autorstwa, umieszczając link do swojej strony w treści lub podpisie
    pod artykułem. Ponieważ portale tego typu są często nadużywane przez
    pozycjonerów, warto wybierać te dobre jakościowo, powiązane
    tematycznie z pozycjonowaną stroną.

+----------------------------------------------------------------------+
| Jak poznać, czy serwis jest dobrej jakości?                          |
+----------------------------------------------------------------------+
| -   Sprawdź, czy publikowane na nim artykuły mają sens — czy są      |
|     napisane dla ludzi, czy dla robotów wyszukiwarek.                |
| -   Sprawdź, czy dodawane artykuły są moderowane — czy pojawiają się |
|     od razu, czy dopiero po akceptacji administratora.               |
|                                                                      |
| Sprawdź, jak wyglądają pozycje w wynikach wyszukiwania danego        |
| serwisu na wybrane frazy kluczowe — czy strona jest w ogóle widoczna |
| w wynikach.                                                          |
+----------------------------------------------------------------------+

-   Serwisy wideo

Nakręcone filmiki, najlepiej zgodne z tematyką reklamowanej strony,
można zamieścić na stronach typu YouTube lub Wrzuta, a w profilu lub
opisie nagrania wstawić adres strony.

-   Galerie fotografii

    Swoje zdjęcia można umieścić w jednym z wielu portali galerii. W
    opisach zdjęć zawrzyj link do strony. Bardzo popularne serwisy z tej
    grupy to DeviantArt.com czy Flickr.com.

-   Serwisy z prezentacjami

    Można umieścić swoje prezentacje na najbardziej znanych serwisach do
    tego przeznaczonych. W profilu znajdzie się miejsce na załączenie
    linku do własnej strony.

-   Serwisy typu Question and Answer

    Poszukaj pytań, w odpowiedzi na które możesz zareklamować swoją
    witrynę. Oprócz linku warto w treści wpisu zamieścić jakąś
    wartościową informację, która skłoni pytającego (oraz innych
    użytkowników) do odwiedzenia strony.

-   Dodawanie linków w ogłoszeniach publikowanych w różnych portalach
    ogłoszeniowych

    Można zarejestrować się w różnych serwisach ogłoszeniowych i wstawić
    link w profilu lub treści ogłoszenia, choć — niestety — w niektórych
    serwisach wstawianie linków do ogłoszeń jest zabronione.

-   Komentowanie wpisów na blogach, filmików, zdjęć itp.

    Formą reklamy mogą być komentarze do wpisów na blogach, do zdjęć czy
    filmików. Ważne jest jednak, aby jej nie nadużywać i pisać tylko
    wtedy, kiedy faktycznie zajdzie taka potrzeba, a link wstawić przy
    okazji zamieszczania naprawdę wartościowego komentarza.

-   Stworzenie i prowadzenie mikroblogów

    Można zarejestrować się na jednym lub kilku portalach mikroblogowych
    i publikować wpisy zawierające w treści linki.

-   Startowanie w konkursach na najlepszą stronę WWW

    Udział w konkursach, nawet jeśli serwis nie zdobędzie głównej (ani
    żadnej innej) nagrody, może wygenerować spory ruch.

-   Porównywarki cen

    Sklepy internetowe mogą skorzystać z porównywarek cen, takich jak
    Nokaut czy Ceneo, i dodać tam swoje produkty.

-   Dodawanie strony do katalogów branżowych oraz katalogów stron WWW

    Katalogowanie jest jednym z najłatwiejszych (a niegdyś było także
    jednym z najpopularniejszych wśród pozycjonerów; obecnie bardzo
    straciło na znaczeniu) sposobów na zdobycie linków. Zamiast zgłaszać
    stronę do wszystkich możliwych katalogów, lepiej przygotuj na
    początek listę 15 – 20 wartościowych i zgłoś do nich stronę.

    Katalogów można szukać na różne sposoby — jednym z nich jest
    wpisanie fraz „katalog stron” lub „katalog stron + interesująca
    tematyka”. Ponadto własne, prowadzone od wielu lat, katalogi
    posiadają popularne portale internetowe, takie jak Onet.pl, Wp.pl,
    O2.pl, Gazeta.pl czy Interia.pl.

Ze wszystkich opisanych tu sposobów, a także wielu innych, dla których
omówienia nie wystarczy miejsca, należy jednak korzystać z rozsądkiem,
aby nie zostać posądzonym o rozpowszechnianie spamu, co może przynieść
efekt odwrotny do zamierzonego. Trzeba także pamiętać, aby nie tworzyć w
krótkim czasie zbyt dużej liczby odnośników prowadzących do strony, gdyż
Google może nałożyć na nią filtr za sztuczne preparowanie linków.

Zaplecze SEO

W poprzednim punkcie poznałeś różne metody pozyskiwania linków
przychodzących do Twojej strony internetowej. Podane sposoby mają jednak
dwie zasadnicze wady:

-   Nie masz nad nimi pełnej kontroli (to, czy linki zostaną w ogóle
    zamieszczone, jak również to, kiedy zostaną skasowane, nie zależy od
    Ciebie).
-   Inni pozycjonerzy również z tych sposobów korzystają. Są to znane
    wszystkim metody pozyskiwania linków i bardzo możliwe, że Twoi
    konkurenci starają się pozyskiwać linki w dokładnie tych samych
    miejscach.

Aby mieć pełną kontrolę nad linkami przychodzącymi do Twojej strony, jak
również aby dać sobie szansę wyprzedzenia konkurencji, warto zadbać o
zaplecze SEO.

Zaplecze SEO (inaczej zaplecze pozycjonerskie) to nic innego jak zestaw
stron stworzonych i zarządzanych przez Ciebie. Powinny mieć tematykę
zbliżoną do tej, jaką posiada strona, którą chcesz wypozycjonować za
pomocą zaplecza. Oczywiście nie muszą być tak dopracowane jak
pozycjonowana strona — większość stron zapleczowych nie może się
poszczycić wartościową i użyteczną treścią. Na niektórych znajdziesz
wręcz teksty niemające większego sensu — będące zbitką zdań
naszpikowanych słowami kluczowymi (są to tzw. teksty zapleczowe i teksty
preclowe — można je zamówić za niewielką opłatą lub wręcz wygenerować w
służącym do tego programie).

Wyszukiwarki jednak nie ustają w wysiłkach, aby coraz lepiej rozpoznawać
tego typu strony i nie premiować linkowanych z nich serwisów wyższą
pozycją w wynikach wyszukiwania.

Z tego powodu warto poświęcić trochę więcej czasu i środków, aby
przygotować wartościowe zaplecze — które nie tylko będzie stanowić
miejsce do umieszczania linków, ale również samo w sobie będzie
posiadało wartość dla użytkowników.

Załóżmy, że chcesz wypozycjonować stronę o Tatrach. Jakiego typu strony
zapleczowe możesz stworzyć? Na przykład:

-   lokalny, zakopiański serwis ogłoszeniowy,
-   bazę noclegów w Tatrach z wyszukiwarką,
-   stronę o bezpieczeństwie w górach,
-   strony o poszczególnych regionach Tatr,
-   strony o poszczególnych miejscowościach,
-   stronę o góralskim folklorze,
-   forum dla miłośników Tatr,
-   bazę wydarzeń w Tatrach,
-   strony o różnych sportach, które można uprawiać w Tatrach (takich
    jak narciarstwo zjazdowe, narciarstwo biegowe, saneczkarstwo,
    wspinaczka),
-   stronę o znajdujących się w Tatrach atrakcjach dla dzieci,
-   galerię tatrzańskich zdjęć — z możliwością dodawania zdjęć przez
    użytkowników,
-   stronę na temat górskiego sprzętu turystycznego.

A teraz zastanówmy się nad zapleczem dla sklepu internetowego ze
wspomnianymi wcześniej swetrami. Jakie strony można stworzyć w ramach
tego zaplecza? Na przykład:

-   serwis ze zdjęciami stylizacji gwiazd w swetrach,
-   poradnik o szydełkowaniu i robieniu na drutach,
-   bazę sklepów internetowych z odzieżą,
-   forum dla miłośniczek mody,
-   forum dla miłośniczek robótek ręcznych,
-   portal społecznościowy umożliwiający wymianę używanych ubrań,
-   bazę wydarzeń — akcji polegających na wymianie ciuchów między
    użytkownikami z całej Polski,
-   stronę o aktualnych promocjach w sieciówkach i sklepach
    internetowych,
-   strony o różnych częściach garderoby — spodniach, butach, bieliźnie
    (historia, ciekawostki, zdjęcia).

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Nie oszukujmy się — zwykle nie ma możliwości prowadzenia wszystkich stron zapleczowych na wysokim poziomie, bieżącego ich aktualizowania i dbania o każdy szczegół. Jednak warto zadbać o to, aby strony wchodzące w skład zaplecza SEO przynajmniej przypominały te „normalne” serwisy internetowe. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na fakt, że w dobie WordPressa większość wymienionych serwisów internetowych (takich jak bazy, tablice ogłoszeń czy fora) można stworzyć na podstawie darmowych wtyczek i motywów).
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Przykładowe wtyczki przydatne do budowy serwisów zapleczowych:

-   bbPress (https://wordpress.org/plugins/bbpress/) — umożliwia
    stworzenie forum internetowego;
-   BuddyPress (http://buddypress.org) — podobnie jak poprzednia,
    umożliwia stworzenie forum internetowego;
-   Events Manager (https://pl.wordpress.org/plugins/events-manager/) —
    umożliwia opracowanie bazy (kalendarza) wydarzeń;
-   WPAdverts (https://wordpress.org/plugins/wpadverts/) — wtyczka
    umożliwiająca stworzenie tablicy ogłoszeń;
-   Business Directory Plugin
    (https://pl.wordpress.org/plugins/business-directory-plugin/) —
    wtyczka umożliwiająca zbudowanie katalogu stron.

Tworząc zaplecze SEO, należy zadbać o to, aby było jak najbardziej
zróżnicowane (i dzięki temu mniej narażone na wykrycie i oznaczenie
przez wyszukiwarki). Pamiętaj, aby Twoje strony zapleczowe:

-   nie były zamieszczone na jednym serwerze;
-   miały różne domeny (najlepiej zarejestrowane na różne osoby i
    firmy);
-   różniły się od siebie pod względem wykonania i wyglądu
    (niedopuszczalne jest tworzenie stron zapleczowych na tym samym
    motywie WordPressa);
-   posiadały unikalną treść i grafiki;
-   nie linkowały w identyczny sposób do pozycjonowanej strony.

Jak linkować ze stron zapleczowych?

Aby zmniejszyć ryzyko wykrycia zaplecza przez roboty wyszukiwarek, warto
zadbać o odpowiednią dywersyfikację linków (to samo dotyczy linkowania z
innych źródeł — nie tylko stron zapleczowych).

Umieszczając hiperłącza do pozycjonowanej strony, pamiętaj o
następujących zasadach:

-   Linkuj do różnych części serwisu (nie tylko do strony głównej, ale
    również do poszczególnych podstron).
-   Dbaj o zróżnicowanie anchorów. Możesz stosować następujące rodzaje:
    -   adres URL strony (szczególnie korzystny, gdy w adresie znajduje
        się słowo kluczowe),
    -   frazę kluczową (wielokrotne stosowanie tego sposobu jest
        ryzykowne),
    -   frazę kluczową w sąsiedztwie (np. „Serwis o…”, „Strona o...”,
        „Artykuł o…”, „Opinia … na temat…”),
    -   frazy niezwiązane z linkowaną stroną (np. „kliknij tutaj”,
        „zobacz”).
-   Umieszczaj linki w różnych częściach strony (np. stopka, pasek
    boczny, podpis pod artykułem, treść artykułu, podstrona itp.).
-   Nie linkuj ze swoich serwisów zapleczowych tylko do jednej strony
    (może się to wydać podejrzane).

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  Powyższe informacje stanowią jedynie wprowadzenie do budowy zaplecza SEO. Pamiętaj, że jest to wieloetapowa, bardzo złożona i czasochłonna praca, której powodzenie zależy od wielu czynników.
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Podsumowanie

Wysoka pozycja w wynikach wyszukiwania jest najważniejszym czynnikiem
wpływającym na liczbę osób, które odwiedzą nasz serwis, dlatego warto o
nią powalczyć. Nie należy jednak nadużywać narzędzi do tego
przeznaczonych, gdyż może to odnieść odwrotny skutek. Najważniejsze, aby
witryna była ciekawa, interesująca, przejrzysta, łatwa w obsłudze oraz
aktualna. Wtedy internauci sami z siebie będą zamieszczać do nas linki i
dzielić się informacjami o stronie ze swoimi znajomymi.

+----------------------------------------------------------------------+
| Uwaga!                                                               |
+----------------------------------------------------------------------+
| Pozycjonując stronę, należy pamiętać o tym, że Google nie akceptuje  |
| żadnych działań służących sztucznemu podnoszeniu pozycji strony w    |
| wynikach wyszukiwania i za każdą taką wykrytą czynność możemy zostać |
| ukarani filtrem.                                                     |
|                                                                      |
| Niemniej jednak bez pracy włożonej w optymalizację i pozycjonowanie  |
| nie ma co liczyć na znalezienie się na wysokich pozycjach w wynikach |
| wyszukiwania. W związku z powyższym wszystkie działania należy       |
| wykonywać z rozwagą i przede wszystkim tworzyć serwis i prowadzić    |
| działania promocyjne pod kątem użytkownika, a dopiero później pod    |
| kątem robotów wyszukiwarek.                                          |
+----------------------------------------------------------------------+

Wtyczka Yoast SEO

WordPress SEO by Yoast to rozbudowana wtyczka umożliwiająca
optymalizację strony opartej na WordPressie pod kątem pozycjonowania.
Pomaga w tworzeniu treści, które będą przyjazne dla wyszukiwarek (ale
również dla portali społecznościowych i samych użytkowników).

Więcej informacji na jej temat znajdziesz na stronie:
https://pl.wordpress.org/plugins/ wordpress-seo/.

Oto główna funkcjonalność wtyczki:

-   dodawanie do każdego wpisu i strony: tytułu, opisu (description)
    oraz głównego słowa kluczowego;
-   możliwość ewentualnego ustawienia sposobu indeksowania,
    przekierowania 301, adresu kanonicznego i priorytetu;
-   pozwala na ustawienie tytułu, obrazka i opisu dla wpisów oraz stron
    publikowanych na portalu Facebook;
-   podgląd „na żywo” tego, jak link do strony będzie wyglądać w
    wynikach wyszukiwania;
-   analiza wpisów i stron pod kątem SEO (sprawdza odpowiedniość tytułu,
    długość tekstu, nasycenie słowami kluczowymi, metadane, obrazki i
    ich podpisy);
-   możliwość ustawienia metatagów dla całej strony, formatów i
    separatorów tytułów oraz indeksowania dla poszczególnych typów
    treści;
-   możliwość ustawienia danych integrujących dla portali
    społecznościowych — Facebook, Google+ oraz Twitter;
-   generowanie mapy strony XML na podstawie wprowadzonych ustawień
    (między innymi można wybrać, jakie typy treści mają się w niej
    pojawić);
-   możliwość określenia odpowiednich ustawień bezpośrednich odnośników
    (np. format, ukośniki, przekierowanie);
-   generowanie okruszków (ang. breadcrumbs), czyli hiperłączy do stron
    nadrzędnych, na podstawie wprowadzonych ustawień;
-   możliwość określenia ustawień dla kanału RSS;
-   edycja plików .htaccess i robots.txt.

Kreator konfiguracji

Po zainstalowaniu wtyczki w panelu administracyjnym strony pojawi się
nowa zakładka — SEO. W pierwszej kolejności trzeba wejść do kokpitu
wtyczki (SEO/Kokpit). W tym miejscu znajdziemy listę nieprawidłowości
związanych z pozycjonowaniem, które zostały wykryte w naszym serwisie.
Jeżeli nie ma tu nic niepokojącego, możesz przejść do zakładki Ogólne i
uruchomić kreator konfiguracji (rysunek 26.6).

[]

Rysunek 26.6. Ekran ustawień ogólnych — wtyczka Yoast SEO

Kreator konfiguracji w kilkunastu prostych krokach przeprowadzi Cię
przez proces wstępnej optymalizacji strony. Kreator poprosi o podanie
następujących informacji:

-   środowisko (działająca strona, strona w fazie testów, strona w
    budowie),
-   typ witryny (np. strona z wpisami, witryna firmy lub sklep
    internetowy),
-   rodzaj właściciela strony (firma lub osoba prywatna),
-   profile w serwisach społecznościowych (należy podać adresy URL
    posiadanych profili w takich serwisach jak Facebook, Twitter,
    Instagram, LinkedIn, MySpace, YouTube, Pinterest oraz Google+),
-   widoczność poszczególnych typów postów dla przeglądarki Google
    (najlepiej włączyć wszystkie),
-   liczba autorów treści na stronie (jeden lub wielu),
-   kod uwierzytelniający Google Search Console (opcjonalnie),
-   ustawienia tytułu strony.

Kreator konfiguracji jest bardzo prosty i intuicyjny, a do tego jest
dostępny w języku polskim, w związku z czym pominiemy szczegółowe
omawianie każdego z kroków.

Ustawienia wpisu

Po instalacji wtyczki Yoast SEO na ekranie dodawania i edycji każdego
wpisu (oraz strony) pojawią się dodatkowe opcje związane z jego
optymalizacją, podzielone na trzy zakładki:

-   Optymalizacja treści (zakładka oznaczona ikoną sygnalizatora
    świetlnego)

    Na samej górze tej zakładki (rysunek 26.7) znajduje się ramka
    Podgląd tej strony w wynikach wyszukiwania — jak łatwo się domyślić,
    możemy tu podejrzeć, jak strona może wyglądać na liście wyników
    (może, ale nie musi — choć zdarza się to rzadko, czasami wyniki
    wyświetlają zupełnie inną treść niż ta zawarta w ramce).

    []

    Rysunek 26.7. Edycja wpisu/Yoast SEO/Ustawienia treści — fraza
    kluczowa wpisu

    Po wybraniu opcji Edytuj wygląd podstrony w wynikach wyszukiwania
    lub kliknięciu dowolnego elementu podglądu możemy zmienić
    wyświetlany tytuł strony, slug (element adresu URL) oraz opis.

    Poniżej, w ramce Fraza kluczowa, możemy wpisać frazę kluczową
    dotyczącą danego wpisu. Wtyczka podpowie nam, co powinniśmy zrobić,
    aby zoptymalizować daną podstronę na podaną frazę, wyświetlając
    zestaw porad i wskazówek w ramce zatytułowanej Analiza treści.

    Ponadto możemy zaznaczyć opcję This article is cornerstone content,
    znajdującą się poniżej pola do wpisywania frazy kluczowej.
    Informujemy w ten sposób Yoast SEO, że jest to jeden z najbardziej
    wartościowych artykułów, stanowiący fundament strony internetowej
    (zgodnie z wytycznymi autorów wtyczki, artykułów oznaczonych w ten
    sposób nie powinno być więcej niż kilka).

-   Społeczności (zakładka oznaczona ikoną udostępniania)

    W zakładce Społeczności (rysunek 26.8) możesz określić sposób
    wyświetlania wpisu (tytuł, opis oraz obrazek wyróżniający) w dwóch
    portalach społecznościowych — Facebook oraz Twitter.

    []

    Rysunek 26.8. Edycja wpisu/Yoast SEO/Społeczności

-   Zaawansowane (zakładka oznaczona ikoną kółka zębatego)

    Opcje zaawansowane (rysunek 26.9) dotyczące danego wpisu pozwalają z
    kolei na zmianę między innymi dwóch ważnych ustawień:

    []

    Rysunek 26.9. Edycja wpisu/Yoast SEO/Zaawansowane

-   indeksowania w znaczniku meta robots (możemy określić, czy chcemy,
    aby dana podstrona była indeksowana przez wyszukiwarki);

-   kanonicznego URL (jeżeli w obrębie naszego serwisu znajduje się
    kilka podstron zawierających taką samą lub prawie taką samą treść,
    możemy wskazać robotom wyszukiwarek, którą z nich uznajemy za
    właściwą — najważniejszą w stosunku do innych podstron o tej samej
    treści).

Rozdział 27. Zbiór zadań z WordPressa

Praktyka czyni mistrza. Jeśli chcesz nauczyć się sprawnie tworzyć strony
w WordPressie i zarządzać nimi, musisz dobrze poznać ten system. Jeśli
nie wiesz, od czego zacząć, na początek możesz wykonać zestaw poniższych
ćwiczeń.

Wpisy i strony

1.  Dodaj kilka wpisów, uzupełniając następujące pola:
    1.  Tytuł
    2.  Treść (np. za pomocą generatora Lorem Ipsum)
    3.  Obrazek wyróżniający
    4.  Kategorie
    5.  Tagi
2.  Uzupełnij listę kategorii, dodając kilka kategorii podrzędnych i
    nadrzędnych.
3.  Uzupełnij listę tagów.
4.  Zastosuj w wybranym wpisie wszystkie nagłówki od 1 do 6, zachowując
    ich odpowiednią hierarchię.
5.  Umieść w wybranym wpisie:
    1.  listę wypunktowaną lub numerowaną,
    2.  cytat,
    3.  odnośnik (uzupełnij adres URL oraz tekst odnośnika),
    4.  znacznik Czytaj dalej,
    5.  znak specjalny.
6.  Zaznacz fragment tekstu i:
    1.  zmień jego kolor,
    2.  zastosuj pogrubienie,
    3.  zastosuj kursywę,
    4.  wyczyść formatowanie.
7.  Zaplanuj post na datę lub godzinę w przyszłości.
8.  Zabezpiecz wpis hasłem.
9.  Zmień adres URL (bezpośredni odnośnik) wybranego wpisu.
10. Zaplanuj wielopoziomowe drzewo kategorii dla jednego z następujących
    serwisów:
    1.  blog kulinarny,
    2.  serwis sportowy,
    3.  strona organizacji pozarządowej,
    4.  portal turystyczny.

Media

  ---------------------------------------------------------------------------------------
  Pliki multimedialne do wykonania poniższych zadań można pobrać ze strony pixabay.com.
  ---------------------------------------------------------------------------------------

1.  W wybranym wpisie lub na stronie dodaj zdjęcie, wybierając plik z
    komputera.
2.  W wybranym wpisie lub na stronie dodaj zdjęcie z internetu,
    wstawiając jego adres URL.
3.  Określ tytuł, opis, alternatywny opis oraz etykietę dodawanego
    zdjęcia.
4.  Wyrównaj dodawane zdjęcie do środka.
5.  Ustaw odnośnik do:
    1.  pliku multimedialnego,
    2.  strony załącznika,
    3.  własnego adresu URL.
6.  Określ rozmiar zdjęcia jako średni.
7.  Przejdź do edycji obrazka i wykonaj następujące czynności:
    1.  Obróć obrazek zgodnie i przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
    2.  Odbij obrazek pionowo i poziomo.
    3.  Przeskaluj obrazek.
    4.  Przytnij obrazek.
    5.  Przywróć oryginalny obrazek.
8.  Utwórz galerię z 6 zdjęć wybranych z komputera i wykonaj następujące
    czynności:
    1.  Ustaw odnośnik do pliku multimedialnego.
    2.  Ustaw 3 kolumny galerii.
    3.  Ustaw rozmiar: miniatura.
9.  Wstaw plik filmowy.

Paski boczne i widgety

1.  Usuń wszystkie domyślne widgety z paska bocznego swojego motywu.
2.  Wstaw do paska bocznego w swoim motywie następujące widgety i
    skonfiguruj je:
    1.  Archiwa — dodaj tytuł (np. Archiwum aktualności) i zaznacz opcję
        wyświetlania jako rozwijalne menu.
    2.  Chmura tagów — zaznacz opcję pokazującą liczbę użyć.
    3.  Galeria — dodaj minimum 5 zdjęć do galerii.
    4.  Tekst — wpisz swoje (lub wymyślone) dane kontaktowe.
    5.  Wyszukiwanie.
    6.  Nawigacyjne menu — dodaj menu nieużywane wcześniej w żadnym
        miejscu motywu.

Użytkownicy

1.  Dodaj nowego użytkownika i nadaj mu uprawnienia autora.
2.  Wyloguj się ze swojej strony i zaloguj ponownie, jako nowo dodany
    użytkownik (autor).
3.  Dodaj wpis jako autor.
4.  Wyloguj się ze strony.
5.  Zaloguj się ponownie na swoją stronę jako administrator i zaakceptuj
    wpis autora.

Menu

1.  Utwórz nowe menu wielopoziomowe, zawierające wszystkie dodane
    strony.
2.  Pozmieniaj widoczne na stronie nazwy odnośników (etykieta
    nawigacji).
3.  Utwórz menu jednopoziomowe, zawierające wszystkie dodane wpisy.
4.  Utwórz menu zawierające wszystkie kategorie — wielopoziomowe, jeśli
    drzewo kategorii również jest wielopoziomowe.
5.  Utwórz menu zawierające własne odnośniki.

Motywy

1.  Zmień motyw na Twenty Sixteen (domyślnie zainstalowany) i
    spersonalizuj go:
    1.  Dodaj logo.
    2.  Zmień tytuł i opis strony.
    3.  Zmień podstawowy zestaw kolorów (w zakładce Kolory).
    4.  Wybierz ręcznie:
        -   kolor tła,
        -   kolor tekstu w nagłówku i panelu bocznym,
        -   kolor tła nagłówka i panelu bocznego.
    5.  Zmień obrazek tła.
2.  Zmień motyw na Twenty Seventeen (domyślnie zainstalowany) i
    spersonalizuj go:
    1.  Dodaj logo.
    2.  Zmień tytuł i opis strony.
    3.  Zmień schemat kolorystyczny (w zakładce Kolory).
    4.  Wybierz ręcznie kolor tekstu w nagłówku.
    5.  Zmień zdjęcie w nagłówku (w menu Nagłówek mediów).
3.  Zainstaluj motyw Accelerate (znajdziesz go w repozytorium) i
    skonfiguruj go:
    1.  Zmień logo.
    2.  Ustaw, aby widoczne było zarówno logo, jak i tytuł strony.
    3.  Zmień kolor tła swojej strony.
    4.  Zmień obrazek w tle swojej strony.
    5.  Ustaw, aby strona główna wyświetlała statyczną stronę (np. z
        informacjami o firmie), a nie najnowsze wpisy.
    6.  Zmień układ witryny w taki sposób, aby widoczny był lewy pasek
        boczny.
    7.  Wypełnij lewy pasek boczny widgetami.
    8.  Zmień kolor podstawowy motywu.

Znaczniki HTML

Za pomocą znaczników HTML (w edytorze tekstowym wpisu):

1.  Pogrub fragment tekstu.
2.  Pochyl fragment tekstu.
3.  Oznacz fragment tekstu jako cytat.
4.  Wyśrodkuj fragment tekstu.
5.  Wstaw słowo lub liczbę w indeksie:
    1.  górnym,
    2.  dolnym.
6.  Za pomocą znacznika <font> zmień:
    1.  kolor tekstu,
    2.  wielkość tekstu.
7.  Wstaw listę wypunktowaną.
8.  Wstaw listę numerowaną.
9.  Wstaw link w taki sposób, aby otworzył się w wyskakującym oknie.
10. Wstaw obrazek z zewnętrznej strony internetowej, określając jego
    adres URL.
11. Wstaw tabelkę określając jej:
    1.  szerokość,
    2.  grubość ramki,
    3.  kolor tła,
    4.  odstępy pomiędzy komórkami,
    5.  marginesy pomiędzy krawędziami komórek a ich zawartością.
12. Wstaw film z YouTube, korzystając z opcji Udostępnij.
13. Wstaw mapę Google, korzystając z opcji udostępniania mapy.
14. Wstaw LikeBox Facebooka, korzystając z opcji Like Button.

Kolejnym krokiem powinno być wykonanie co najmniej kilku odrębnych
stron. Mogą to być strony o Twoim hobby, ulubionym zespole muzycznym, o
miejscu, w którym ostatnio byłeś na wakacjach czy o zwierzęciu domowym.
Zawarte na nich treści nie muszą być dopracowane — możesz nigdy nie
publikować ich w internecie. Ważne, że podczas ich tworzenia nabierzesz
praktyki i biegłości w poruszaniu się po panelu administracyjnym
WordPressa.

Do dzieła!

+----------------------------------------------------------------------+
| Jeżeli chciałbyś poznawać tajniki WordPressa pod okiem instruktora,  |
| zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą szkoleń dostępną na      |
| stronie wpwizard.pl.                                                 |
|                                                                      |
| W sprawie szkoleń i konsultacji z WordPressa można się z nami        |
| skontaktować mailowo pod adresem info@wpwizard.pl.                   |
|                                                                      |
| Zapraszamy!                                                          |
+----------------------------------------------------------------------+

[Okładka]

[Okładka]

Spis treści

Wstęp

Rozdział 1. WordPress

Dlaczego WordPress?

Historia

Ciekawostki

Licencja

Społeczność

Znane serwisy

Możliwości WordPress.com

Różnice pomiędzy WordPress.com a WordPress.org

Rozdział 2. Pierwsze kroki w WordPressie

Wybór domeny

Wybór adresu strony

Rozszerzenie (końcówka) domeny

Wybór hostingu

Instalacja WordPressa

Autoinstalator WordPress

Installatron

Instalacja ręczna

Instrukcja dla zupełnie zielonych

Tworzenie bazy danych MySQL

Podstawowa konfiguracja

Wpisy

Strony

Wygląd

Rozdział 3. Panel administracyjny i zarządzanie witryną

Kokpit

Admin Bar

Panel administracyjny

Rozdział 4. Wpisy

Tytuł wpisu

Kategorie

Dodawanie kategorii

Zarządzanie kategoriami

Jak odpowiednio zaplanować drzewo kategorii?

Tagi

Czym się różnią tagi od kategorii?

Dodawanie tagów

Zarządzanie tagami

Ustawienia wpisu

Bezpośredni odnośnik

Obrazek wyróżniający

Zajawka

Dyskusja

Własne pola

Zarządzanie wpisami

Rozdział 5. Edytor blokowy Gutenberg

Bloki

Podstawowe bloki

Akapit

Obrazek

Nagłówek

Lista

Film

Galeria

Cytat

Plik dźwiękowy

Okładka

Plik

Inline Elements

Obrazek w treści

Formatowanie

Kod

Klasyczny

HTML

Tekst preformatowany

Wyróżniony cytat

Tabela

Werset

Układ strony

Podział strony

Przycisk

Kolumny

Media i tekst

Czytaj dalej

Separator

Odstęp

Widgety

Shortcode

Archiwa

Kategorie

Ostatnie komentarze

Ostatnie wpisy

Osadzone treści

Bloki służące do osadzania treści

Więcej opcji

Dokument — pasek boczny z opcjami

Status i dostępność

Bezpośredni odnośnik

Pozostałe ustawienia

Górny pasek z opcjami

Skróty klawiszowe

Bloki wielokrotnego użytku

Stosowanie zapisanych bloków jako układów

Stosowanie zapisanych bloków jako elementów treści

Zarządzanie zapisanymi blokami

Rozdział 6. Edytor klasyczny

Edytor wizualny

Edytor tekstowy

Skróty klawiszowe

Ustawienia publikacji

Format

Pozostałe ustawienia

Listwa informacyjna

Wersje wpisu

Dodatkowe opcje

Uproszczona nazwa

Autor

Komentarze

Wstawianie mediów

Wstaw media

Edycja obrazka

Tworzenie i edycja galerii

Inne typy plików

Rozdział 7. Media

Biblioteka mediów

Opisywanie plików multimedialnych

Edycja graficzna obrazka

Akceptowane formaty plików multimedialnych

Rozdział 8. Strony

Relacja rodzic – dziecko

Kolejność

Szablon strony

Zarządzanie stronami

Rozdział 9. Paski boczne i widgety

Dodawanie widgetów

Nieużywane widgety

Dostępne widgety

Rozdział 10. Menu

Menu górne (główne)

Menu odnośników do serwisów społecznościowych

Tworzenie nowego menu

Dostosowywanie menu

Menu wielopoziomowe

Rozdział 11. Komentarze

Dodawanie komentarzy

Zarządzanie komentarzami

Spam w komentarzach

Komentarze z Facebooka

Rozdział 12. Użytkownicy

Edycja profilu użytkownika

Zarządzanie użytkownikami

Dodawanie nowego użytkownika

Role i uprawnienia użytkowników

Rozdział 13. Narzędzia

Import

Eksport

Eksportuj dane osobiste

Usuń dane osobiste

Press This

Rozdział 14. Ustawienia

Ogólne

Pisanie

Czytanie

Dyskusja

Media

Rozmiary obrazków

Wysyłanie plików na serwer

Bezpośrednie odnośniki

Popularne ustawienia

Opcjonalne ustawienia

Prywatność

Rozdział 15. Motywy

Jak dodać motyw?

Jak znaleźć i wybrać motyw?

Motyw do WordPressa — płatny czy darmowy?

Personalizacja motywu

Dodatkowe funkcje motywów

Serwisy z motywami do WordPressa

Niestandardowe style CSS

Rozdział 16. Wtyczki

Instalacja wtyczek

Zarządzanie wtyczkami

Jak znaleźć i wybrać wtyczkę?

Serwisy z wtyczkami do WordPressa

Rozdział 17. Aktualizacje

Dlaczego warto robić aktualizacje?

Aktualizacja rdzenia

Wskazówki dotyczące problemów z aktualizacją

Aktualizacja wtyczek

Ręczna aktualizacja

Aktualizacja motywów

Ręczna aktualizacja

Bezpieczna aktualizacja

Rozdział 18. Tłumaczenie motywów i wtyczek

Pliki językowe

Tłumaczenie za pomocą programu PoEdit

Tłumaczenie fraz

Liczby mnogie i odmiany

Propozycje tłumaczeń

Tłumaczenie za pomocą wtyczki Loco Translate

Rozdział 19. Przenoszenie strony

Ręczne przenoszenie strony na inny serwer

Metoda I

Metoda II

Przenoszenie strony za pomocą wtyczki Duplicator

Przenoszenie strony za pomocą wtyczki All-in-One WP Migration

Rozdział 20. Bezpieczeństwo

Porady dotyczące bezpieczeństwa

Wtyczka Wordfence Security

Rozdział 21. Integracja z portalami społecznościowymi

Page Plugin — dawniej Like Box

Kreator page pluginów — Facebook for Developers

Easy Facebook Like Box (Page Plugin) — Custom Facebook Feed — Auto PopUp

Widget Easy Facebook Likebox

Widget Easy Facebook Feed

Znajdź nas na… — Find Us

Podziel się — Share It

Rozdział 22. Kontakt z użytkownikami

Formularz kontaktowy

Wstawianie mapy Google

Statystyki Google Analytics

Zakładanie konta Google Analytics

Podłączanie statystyk do strony

Poruszanie się po panelu Google Analytics

Czas rzeczywisty

Odbiorcy

Pozyskiwanie

Rozdział 23. Znaczniki HTML

Przydatne znaczniki HTML

Tekst i akapity

Listy wypunktowane i numerowane

Hiperłącza

Obrazki

Multimedia

Tabele

Ramki

Rozdział 24. Style CSS

Budowa stylu CSS

Jak znaleźć potrzebny selektor stylu CSS?

Przydatne style CSS

Tekst

Czcionki

Listy

Obramowanie

Marginesy

Wymiary

Tła

Rozdział 25. Dostępność strony dla osób niepełnosprawnych

Zasady dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych

Treści nietekstowe

Kolory

Migotanie

Znaczniki i style

Język i skróty

Tabele

Ramki

Dostępność bez myszy

Formularze

Nawigacja i konstrukcja strony

Tekst

Wersja strony

Rozdział 26. Pozycjonowanie i optymalizacja strony

Jak działa wyszukiwarka internetowa?

Co to jest pozycjonowanie?

Co daje wysoka pozycja w wynikach wyszukiwania?

Słowa i frazy kluczowe

Jak dobrać słowa kluczowe?

Treść jest kluczowa

Strategia długiego ogona

Narzędzia wspomagające dobór słów kluczowych

Google Keyword Planner

Google Trends

Keyword Tool

Soovle

Optymalizacja strony

Nasycenie strony słowami kluczowymi

Hiperłącza

Linki wychodzące

Linki przychodzące

Jak pozyskiwać linki przychodzące?

Zaplecze SEO

Jak linkować ze stron zapleczowych?

Podsumowanie

Wtyczka Yoast SEO

Kreator konfiguracji

Ustawienia wpisu

Rozdział 27. Zbiór zadań z WordPressa

Wpisy i strony

Media

Paski boczne i widgety

Użytkownicy

Menu

Motywy

Znaczniki HTML
